Olağanüstü 1 yılın bilançosu: 50 bin tutuklu, 111 bin ihraç

CHP, darbe girişiminin ardından 20 Temmuz 2016'da ilan edilen OHAL'de geçen bir yılın bilançosunu çıkartan rapor hazırladı.

CHP İnsan ve Doğa Haklarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Zeynep Altıok'un hazırladığı rapora göre darbe soruşturmaları kapsamında 50 bin 510 kişi tutuklanırken 111 bin 240 kamu çalışanı görevlerinden kesin olarak ihraç edildi.

Altıok'un olağanüstü halin birinci yıl dönümünde yayımladığı raporda, olağanüstü hal süresince yaşananlar, ihraçlar, gözaltı ve tutuklamalar, insan hakları ihlalleri, uluslararası raporlar ve kanun hükmünde kararnamelerle ilgili bilgiler yer alıyor.

CHP'nin hazırladığı rapora göre OHAL'in bir yıllık bilançosu şöyle:

15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrası birçok kamu kurum ve kuruluşunda yürütülen çalışmalar kapsamında 139 bin 356 kamu çalışanı hakkında idari işlem yapıldı, 111 bin 240 kamu çalışanı kesin olarak ihraç edildi.   Resmi Gazete’de yayımlanmayan veya kurum internet sayfalarında duyurulmayan ihraçlar da olduğundan, toplam ihraç sayısı belirtilen rakamdan daha fazladır.

Milli Eğitimde OHAL

45 bin 678 öğretmen meslekten çıkarıldı ya da açığa alındı.
33 bin 131 öğretmen KHK kapsamında memuriyetten ihraç edildi.
21 bin özel okul öğretmeninin lisansı iptal dildi.
11 bin 301 öğretmen terör örgütüne destek iddiasıyla açığa alındı. Bu öğretmenlerin  9 bin 843’ü KESK’e bağlı Eğitim-Sen üyesi öğretmenlerden oluştu. Toplam 20 bin öğretmeni bulunan Diyarbakır’da 4314 öğretmen, 900 öğretmeni bulunan Tunceli’de 504 öğretmen açığa alındı. Toplamda 11 bin 711 KESK üyesi açığa açındı.
Açığa alınan ve alınmayanların da yer aldığı Eğitim-Sen üyesi 1.488 öğretmen ve akademisyen kesin olarak ihraç edildi.
KHK ile kesin olarak ihraç edilen KESK üyesi kamu çalışanı sayısı en az 3 bin 249 kişi oldu.
Bu verilere göre en az 1 milyon 511 bin 200 öğrenci öğretmensiz kaldı.
Okullarda yapılan 15 Temmuz darbe girişimi etkinliklerinde çocuklara, psikolojilerinde ve gelişimlerinde travma yaratabilecek propaganda amaçlı videolar izletildi ve broşürler dağıtıldı.
Milli Eğitim Bakanlığı, proje okullarında görev yapan ve 8 yılını dolduran öğretmenleri, hukuk dışı çıkardığı yönetmelikle, norm kadro fazlası gösterip görev yerlerini değiştirdi.

Üniversitelerde OHAL

6 bin 383 akademisyen, 1200 idari personel KHK’larla ihraç edildi. İhraç edilen akademisyenlerden 26’sı son KHK ile geri döndü. Ayrıca kapatılan üniversitelerden dolayı 5295 akademisyen işsiz kaldı.

KHK’larla toplam 378 Barış İçin Akademisyenler Bildirisi’ne imza atmış akademisyen ihraç edildi. Bu isimlerin 7’si KHK ile yeniden göreve iade edildi. İmzacılar arasında farklı yöntemlerle işten çıkarılan akademisyenlerin toplam sayısı ise 468.

