Türkiye 'vergi cenneti' olmaya mı karar verdi?

Çiğdem Toker; Yurt dışında elde edilen kazançlar, bir vergi cenneti ülke ya da benzeri bir özel vergi rejiminde elde edilmişse ve o ülkede vergiye tabi değilse, Türkiye’de de vergiye tabi olmayacak.

Yatırımları teşvik edeceği iddiası öne çıkarılarak, yedi kanunda 15 adet değişiklik “teklif” eden ve TBMM Genel Kurulu’nda görüşülecek olan yeni torba kanun, önceki yazımın konusuydu.

Yazıyı “Toplumsal refaha bir katkı iddiası zaten yok, bu açık. Fakat yalnızca vergisel avantajlar sağlayarak da yatırımcı çekme girişimlerinin, bütçe dengesine nasıl bir yararı olacağını izleyip göreceğiz” diye bitirmiştim.

CHP, dün söz konusu “torba kanun” hakkında, kapsamlı bir Muhalefet Şerhi’ni TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’na sundu.

Şerh’e 54 sayfalık rapor eşlik ediyor. Ve bu yazıya da başlık olan sorunun net bir hüküm ifadesiyle yer aldığı görülüyor:

“Söz konusu düzenlemelerle Türkiye “vergi cennetleri ile mücadele etmek” yerine bizzat kendisi “vergi cenneti” olmaya karar vermiştir.”

Peki neden?

Çünkü son üç yılda Türkiye’deki yerleşmiş sayılmayan ve vergi yükümlüsü olmayan gerçek kişilerin yurt dışı kazançlarından 20 yıl boyunca gelir vergisi alınmayacak. Maddenin gerekçesi “aydınlatıcı”:

“Böylelikle ülkemize döviz getirilmesini teşvik etmek amaçlanmaktadır.”

“Çifte vergilendirmeme” geliyor

CHP’nin muhalefet şerhinde, benzer düzenlemelerin zaten vergi mevzuatında bulunduğu hatırlatılarak şu noktalar vurgulanıyor:

• Halen yurtdışında elde edilen gelirlerin istisna olması ya da Türkiye’ye getirilmesi durumunda yurtdışında ödenen vergilerin Türkiye’de ödenecek vergiden mahsubu mümkün.
• Ayrıca 90’dan fazla ülkeyle yapılan çifte vergilendirmenin önlenmesine yönelik anlaşmada gelir ve servet üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmenin önlenmesine yönelik düzenlemeler var.

* * *

Vergi mevzuatı bu kolaylığı sağlarken, AKP’nin yeni torba yasasında ekstra getirilen kolaylık nedir derseniz o da şu:

Yurt dışında elde edilen kazançlar, bir vergi cenneti ülke ya da benzeri bir özel vergi rejiminde elde edilmişse ve o ülkede vergiye tabi değilse, Türkiye’de de vergiye tabi olmayacak.

Bu durumun bir adı var: “Çifte vergilendirmeme.”

Hayır yanlış yazılmadı. Çifte vergilenme değil, çifte vergilenmeme…Yani bu yasayla AKP, Türkiye’de vergi yükümlüsü olmayan, yurtdışındaki vergi cenneti ülkelerde tutulan kazançların sahibine “Bu paraları Türkiye’ye getir ben de vergi almam” demiş oluyor.

Peki bu durumda vergi adaleti bozulmuyor mu? Türkiye’de çalışan, burada üretenlerin aleyhine bir durumu bile isteye yaratılmıyor mu?

Bu soruların benzerleri, torba teklif TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülürken de sesli olarak iktidara yöneltildi. Ama cevap yok tabii.

Sermaye çekeyim derken mevcudu kaçırma riski

CHP’nin muhalefet şerhinde, bu düzenlemenin risk içerdiğine dair kritik bir de uyarı var. Yurt dışı kazançlarından 20 yıl vergi almama maddesinden yararlanmak isteyenlerin kaçma ihtimali şöyle anlatılıyor:

“Ayrıca bu rejim Türkiye’de, mevcut koşullarda üretip Türkiye’de tasarruf yapanların ülke dışına çıkmasına ve üç yıldan sonra Türkiye’ye tekrar dönerek rejimden faydalanmaya başlamalarına neden olabilecektir. Örneğin bugün Türkiye’den çıkıp ve üç yıl sonra gelen kişi 17 yıl boyunca bu rejimden faydalanabilecektir ve mirasçılarının vergi yükü de yüzde 1 düşebilecektir. Bu ise sermaye girişinden çok çıkışına neden olabilecektir.”

Sorular cevapsız kaldı

Bu madde, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülürken, düzenlemenin Türkiye’deki üretim ve yatırımı nasıl teşvik edeceği, neden 20 yıl gibi bir süre belirlendiğine dairi muhalefet milletvekillerinin soruları da cevapsız kaldı.  

Esrarengizlik bununla da sınırlı değil. Normalde kamu gelirlerinin azalmasına ya da harcamaların artmasına yol açacak içerikteki kanun tekliflerinin bütçeye nasıl yük getireceğinin en az 3 yıllık dönem için hesaplanması gerekiyor.

 Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre bu hesapların, hazırlanan ilgili kanun tekliflerine eklenmesi gerekiyor.

Yani ortada bir temenni değil yasal mecburiyet var. Ama gelin görün ki, önemli vergi kalem ve tutarlarından yatırım uğruna vazgeçilmesine rağmen, bunun bütçeye, dolayısıyla hepimizin cebine nasıl yansıyacağına dair hesap kitap yok.

Ne Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek ne kanun teklifinde imzası olan onlarca vekilden biri ne de AKP iktidarından herhangi bir yetkili kendisini bu hesabı yapıp topluma vermekle sorumlu hissediyor.

Bu hesapsızlık ve sorumsuzlukla da mucize gibi sunulan torba kanunla önemli yatırımların çekileceğini ve bunun da hayırlı bir iş olacağına inanmamız isteniyor.

Kim inanır?