Şehir hastanelerinde mali yük nasıl gizleniyor?

Çiğdem Toker; Bu yılın ilk yarısında 70,2 milyar TL’lik ödeme, KÖİ modelli şehir hastanelerinin 2026 toplam faturasının, ayrılan ödeneğin çok üzerine çıkacağının göstergesi.

Yeni Parti’nin resmen kurulduğu 24 Temmuz’da kamuoyuyla paylaşılan parti programında, Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) modeli, bu modelle yaptırılan projeler ve kapsamdaki şehir hastaneleri ile ilgili üç kısım yer alıyor:

- Kamu Özel İşbirliği dahil tüm kamu yükümlülükleri kamuoyuna açıklanacaktır. (s.11)

- Kamu-özel işbirliği projelerinde şeffaflık sağlanacak, projeler açık biçimde denetlenecek, kamu zararına yol açan garantili modeller terk edilecektir. (s.16)

- Kamu-Özel-İşbirliği modeliyle işletilen Şehir Hastanelerinin sözleşmeleri, topluma getirdiği yüksek maliyetler gözetilerek yeniden ele alınacak, etkin şekilde denetlenerek gerekli adımlar atılacaktır. (s.26)

* * *

Yeni Parti Programı’nda bahsi geçen şehir hastaneleriyle ilgili ifadelerin başına Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) nitelemesi getirilmesi önemli. Çünkü Türkiye’nin çeşitli şehirlerinde devam eden “şehir hastanesi” inşaatlarıyla ilgili haberleri okudukça, bu konuda bir kavram kargaşası doğduğu ve kasıtlı olmasa dahi aynı kelimelerle anlatılmasın, sağlık alanındaki harcama ve mali yükümlülüklerin maskelenmesine yol açtığı görülüyor.

Sözgelimi Rize’de yapımı devam eden, deniz doldurularak projelendirilen Rize Şehir Hastanesi için bugüne dek, birden fazla ihalede milyarlar mertebesinde kamu harcaması yapılmış olmasına karşı, bu harcamanın net tutarı tam olarak bilinmiyor. Kamuoyuna açıklanmıyor.

Sağlık Bakanlığı’nın KÖİ modeliyle yaptırdığı şehir hastaneleriyle ilgili olarak düzenli yayımladığı veriler, sözgelimi Rize şehir hastanesini kapsamıyor. Çünkü, tıpkı Denizli Şehir Hastanesi, Trabzon Şehir Hastanesi’nde olduğu gibi Rize Şehir Hastanesi de KÖİ modeliyle kapalı sözleşmelerle değil, Kamu İhale Kanunu’yla yaptırılıyor. Ancak, bu yöntemlee yapılan “şehir hastaneleri”nin hiçbiri zamanında bitmediği için, ikmal ihaleleri ile maliyetler fazlasıyla katlanıyor. Ancak KÖİ modeli dışındaki şehir hastanelerinin toplam maliyeti, KÖİ modelli şehir hastanelerinde olduğu gibi düzenli paylaşılmıyor.

Günde 385,5 milyon TL ödendi

KÖİ modeliyle yaptırılan 18 şehir hastanesine bu yılın ilk yarısında yapılan ödemeler geçenlerde açıklanmıştı. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 2026 yılı Ocak-Haziran dönemini kapsayan altı ayda, 18 şehir hastanesi için, 70 milyar 170 milyon 320 bin TL ödendi.

Açılımı, aylar itibariyle şöyle:

KÖİ kapsamındaki şehir hastaneleri için Ocak-Mayıs 2026 döneminde yapılan ödemeler, aylara göre şöyle sıralandı:

Ocak: 22 milyar 223 milyon 102 bin TL
Şubat: 6 milyar 327 milyon 820 bin TL
Mart: 6 milyar 735 milyon 625 bin TL
Nisan: 22 milyar 276 milyon 439 bin TL
Mayıs: 5 milyar 474 milyon 946 bin TL
Haziran: 7 milyar 132 milyon 388 bin TL
Toplam: 70 milyar 170 milyon 320 bin TL

Bu, günde 385,5 milyon TL ödendiği anlamına geliyor. Sıklıkla belirttiğim bir ayrıntıyı tekrar anımsatayım; 18 şehir hastanesini 18 ayrı şirket işletmiyor. KÖİ modelli 18 şehir hastanesi, halihazırda 7 şirket tarafından işletiliyor. Ocak-Haziran dönemine ilişkin günlük 385,5 milyon TL ödeme de bu 7 şirketi kapsıyor.

Sağlık Bakanlığı’nın, kullanım ve hizmet bedeli başlıklı iki kalemde yapmakta olduğu bu ödemeler, 2025 yılında 111,1 milyar TL düzeyindeydi. Bu yılın ilk yarısında 70,2 milyar TL’lik ödeme, KÖİ modelli şehir hastanelerinin 2026 toplam faturasının, ayrılan ödeneğin çok üzerine çıkacağının göstergesi.

Ancak tam bu noktada, hesabın içine bütün “şehir hastaneleri”ni katılmadığı zaman, şehir hastanelerinin toplam mali yükünün, sadece 18 KÖİ modelli şehir hastanesine ilişkin olduğu gibi bir izlenim bırakılıyor. Bu ise hatalı ve yanıltıcı bilgi anlamına geliyor. 

KÖİ modeliyle yaptırılmayan, Kamu İhale Kanunu’yla ihale edilmiş Denizli, Trabzon, Rize, Aydın, Antalya gibi “şehir hastaneleri”ne, KÖİ modelinde olduğu gibi özel sözleşmelerle, kullanım ve hizmet bedeli ödemeleri yapılmıyor. Bu tamam.

Ancak bu “şehir hastaneleri”nin bir kısmının da hala tam bitmediği dikkate alınırsa, ikmal ihaleleriyle birlikte kaç liraya mal olduğunun, bütçeye yükünün açıklanması gerekiyor. Bu ise onlarca milyar lira demek.