1 Eylül 2016 tarihli 672 sayılı KHK ile 43, 29 Ekim 2016 tarihli 675 sayılı KHK ile 24, 22 Kasım 2016 tarihli 677 sayılı KHK ile 15, 6 Ocak 2017 tarihli 679 sayılı KHK 43 imzacı kamu görevinden çıkarılmıştı. 2 imzacı 23 Temmuz 2016 tarihli 667 ve 668 sayılı KHK’lara dayandırılarak kamu görevinden çıkarılmıştı. 1 imzacı 1 Eylül 2016 tarihli 673 sayılı KHK ile bakanlıktaki kamu görevinden çıkarılmıştı. 7 Şubat 2017 tarihli 686 sayılı KHK ile imzacı 184, 29 Nisan 2017 tarihli 689 sayılı KHK ile imzacı 66 akademisyen kamu görevinden çıkarıldı. 
Tunceli’de Tunceli Üniversitesi öğretim üyesi Candan Badem 672 sayılı KHK ile meslekten ihraç edilirken, Milli Eğitim Bakanlığı’nda öğretmen olarak çalışan  Eğitim-Sen üyesi eşi de 8 Eylül 2016 tarihinde açığa alındı. İhraçlarla birlikte Ankara Üniversitesi’nin SBF, EBF, İLEF, DTCF ve AÜHF fakülteleri fiilen kapanma noktasına geldi. DTCF Tiyatro Bölümü ise akademik kadrosunun büyük bölümünü kaybederek fiilen kapatılmış oldu. Benzer bir durumda Ege Üniversitesi Felsefe Bölümü’nde gerçekleşti. İhraç edilen akademisyenler arasında İbrahim Kaboğlu, Öget Öktem Tanör, Yüksel Taşkın, Murat Sevinç, Nilgün Toker gibi alanlarında en iyi olarak gösterilebilecek akademisyenler de yer aldı.

Yargı, emniyet ve TSK'de OHAL 

15 Temmuz darbe girişimi sonrası 4 bin 238 hakim ve savcının ayrıca 2 Anayasa Mahkemesi üyesinin meslekten men edilmesine karar verildi. 

Yargıtay üyesi 122, Danıştay üyesi 43, HSYK üyesi 5 kişi meslekten men edildi.
2 bin 280 hakim ve savcı, 105 Yargıtay üyesi, 41 Danıştay üyesi, 2 AYM üyesi, 3 de HSYK üyesi olmak üzere toplam 2 bin 431 kişi tutuklandı. Adli ve idari yargıda 234, Danıştay'da 5, Yargıtay'da 26 kişi olmak üzere toplam 265 kişi hakkında yakalama kararı çıkartıldı.
Yargıçlar Sendikası Başkanı Ankara Hakimi Mustafa Karadağ HSK kararnamesi ile Şanlıurfa’ya sürgün edildi.
OHAL KHK’ları ile memuriyetten ihraç edilen Emniyet mensubu sayısı 22 bin 975 oldu. Tutuklu emniyet mensubu sayısı 10 bin 732, açığa alınan polis sayısı 9 bin 103’dür.
24 vali, 101 vali yardımcısı, 115 kaymakam kesin olarak ihraç edildi. Eski İstanbul Valisi Hüseyin Avni Mutlu da 692 sayılı KHK ile ihraç edildi.
TSK'dan ihraç edilen personel sayısı 10 bin 840 oldu. 168’i general olmak üzere 7 bin 463 asker ise tutuklandı. 342 emekli TSK personelinin rütbesi geri alındı.
Soruşturmalar kapsamında MİT’ten 100 kişi ihraç edildi.

İşkence iddiaları

Darbe girişimi sonrası çok sayıda işkence iddiası gündeme geldi. Gözaltındakilerin yakınlarının ve avukatlarının başvuruları gözaltında sistematik işkence ile karşılaştıklarını işaret ediyor. Bunda gözaltı süresinin 30 güne uzaması, ilk beş gün avukat görüşünün engellenmesinin özel bir önemi var. İnsan hakları kurumlarına yapılan başvurulardan anlaşıldığı üzere avukat görüşmelerinin 10 güne dek engellendiği durumlar yaşandı.

