KONDA'dan 'hayat tarzı' araştırması: 10 yılda ne değişti?

Konda Araştırma, 10 yıllık toplumsal değişim raporu yayınladı. Raporda 2008 ile 2018 arasında çeşitli alanlarda karşılaştırmalar yapıldı.

Konda, toplumda son 10 yılda değişen veya değişmeyen trendleri yakalamayı amaçladığı araştırması için, Nisan 2018’de 5 bin 793 kişi ile hanelerinde yüz yüze görüştüğünü açıkladı.

Araştırma 11 başlıktan oluşuyor.

Araştırmanın "Yerleşim" başlıklı bölümünde Türkiye toplumunun artık çok daha fazla büyükşehirlerde yaşadığı öne çıkarıldı.

Müstakil evlerde oturanların sayısının azaldığı, apartmanlarda yaşayanların sayısının ise arttığı belirtildi. Apartmanlarla beraber az nüfuslu hanelerin de arttığı vurgulandı.

Ev sahibi olan kişilerin oranının yüzde 74'ten yüzde 66'ya gerilediği belirtilirken rapora göre kiracıların oranı yüzde 21'den yüzde 29'a çıktı.

"Eğitim" başlığında yer alan verilen ise şöyle:

2008'de lise altı eğitim alanların oranı yüzde 68 iken 2018'de bu oran yüzde 55'e düştü..

Üniversite mezunu oranı yüzde 9'dan yüzde 16'ya çıkarken yüzde 6'lık okur yazar olmayan oranında değişim olmadı.

Araştırmaya göre annelerin üçte biri, babaların altıda birinin okuma yazma bilmiyor.

"Hayat tarzları" başlığı altındaki veriler şöyle:

Kendisii geleneksel muhafazakar olarak niteleyenlerin sayısı yüzde 373'den yüzde 45'e yükselirken, kendisini modern olarak tanımlayanlar yüzde 32'den yüzde 29'a, dindar muhafazakarlar ise yüzde 32'den yüzde 25'e düştü..

2008'de 'mutluyum' diyenlerin oranı yüzde 57 iken bu oran 2018'de yüzde 52'ye düştü.

"Evlilik" başlığı altındaki veriler şöyle:

Araştırmaya göre insanlar artık daha geç evleniyor.  Evlilerin oranı yüzde 71'den 65'e düştü.

2008'de 32 yaş altındakilerden anlaşarak evlendiklerini söyleyenlerin oranı yüzde 52'den yüzde 64'e yükseldi. Görücü usulü evlenenlerin oranı yüzde yüzde 41'den yüzde 32'ye düştü.

Rapora göre karşılıklı anlaşarak evlenme gençlerde artıyor fakat, görücü usulüyle evlenenler yüzde 51'le hala çoğunlukta.

"Dindarlık" başlığı altındaki veriler şöyle:

Rapora göre "Dindar" olduğunu söyleyenlerin oranı 10 yılda yüzde 55'ten yüzde 51'e geriledi.

Düzenli olarak oruç tuttuğunu söyleyenlerin oranı 2008'de yüzde 75'ken bu oran 2018'de yüzde 65'e geriledi. Araştırmaya göre, dindarlık değişmese de ibadet azalmış. 

"Başörtüsü" oranı yüzde 52'den 53'e çıkarken, "Türban" oranıysa yüzde 13'ten yüzde 9'a düştü.

Kendisini "Ateist" olarak tanımlayanların oranı 3 kat artarak yüzde 1'den yüzde 3'e yükseldi, "İnançsız"ların oranıysa yüzde 1'den yüzde 2'ye çıktı.

"Cinsiyet rolleri" başlığı altındaki veriler şöyle:

Rapora göre "İnsanların estetik ameliyat yaptırmaları normaldir" diyenlerin oranı 2015'te yüzde 20'yken 2018'de yüzde 48'e çıktı.

"Bu evde yaşayan kadınlar makyaj yapar" diyenlerin oranı 2008'den bu yana yüzde 19'dan yüzde 30'a yükseldi. "Kolsuz bluz giyip dışarı çıkar" diyenlerin oranı yüzde 17'den yüzde 25; "Bu evde yaşayan kadınlar mayo giyer" diyenlerin oranı ise yüzde 15'ten yüzde 17'ye yükseldi.

"Kadın çalışmak için eşinden izin almalıdır" diyenlerin oranı yüzde 69'dan yüzde 55'e düştü.

Araştırmaya göre toplumun kadına bakışında gelişme var. "Erkek ve kadının beraber yaşamaları için dini nikah şart" diyenlerin oranı 2008'de yüzde 79'ken bu oran 2018'de yüzde 74'e geriledi.

"Çalışma ve geçim" başlığı altındaki veriler şöyle:

Eğitim artarken nitelikli çalışan sayısında artış var ancak çiftçilerin oranı yüzde 10'dan yüzde 3'e düştü.

Araştırmaya göre çalışmayan ev kadınlarının oranı yüzde 33'ten yüzde 26'ya düştü.

Öğrenci ve emeklilerin oranı yüzde 8'den yüzde 12'ye yükselirken, çalışmayanların oranında değişim yok.

Araştırmaya göre emeklilerin ve öğrencilerin artışıyla kimsenin çalışmadığı hanelerde artış var. 

Ortalama geliir 2008'de 1125 TL iken, 2018'de 3143 TL'ye yükseldi.Kişi başı gelir ortalama olarak 327 TL'den 970 TL'ye yükseldi. Gelir sayısal olarak artsa da enflasyon karşısında kazanım yok.

Araştırmaya göre toplum 10 yıl öncesine göre daha ümitli. Toplumun bir arada yaşama talebi artsa da yarında fazlası 'ayrımcılık yaparım' diyor.

"Gerektiğinde siyasi partiler kapatılmalıdır" diyenlerin oranı yüzde 50'den yüzde 37'ye geriledi. "Gerektiğinde asker yönetimi ele almalıdır" diyenlerin oranı yüzde 48'den yüzde 18'e düştü. 

2008'de gazete okuduğunu söyleyenlerin oranı yüzde 61'ken, bu oran 10 yılın ardından yüzde 26'ya geriledi.

Televizyondan haber izleyenlerin oranıysa yüzde 98'den 84'e düştü.

Araştırmaya göre en büyük değişim ise sosyal medyada. 2013'te Instagram kullanıcılarının oranı yüzde 4'ken bu oran 2018'de yüzde 40'a yükseldi.