NASA'nın Artemis II Ekibi Ay'a fırlatıldı

Tarih: 01.04.2026 - 16:05

Kategori: Bilim & Teknoloji

NASA'nın Artemis II görevi kapsamında, 1 Nisan 2026 Çarşamba günü Florida'daki NASA Kennedy Uzay Merkezi'ndeki Operasyon ve Destek Binası II'den fırlatıldı.

NASA'nın Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketi, NASA astronotları Reid Wiseman (komutan), Victor Glover (pilot), Christina Koch (görev uzmanı) ve CSA (Kanada Uzay Ajansı) astronotu Jeremy Hansen'i (görev uzmanı) taşıyan Orion uzay aracıyla, NASA'nın Artemis II görevi kapsamında, 1 Nisan 2026 Çarşamba günü Florida'daki NASA Kennedy Uzay Merkezi'ndeki Operasyon ve Destek Binası II'den fırlatıldı. NASA'nın Artemis II görevi, Wiseman, Glover, Koch ve Hansen'i, SLS roketi ve Orion uzay aracıyla Ay çevresinde 10 günlük bir yolculuğa çıkaracak. Fırlatma, Doğu Zaman Dilimi'ne göre saat 18:35'te Fırlatma Kompleksi 39B'den gerçekleşti.

Orion uzay aracının Dünya etrafındaki yörüngesini hassaslaştırmak için perige yükseltme manevrası başarıyla tamamlandı. Geçici kriyojenik itme aşaması, uzay aracının yörüngesinin en alçak noktasını yükselten, tam zamanlı bir ateşleme için RL10 motorunu ateşledi.

Yanma işleminden kısa bir süre sonra, yer istasyonu mürettebattan veya uzay aracından veri alamayınca uzay aracıyla iletişim kesildi. Sorun kısa sürede çözüldü ve mürettebat, yer istasyonundan gelen iletişimi sürekli olarak duyabildiklerini doğruladı. Yer ekipleri, iletişim kesintisine neyin sebep olmuş olabileceğini araştırıyor.

NASA , Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden Türkiye saatiyle 04:00'te (ABD Doğu Kıyısı Saatiyle 20:00) fırlatma sonrası bir basın toplantısı düzenleyecek.

Katılımcılar şunlardır:

Yönetici Jared Isaacman
Yardımcı Yönetici Amit Kshatriya
Lori Glaze, Keşif Sistemleri Geliştirme Misyon Direktörlüğü'nde vekaleten görev yapan yardımcı yönetici.
Norm Knight, Uçuş Operasyonları Direktörlüğü Müdürü
Bir sonraki önemli aşama, Orion uzay aracının yörüngesinin en yüksek noktasını artıracak ve uzay aracını Dünya'nın yüksek yörüngesinde yaklaşık 23,5 saatlik kontrol için hazırlayacak olan apogee yükseltme ateşlemesidir.

Artemis II Uçuş Güncellemesi: Apogee Yükseltme Yakma İşlemi Tamamlandı, Mürettebat Yakınlık Operasyonlarına Hazırlanıyor

Orion uzay aracının Dünya etrafındaki yörüngesinin hassas ayarlanmasına devam edilerek, yörünge yüksekliğini artırma işlemi başarıyla tamamlandı . ICPS ( ara kriyojenik itme aşaması ) , uzay aracının yörüngesinin en yüksek noktasını yükseltmek için hassas zamanlamalı bir ateşleme gerçekleştirerek RL10 motorunu ateşledi .

Yakma işleminden önce, Artemis II mürettebatı uzaydaki yaşam için uzay araçlarını hazırlamaya başladı. Görevler arasında tuvaletin kontrolü de vardı. Bu işlem sırasında, mürettebat yanıp sönen bir arıza ışığını bildirmek için aşağıya çağrı yaptı. Yerdeki ekip, bu soruna neyin neden olabileceğini araştırıyor ve sorunu çözmek için mürettebatla birlikte çalışacak.

Yakınlık Operasyonları Gösterimi
Artemis II mürettebatı şimdi yakınlık operasyonları gösterimi için hazırlıklara başlayacak . Bu gösterim, Orion uzay aracının, ayrıldıktan sonra, yerleşik navigasyon sensörlerini ve tepki kontrol iticilerini kullanarak, ICPS adlı başka bir uzay aracına göre manuel olarak manevra yapabilme yeteneğini test edecek. Gösterimden önce, Orion'un NASA'nın Yakın Uzay Ağı'ndan Derin Uzay Ağı'na iletişim aktarımı planlanmış olacak . Bu iki ağ, Orion'u fırlatma rampasından, Ay çevresinden ve Dünya'ya geri dönüş yolculuğunda desteklemek için birlikte çalışıyor.