Yine darbe sonrası darbe girişimine dahil oldukları gerekçesiyle tutuklananların cezaevlerinde yaygınlaştırılmış şiddet şikayetleri yükseldi. Yeni tutuklananlarla birlikte nerdeyse cezaevindeki herkesin şiddet uygulamaları, hak gaspları ile karşılaştığı son iki ayda yoğunlukla gündeme geldi. Kişilerin aile görüşmelerinin, telefon haklarının, sosyal iletişim ve kültürel olanaklarının kısıtlanıp yasaklanması buna örnek durumlar. Cezaevlerindeki yer sorunların, hücrelerin koğuş gibi kullanılması sonucu çok sayıda mahkumun sağlıksız koşullarda kaldığına dair şikayetler arttı.

Özellikle Silivri Cezaevi’nden geceleri çok yoğun işkence seslerinin geldiğini farklı davalardan cezaevinde bulunan müvekkilleriyle görüşen avukatlar kamuoyuna aktardı. Cumhurbaşkanı ve Adalet Bakanı işkence iddialarını gözaltı öncesi gerçekleşmiş olabileceğini, gözaltı ve sonrasında işkence yapılmadığını iddia etti. 
15 Temmuz’daki darbe girişiminin ardından yürütülen soruşturmalar kapsamında hakkında işlem yapılan kişiler ya da yakınlarından en az 35 kişi intihar etti. 4 kişi de intihar girişiminde bulundu. İntiharlar ve intihar girişimlerinden 8’i cezaevlerinde, gözaltında ya da gözaltına alınırken gerçekleşti. 

23 Şubat 2017’de Çukurova Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Ekonometri Bölümü'nde çalışan akademisyen Mehmet Fatih Traş’ın intihar ettiği haberi duyuldu. Mehmet Fatih Traş, doktor unvanını alır almaz, "Bu Suça Ortak Olmayacağız” bildirisinin imzacı olması nedeniyle işten atılmıştı. 28 Şubat 2017’de Ordu Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinde görev yapan Yardımcı Doçent Mustafa Sadık Akdağ intihar ettiği haberi geldi. Akdağ bir süre önce Ordu İl Emniyet Müdürlüğünce, FETÖ soruşturması kapsamında 24 saat gözaltında tutulmuştu.

Gözaltılar

Darbe girişimi sonrası gözaltı süresi 30 güne kadar uzatılmış, gözaltının ilk 5 günü avukatla görüş yasağı getirilmiştir. Gözaltında ve tutuklandıktan sonra avukata erişim hakkı sınırlandırılmış ve gizli olması gereken avukat-müvekkil görüşmeleri kayıt altına alınarak çok ciddi savunma hakkı ihlali yaratılmıştır. Bu şekilde işkence ve kötü muamele yapılmasına zemin hazırlanmıştır.

Darbe girişimi sonrası gözaltındakilerin nerede tutuldukları, ne kadar süre tutulacakları ve ne durumda olduklarına dair bilgiye ulaşımda sorun devam etmektedir. Darbe girişimi sonrası gözaltına alınan öğretmen Gökhan Açıkkolu’nun gözaltında öldürüldüğü bilgisini insan hakları kurumları kamuoyuyla paylaştı.

Gazeteciler, yazarlar, aydınlar, basın

Türkiye’de gazetecilik faaliyetleri nedeniyle aralarında Ahmet Şık, Murat Sabuncu, Kadri Gürsel gibi aydın ve yazarlarında yer aldığı 159 kişi cezaevinde tutuklu veya hükümlü olarak bulunuyor. TGS, TGC ve DİSK verilerine göre Olağanüstü Hâl süresince 216 gazeteci gözaltına alındı, 2308 gazeteci işsiz kaldı. 31 TV kanalı, 5 haber ajansı, 62 gazete, 19 dergi, 34 radyo, 29 yayınevi olmak üzere toplam 180 medya kuruluşu kapatıldı.  
Gözaltına alınan öğretmenlerden birinin evinde yapılan aramada bulunan, Gazeteci-yazar Fehim Taştekin’e ait ‘Rojava Kürtlerin Zamanı’ adlı kitap suç delili sayıldı.

