Yatırımcılar sıraya girer mi, bütçe dengesi düzelir mi?

Çiğdem Toker; Toplumsal refaha bir katkı iddiası zaten yok, bu açık. Fakat yalnızca vergisel avantajlar sağlayarak da yatırımcı çekme girişimlerinin, bütçe dengesine nasıl bir yararı olacağını izleyip göreceğiz...

Bilerek yanlış uygulanan faiz politikasıyla dağılan ekonomiyi toparlasın diye, 2023 seçimleri sonrası Hazine ve Maliye Bakanlığı’na yeniden getirilen Mehmet Şimşek’in programı, bir ay sonra üçüncü yılını dolduracak.

Peki ne kazandı memleket?

“Dezenflasyon” kelimesiyle anılan, günah keçisi olarak gösterilen ücretlerin baskılanarak satın alma gücünün kasten düşürüldüğü Şimşek programının sağlayabildiği görünürdeki “artı”, enflasyonun yedi puan gerilemesi oldu.

Ki asıl hedef tek haneli enflasyon için, programın başında verilen tarih 2025 yılı sonuydu.

Kuşkusuz, tasarlanırken hesapta olmayan iki gelişme, programın hedeflerini aksatmış olabilir. İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu başta olmak üzere yerel seçimden birinci parti çıkarak, iktidarı ikinci partiliğe düşüren CHP’li belediyelere düzenlenen operasyonlar, tutuklama dalgaları, “yüzyılın yolsuzluk dosyası” propagandasıyla meşruiyet aranan yargılama süreçleri, hedefleri dokuzuncu ayda sarstı.

ABD ile İsrail’in İran’a açtığı savaş ise tetiklediği ve uzun vadeli olacağı söylenen enerji şokuyla, Şimşek programının başına gelen ikinci kötü gelişme olarak kayda geçti.

Ancak bu iki şok olmasaydı da enflasyonun taahhüt edilen tarihte, söz verildiği gibi inmeyeceği ortadaydı. Apaçıktı.

Bu ne tahmin ne de temenni. Başta ihale yolsuzlukları olmak üzere, kamu harcamalarına adamakıllı el atılamaması veya bunun tercih edilmeyişi (sonuçta ikisi de aynı kapıya çıkıyor) Şimşek programını, tek ayak üzerinde sekerek yürüyen, bundan da mucize bekleyen bir mekanizmaya dönüştürdü.

Göstermelik tasarruf genelgeleriyle sağlanan “tasarruf”un, devede kulak kaldığı ise meraklısı için Hazine Maliye’nin resmi verilerinde görünmektedir.

Suç gelirlerine “gel gel”

Gıda, barınma, eğitim, sağlık, istihdam gibi en temel ihtiyaç ve kamu hizmetlerinde yaşanan tablolar ağırlaşırken, AKP iktidarı şimdi de kamu maliyesinin birçok vergiden feragat etmesi anlamına gelen bir kanun teklifini yasalaştırmaya çalışıyor.

İran savaşıyla birlikte sermayenin Türkiye’ye çekilme ihtimalinin arttığı varsayımıyla, “Türkiye yeni Dubai olacak” propagandası eşliğinde hazırlanan kanun teklifi, çokuluslu şirketlere vergi avantajlarını bir set olarak ikram etmeye hazırlanırken, kaynağı suç geliri olabilecek milyarları da sorgulamadan denetlemeden Türkiye’ye çağırmaya veya Türkiye’de olduğu halde saklanan kaynakları sisteme denetimsiz sokulmasına geçit vermeye hazırlanıyor.

İFM’yi eksen alan dizi vergisel avantaj ve teşviklerle Türkiye’nin “güvenli bir liman” olacağı giderek daha sık tekrarlanıyor.

Muhatabın aklını hafife almak

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın “Yeni bir programla ülkemizi güçlü bir merkez olarak konumlandırma çabamızı bir üst seviyeye taşıyoruz” dediği gün, İBB davasında yargılananların, iddialardaki tutarsızlıkları ortaya koyan savunma ifadeleri, Türkiye’deki adaletin işleyişi hakkında bambaşka bir görüntü sunuyor.

Türkiye’nin TBMM’de görüşülmeye başlanan bu kanun teklifi ile yeni bir küresel üs haline geleceği iddiası, muhataplarının akıllarını hafife alıyor. Bundan 10 sene önce, Meclis’e getirilen bir kanun değişikliği ile şehir hastaneleri için imzalanacak sözleşmelerde İstanbul Tahkim Merkezi’nin yetkili olmamasını sağlayacak maddenin geçirildiği, gerekçe olarak da yabancı finansörlerin Türkiye’de yargıya müdahale edileceği endişesi nedeniyle böyle bir düzenleme talep edildiğinin tutanaklara geçtiği unutuldu sanılıyor olabilir mi?

Ki 10 yıl öncesinden bahsediyoruz. O tarihten bugüne, malvarlıklarına el koyma, yargının siyasallaşması, şirketlere TMSF aracılığıyla sıklıkla kayyım atanması gibi uygulamaların sonrasında daha fazla yoğunlaştığı da ortada.

Toplumsal refaha bir katkı iddiası zaten yok, bu açık. Fakat yalnızca vergisel avantajlar sağlayarak da yatırımcı çekme girişimlerinin, bütçe dengesine nasıl bir yararı olacağını izleyip göreceğiz.