'Kalkınma ve insani gelişmişlik için parlamenter demokrasi şart'

Tarih: 17.01.2017 - 07:40

Kategori: Ekonomi

Mülkiye İktisadi ve Sosyal Araştırmalar Merkezi Başkan Yardımcısı Dr. Ergül Halisçelik, yaptığı araştırmada, kalkınma düzeyi yüksek olan ülkelerin parlamenter demokrasiyle yönetildiğini belirtti.

Başkent ve TED üniversitelerinde Öğretim Görevlisi, Mülkiye İktisadi ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (MİSAM) Başkan Yardımcısı olan Dr. Ergül Halisçelik’in “Binyıl Kalkınma Hedefleri ve Yoksul Odaklı Büyüme” adlı kitabında ve kişisel bloğunda yer verdiği “Ülkelerin Yönetim Biçimleri İle Kalkınma Düzeyleri Arasında Nasıl Bir İlişki Var” konulu araştırma, başkanlık tartışmalarına yeni bir boyut kazandırdı.

Dr. Halisçelik, yoksulluğun azaltılması, sağlık, eğitim, cinsiyet eşitliği, çevre ve insan refahını etkileyen diğer birçok konuda 60 göstergeyi kapsayan, küresel düzeyde ve ülkeler bazında en geniş tanımlı kalkınma ve yoksullukla mücadele göstergeleri olan, “Binyıl Kalkınma Hedefleri Endeksi” sonuçlarıyla ülkelerin kalkınma düzeylerini ve yönetim şekillerini karşılaştırdı.

44 gösterge, 19 hedef ve 8 amacın ortalamalarıyla 187 ülkenin 1990-2015 dönemi baz alınarak hesaplanan BKH endeksinde, kalkınma düzeyi endeksi en yüksek olan ilk on ülkeden yedinci sırada yer alan Fransa’nın yarı başkanlıkla, İsveç, Almanya, Hollanda, Norveç, İsviçre, Danimarka, İzlanda, İspanya, Belçika’nın ise parlamenter demokrasiyle yönetildiği görülüyor.

İlk onda yer alan ülkelerin tamamının “Binyıl Kalkınma Hedefleri Kalkınma Düzeyi”, “Kişi Başına Gelir Düzeyi” ve “Cinsiyet Eşitsizliği Düzeyi”, “çok yüksek” ve “yüksek” seviyelerde.

Sıralamada yer alan son 10 ülke olan Afganistan, Mozambik, Nijerya, Mali, Nijer, Liberya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Sierra Leone, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Çad’da ise bu düzeylerin “çok düşük” ve “düşük” seviyelerde olduğu göze çarpıyor. Son 10 sırada yer alan ülkelerde en dikkat çeken nokta ise bu ülkelerin hepsinin başkanlık ve yarı başkanlık sistemleriyle yönetiliyor olması.

Dr. Ergül Halisçelik, “eğitim”, “uzun ve sağlıklı yaşam” ile “iyi bir yaşam standardına ulaşmak” olmak üzere üç boyut ve bu boyutlara ilişkin “beklenen okullaşma yılı”, “ortalama okullaşma yılı”, “doğumda yaşam beklentisi”, “satın alma gücü paritesine göre hesaplanmış kişi başına GSMH” olmak üzere dört gösterge baz alınarak hesaplanan “Birleşmiş Milletler İnsani Gelişmişlik Endeksi” (İGE) ile ülkelerin yönetim şekillerinin karşılaştırıldığı tabloya da yer verdi.

Sosyo-ekonomik göstergeleri ekonomik büyüme ile ilişkilendiren “İnsani Gelişmişlik Endeksi”nde ilk 10 sırada yer alan 9 ülkenin (Norveç, Avustralya, İsviçre, Danimarka, Hollanda, Almanla, İrlanda, Kanada, Yeni Zelanda) parlamenter demokrasi, listenin sekizinci sırasında yer alan ABD ise başkanlıkla yönetiliyor.

Sıralamanın sonundaki 10 ülke ülkelerden Mali, yarı başkanlıkla, Mozambik, Sierra Leone, Gine, Burkina Faso, Burundi, Çad, Eritre, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Nijer ise başkanlıkla yönetiliyor.

Vişne Haber Ajansı