Suriye Devleti’nin Halep’i tamamen kontrol altına aldığını açıkladığı günün akşamı gazeteci Hüsnü Mahalli gözaltına alındı ve MS hastası olmasına rağmen tutuklandı. Mahalli 20.01.2017 tarihinde tahliye edildi.
Alman Die Welt gazetesinin Türkiye temsilcilerinden Deniz Yücel terör örgütü propagandasıyla tutuklandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Yücel’i, Alman ajanı ilan etti.

Sanatta OHAL

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde muhalif kimlikleriyle bilinen 6 oyuncu ve yönetmen açığa alındı, 17 oyuncu, bir dramaturg, bir müzisyen ve bir koreografın işine son verildi. Genco Erkal’ın Dostlar Tiyatrosu’nun sahnelediği “Nazım ile Brecht” oyunu OHAL kapsamında yasaklandı, Levent Üzümcü’nün oyununa Artvin Üniversitesi ve Artvin Valiliği salon vermedi. Aralarında Devlet Tiyatroları’nda dramaturg olarak çalışan Eren Aysan’ın bulunduğu 4 Kültür Bakanlığı çalışanı açığa alındı. Eren Aysan görevine iade edildi.

Türkiye’nin yetiştirdiği en önemli orkestra şeflerinden İbrahim Yazıcı, keman sanatçısı Filiz Özsoy ve piyanist Eser Öykü Dede 7 Şubat 2017 tarihinde KHK ile Kültür Bakanlığı’ndaki kamu görevlerinden ihraç edildi. Yazar Pelin Buzluk ise 29 Nisan 2017 tarihli 289 sayılı KHK ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndaki görevinden ihraç edildi.

Cezaevlerinde OHAL sonrası mektup yasağıyla birlikte kitap yasağı da getirilmiş, kitap sayısı sınırlandırılmış, yalnızca cezaevi kütüphanesinden kitaplar tutuklu ve hükümlülere sağlanmaktadır. 

Kapatılan kurumlar

KHK’lar kapsamında FETÖ’ye ait olduğu düşünülen 48 sağlık kuruluşu, 1061 öğretim kuruluşu, 800 yurt, 223 kurs etüt merkezi, 155 vakıf, 1595 dernek, 15 üniversite, 19 sendika kapatıldı. 

Çocuklara yönelik çizgi film ve programların yayınlandığı Kürtçe çocuk kanalı olan ZAROK TV kapatıldı ardından % 40 Türkçe yayın şartıyla yeninden açıldı. 

İktidara muhalif hiçbir yayın kuruluşu kalmaması adına İMC ve Hayatın Sesi TV kanalları da çıkarılan KHK kapsamında kapatıldı.

676 sayılı KHK ile Dicle Haber Ajansı ve Jin Haber Ajansı’nın yanı sıra Azadiya Welat, Özgür Gündem, Yüksekova Haber, Batman Çağdaş, Cizre Postası, İdil Haber, Güney Express, Prestij Haber, Urfanatik, Kızıltepe’nin Sesi gazeteleri ile birlikte Tiroj, Evrensel Kültür ve Özgürlük Dünyası dergileri kapatıldı.
İçişleri Bakanlığı’nın yürüttüğü soruşturma kapsamında aralarında Çağdaş Hukukçular Derneği, Özgürlükçü Hukukçular Derneği, Sarmaşık Yardım Derneği, Barış Derneği ve Gündem Çocuk Derneği’nin de yer aldığı 370 sivil toplum kuruluşu 3 ay süreliğine geçici olarak kapatıldı, evraklarına ve bilgisayarlarına el konuldu. Yine aynı derneklerin aralarında olduğu toplam 375 dernek ve vakıf 677 sayılı KHK ile kesin olarak kapatıldı. 30 Aralık 2016 günü ise aralarında İzmir Metin Altıok Kültür Merkezi, Ayışığı Sanat Merkezi ve Yalova Gençlik Kültür Evi’nin de yer aldığı 94 dernek ve vakıf kapatıldı.