Yaklaşık 70 dakika sürecek olan yakınlık operasyonları gösterimi sırasında, mürettebat, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin ayrılmış üst kademesini bir işaret noktası olarak kullanarak, Integrity adı verilen Orion uzay aracını bir dizi hareket boyunca yönlendirecektir. ICPS, astronotların kontrolünde Orion'un nasıl uçtuğunu değerlendirmek için kullanılacak yaklaşık 60 cm'lik bir hedef içermektedir.

Uzay aracı ve mürettebatı uzaklaşırken, uzay aracı otomatik bir takla atarak dönecek ve platforma doğru bakacaktır. Yaklaşık 300 fit uzaklıkta, Orion göreceli hareketini durduracaktır. Mürettebat kontrolü ele alacak ve öteleme ve dönme el kumandalarını ve ekran sistemini kullanarak, uzay aracının beklendiği gibi tepki verdiğinden emin olmak için çok küçük hareketler yapacaktır.

Orion, fırlatma rampasından yaklaşık 9 metre uzakta duracak ve mürettebat, uzay aracının hassas manevra kabiliyetini kontrol ederek başka bir uzay aracının yakınında nasıl performans gösterdiğini değerlendirecek. ICPS'ye çok yakın gerçekleştirilen küçük manevralar, uzay aracının Avrupa Servis Modülü'ndeki reaksiyon kontrol sistemi iticileri kullanılarak yapılacak .

Gösterinin sonunda, uzay aracı ICPS'den uzaklaşmak için otomatik bir kalkış manevrası gerçekleştirecek ve ardından Pasifik Okyanusu'ndaki uzak bir bölge üzerinde Dünya atmosferine yeniden giriş için ateşleme yapacak. Orion'un kalkış manevrası sırasında, mühendisler uzay aracının kenetlenme kamerasını kullanarak hassas konumlandırma ölçümleri toplayacaklar; bu ölçümler, GPS sisteminin bulunmadığı Ay ortamında gelecekteki görevlerdeki buluşma faaliyetleri sırasında navigasyona yardımcı olacaktır.

Uzay aracının güneş paneli kanatları enerji üretiyor, termal koşullar tahmin edilen aralıklarda kalıyor ve uçuş kontrolörleri mürettebatın görevin bir sonraki aşaması için güvenli bir şekilde hazırlandığını doğruladı.

Artemis II Uçuş Güncellemesi: Yakınlık Operasyonları Tamamlandı, Sırada Perigee Yükseltme Yakma İşlemi Var

Artemis II mürettebatı , yakınlık operasyonları gösterimini başarıyla tamamlayarak görevin ilk hedeflerinden birini gerçekleştirdi ve Integrity adlı Orion uzay aracının başka bir uzay aracı etrafında manuel yakın mesafe manevraları sırasında nasıl performans gösterdiğine dair değerli veriler sağladı. Yaklaşık 70 dakika süren faaliyet boyunca mürettebat, ayrılmış ICPS'yi ( ara kriyojenik itme aşaması ) referans hedef olarak kullanarak uzay aracını bir dizi kontrollü yaklaşma ve geri çekilme manevrası boyunca yönlendirdi .

Gösterinin sonunda Orion, ICPS'den güvenli bir şekilde uzaklaşmak için otomatik bir kalkış manevrası gerçekleştirdi; ardından bu aşama, Pasifik Okyanusu'nun uzak bir bölgesinde Dünya atmosferine yeniden girmek için kendi imha manevrasını yapacak.

