Anayasa tartışmalarını anlamak için yeterli donanımınız var mı?

Mustafa Mutlu, ''Gündemde 'yeni anayasa' var...

Gündemde “yeni anayasa” var... Başbakan, Meclis’teki Anayasa Uzlaşma Komisyonu’na mart sonuna kadar süre tanıdı ve “Eğer bu sürede bu çalışma tamamlanmazsa, biz de kendi anayasamızla yola devam eder ve referandum için gerekli koşulları sağladığımızda da kendi anayasamızı millete götürmekten çekinmeyiz” dedi.

Bu sözlerin bir hafta kadar sonrasında da AKP’nin “kendi anayasası”nın ipuçları kamuoyuna yansımaya başladı.

İlk açıklanan paketteki en önemli değişiklik; Danıştay’ın ve Yargıtay’ın kaldırılması, bunların yerine tek çatıdan oluşan bir Temyiz Kurumu’nun oluşturulması...

AKP’nin bu çıkışı ortalığı karıştırdı; yandaşlar hemen, “İşte bu... Harika bir düzenleme” demeye başladı. Hukukçuların çok önemli bölümü ve muhalifler ise, bu değişiklik önerisine, “Diktatörlük sistemi için özel bir yargı yaratılıyor” diye karşı çıktı.

Bu tartışmalar sürerken, Türkiye’nin en önemli anayasa hukuku profesörlerinden olan Erdoğan Teziç’in ilk baskısını yıllar önce okuduğum Anayasa Hukuku kitabının gözden geçirilmiş ve genişletilmiş 15. baskısını edindim ve okumaya başladım.

Önce Sayın Teziç hakkında bazı bilgiler vereyim:

TEZİÇ KİMDİR?

1936’da İstanbul’da doğdu, Galatasaray Lisesi’ni bitirdi.

1959’da İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu.

Fransa’da Anayasa Hukuku ve Siyaset Bilimi alanlarında lisansüstü eğitim yaptı.

Galatasaray Lisesi Müdürlüğü, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Başkanlığı, Galatasaray Üniversitesi Rektör Yardımcılığı ve Rektörlüğü görevlerinde bulundu.

8 Aralık 2003’te Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer tarafından Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı’na atandı.

Eylül 2004’te Fransa Cumhuriyeti tarafından Legion D’Honneur (Fransa Devleti Onur Lejyonu) Nişanı’nın en üst derecesi olan “Commandeur” (Büyük Şövalye) rütbesine layık görüldü.

Ancak, Fransa Parlamentosu’nun Ermeni Soykırımını İnkâr Yasası’nı kabul etmesinden dolayı, bu nişanı Fransa Büyükelçiliği aracılığı ile iade etti.

NE ANLATIYOR?

Prof. Dr. Teziç, yıllardır birçok hukuk fakültesinde “anayasa hukuku ders kitabı” olarak bu kitabında:

Anayasa hukukunun kaynaklarını ve genel teorisini...

Siyasi iktidarların özelliklerini...

Devlet kavramını ve biçimlerini...

Anayasa kavramını, anayasaların yapılmasını ve değiştirilmesini...

Kanunların anayasaya uygunluğunun denetimini...

Egemenliğin kullanılmasına göre yönetim biçimlerini...

Seçim kavramını ve sistemlerini...

Siyasi partileri...

Kuvvetler ayrılığını, yasama ve yürütme erklerini... Erkler arasındaki ilişkilerin nasıl olması gerektiğini...

Ve en son bölümde de başkanlık sistemini anlatıyor.

NE DÜŞÜNÜYOR?

Prof. Dr. Teziç kitabın en son sayfasında, 2014 yılından itibaren Cumhurbaşkanı’nın doğrudan halk tarafından seçilecek olmasıyla yaşanacak sıkıntıları da şöyle anlatıyor:

“Cumhurbaşkanı’nın, halk tarafından seçilmesiyle, hukuken rejimin temel unsuru haline geleceğini söylemek mümkün değildir. Anayasa’nın 104. Maddesi’nde sayılan yetkilerin kabarık listesine rağmen, Cumhurbaşkanı’nın müstakil bir politika uygulamasına imkan yoktur.

Cumhurbaşkanı’nın halk tarafından seçildikten sonra nasıl tarafsız kalacağı da temel sorunlardan bir tanesi olacaktır.

Seçimde belli bir partinin desteğini sağlamış Cumhurbaşkanı’nın, 104. Madde’deki ‘devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışması gözetme’ görevini nasıl yerine getireceği hayli düşündürücüdür.

Bu bakımdan ülkemiz için en isabetli yol, bir anayasa değişikliğinde, Cumhurbaşkanı’nın (mevcut yetkileri azaltılmış olarak) seçimini TBMM’ne bırakmaktır.

Parlamenter rejimin işleyebilmesi için tarafsız iki makamın varlığı zorunludur. Bunlar, Cumhurbaşkanlığı ve TBMM Başkanlığı’dır.”

NEDEN OKUMALISINIZ?

Dünyaca tanınan ve sayılan anayasa hukukçusu Teziç bunları söylüyor ama iktidar, parlamenter sistemden vazgeçerek yarı başkanlık ya da başkanlık sistemine geçmeyi, başta yargı olmak üzere tüm demokratik kurumları buna göre düzenlemeyi hedefliyor.

İşte o yüzden bu kitabı sadece hukuk öğrencilerinin değil, mart ayından itibaren daha da yoğun bir biçimde içine düşeceğimiz tartışma ortamını anlamak isteyen her vatandaşın okumasını öneriyorum.

Vatandaşlık; sadece bir “hak” değil, aynı zamanda “görev”dir...

Eğer siz de devlete olan görevinizi hakkıyla yerine getirebilmeyi; ülkemizin sokulmak istendiği “yeni ve tehlikeli olabilecek yolları” önceden görüp anlamayı ve buna göre bir tavır alabilmeyi istiyorsanız, hukuk konusundaki bilgilerinizi mutlaka geliştirmeniz gerekiyor.

Madem bugün Meclis ve iktidar “yeni bir anayasa” için kollarını sıvamış durumda; o zaman “ideal bir anayasa”nın nasıl olması gerektiğine siz de kafa yormalısınız.

İnanıyorum ki; Teziç’in bu kitabı, bu zor yolculukta size ışık tutan bir rehber olacaktır.

ANAYASA HUKUKU ****

Türü: Hukuk

Yazan: Prof. Dr. Erdoğan Teziç

Yayınlayan: Beta Yayınları

Baskı tarihi: 1. Baskı: Nisan 1986, 15. Baskı: Ekim 2012

Sayfa sayısı: 544

Fiyatı: 32 lira

İnternet fiyatı: D&R 23.49, İdefix 30.4 lira.

Kişisel not: Sayın Teziç’le YÖK Başkanlığı’ndan ayrıldıktan çok sonra, değerli büyüğüm Av. İlhan Sağışman aracılığıyla tanışmış ve bir kez birlikte yemek yeme olanağı bulmuştum.

Mustafa Mutlu - Vatan