İş dünyasında OHAL 

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı iddianamesine göre FETÖ ile bağlantılı 9 bin 106 şirket var.
KHK’lar ile 942 şirket TMSF’ye devredildi. Söz konusu şirketlerin piyasa değerinin 40 milyar 500 milyon TL civarında bulunduğunu açıkladı. Bu şirketlerde çalışanların sayısı ise tam 44 bin 868.
TMSF’ye devredilen şirketlerden bazıları:
Boydak Holding (8 sektörde 41 şirket, 14 bin çalışan, 2015 yılı cirosu 6.9 milyar TL, 2500 bayi,  140 ülkeye ihracat)
Kaynak Holding (16 sektör, 31 şirket, 10.304 çalışan, 2015 yılı cirosu 2.1 milyar TL)
Naksan Holding (56 şirket, 7 bin çalışan)
Akbulut Grubu (Ortadoğu tekstil, Bj tekstil, Oden enerji, Erfe mühendislik )
Aydınlı Grup (3.800 çalışan, 2015 cirosu 761 milyon TL)
Koza-İpek (22 şirket, 2014 yılı cirosu 1.5 milyar TL)
Akfa Holding ve Fi Yapı

TMSF’te devreden şirketler dışında, KHK ile kapatılan eğitim ve sağlık kuruluşlarını işleten 332 şirket ticaret sicilden doğrudan silindi.

Belediyelere kayyum atanması

OHAL süresince 5’i il, 3’ü büyükşehir 89 belediyeye kayyum atandı. Nisan 2017 itibariyle 89 belediye başkanı tutuklu bulunuyor.
Diyarbakır, Mardin ve Van Büyükşehir Belediyeleri kayyum atanan büyükşehir belediyeleri.
Diyarbakır’da Fırat Anlı ve Gültan Kışanak,
Van’da Bekir Kaya
Mardin’de Ahmet Türk tutuklandı. Ahmet Türk sağlık sorunları nedeniyle 3 Şubat 2017 tarihinde tahliye edildi.

Tutuklanan milletvekilleri

HDP Eş Genel Başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın da aralarında bulunduğu 11 HDP milletvekili ve 1 CHP Milletvekili tutuklu. Tutuklu milletvekilleri şu isimlerden oluşuyor; Enis Berberoğlu, İdris Baluken, Selma Irmak, Gülser Yıldırım, Abdullah Zeydan, Çağlar Demirel, Besime Konca, Ayhan Bilgen, Nihat Akdoğan, Burcu Çelik. Ayrıca Figen Yüksekdağ’ın milletvekilliği 21 Şubat 2017’de, HDP üyeliği de 9 Mart 2017 tarihinde düşürüldü. 21 Haziran 2017 tarihinde 1 yıl 2 ay hapis cezasına çarptırılan HDP Grup Başkanvekili Ahmet Yıldırım’a siyaset yasağı geldi.

Haklarında gözaltı kararı bulunan Şırnak Milletvekili Faysal Sarıyıldız ve Van Milletvekili Tuğba Hezer Öztürk'ün ise yurt dışında bulunuyor.

CHP tarafından oluşturulan OHAL İzleme Komisyonu'na 10 binden fazla kişi başvurdu. 15 Temmuz sonrası açığa alınan yaklaşık 10 bin 300 EĞİTİM-SEN üyesi göreve iade edildi.

Kapatılan FETÖ ile irtibatlı özel üniversitelerin öğrenci sayısı 65 bin oldu. OHAL boyunca en az 140 bin kişinin pasaportu iptal edildi."

ETİKETLER : türkiye gerçeği, vişne haber ajans, vişne ajans, istanbul gerçeği, türkiye haberleri, son dakika haberler, istanbul haberleri, sondakika, Olağanüstü 1 yılın bilançosu: 50 bin tutuklu, 111 bin ihraç, chp, ohal, rapor, zeynep altıok akatlı