NASA'nın Orion uzay aracındaki kenetlenme kamerasından, Artemis II mürettebatının yakınlık operasyonları gösterisine katıldığı sırada geçici kriyojenik itme aşamasına ait bir görüntü. Gösteri, uzay aracının yerleşik navigasyon sensörlerini ve tepki kontrol iticilerini kullanarak başka bir uzay aracına göre manuel olarak manevra yapabilme yeteneğini test etti.
NASA'nın Orion uzay aracındaki kenetlenme kamerasından, Artemis II mürettebatının yakınlık operasyonları gösterisine katıldığı sırada geçici kriyojenik itme aşamasına ait bir görüntü. Gösteri, uzay aracının yerleşik navigasyon sensörlerini ve tepki kontrol iticilerini kullanarak başka bir uzay aracına göre manuel olarak manevra yapabilme yeteneğini test etti.
NASA
CubeSat'lar İkincil Yük Olarak Konuşlandırılacak
SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) Orion aşaması adaptöründe , CubeSats adı verilen dört küçük uydu da yüksek Dünya yörüngesine fırlatıldı. CubeSats, uzay ortamı hakkındaki bilgileri genişletme potansiyeline sahip, ayakkabı kutusu boyutunda yüklerdir. Bu deneyler, adaptör uzay aracından ayrıldıktan sonra konuşlandırılacaktır. Dört CubeSats şunlardır:

Arjantin Ulusal Uzay Faaliyetleri Komisyonu tarafından geliştirilen ATENEA, radyasyon kalkanlaması, yörünge tasarımı optimizasyonu ve uzun menzilli iletişim konularını araştıracak.
Suudi Arabistan Uzay Ajansı tarafından geliştirilen Uzay Hava Durumu CubeSat-1, radyasyon, güneş X ışınları, güneş enerjisi parçacıkları ve manyetik alanlar gibi uzay hava durumunun çeşitli yönlerini ölçecektir.
Alman Havacılık ve Uzay Merkezi tarafından geliştirilen TACHELES, gelecekteki ay lojistik araçları ve operasyonları için elektrikli bileşenler de dahil olmak üzere, uzayda kullanılan önemli teknolojileri sergileyecek.
Kore Uzay İdaresi (KASA) tarafından geliştirilen K-Rad Cube, Van Allen radyasyon kuşakları boyunca uzay radyasyonunu ve bunun biyolojik etkilerini ölçecektir.
Mürettebat ve Yer Ekipleri Tuvalet Sorun Giderme Çalışmalarına Devam Ediyor
Çarşamba günü erken saatlerde gerçekleştirilen apogee yükseltme manevrasından önce , Artemis II mürettebatı, tuvalet sisteminin kontrolü de dahil olmak üzere uzay aracı yapılandırma faaliyetlerini tamamladı. Bu işlem sırasında mürettebat, yanıp sönen bir arıza ışığı bildirdi ve görev kontrol ekipleri verileri değerlendirmeye devam ediyor ve sorunu gidermek için mürettebatla aktif olarak çalışıyor.

Artemis II mürettebatı, dört saatlik bir uykunun ardından, 2 Nisan Perşembe günü Doğu Zaman Dilimi'ne göre saat 07:00'de (EDT) uyandırılacak ve Orion'un Dünya etrafındaki yörüngesinin en alçak noktasını yükseltmek için yapılacak olan perige yükseltme manevrasına hazırlanacak. Daha önce tamamlanan apoge yükseltme manevrasıyla birlikte, bu manevralar uzay aracının ilk yörüngesini şekillendirecek ve daha sonraki ay ötesi operasyonlarına hazırlayacaktır. Mürettebat daha sonra saat 09:40 civarında uykuya geri dönecektir.

Fırlatma işlemi dakika dakika söyle gelişti;

18:59

Orion uzay aracının güneş panelleri (SAW'lar ) tamamen açıldı ve Artemis II görevi için önemli bir yapılandırma adımı tamamlandı. Houston'daki uçuş kontrolörleri, dört kanadın da planlandığı gibi açıldığını, yerine kilitlendiğini ve güç çekmeye başladığını doğruladı .

Her bir güneş paneli kanadı, Avrupa Servis Modülü'nden dışarı doğru uzanarak , tamamen açıldığında yaklaşık 63 fitlik bir kanat açıklığına sahip olan Orion'a (Integrity olarak adlandırılıyor) bir görünüm kazandırıyor. Her kanatta, güneş ışığını elektriğe dönüştüren 15.000 güneş hücresi bulunuyor. Paneller, iki eksen üzerinde dönebilme özelliğine sahip olup, bu sayede uzay aracı Dünya yörüngesinde ve Ay'a doğru yolculuğu sırasında yön değiştirdikçe güç üretimini en üst düzeye çıkararak Güneş'i takip edebiliyorlar.

Bir sonraki önemli aşamalar, Orion uzay aracının yörüngesinin en alçak ve en yüksek noktalarını artıracak ve uzay aracını derin uzay operasyonlarına hazırlayacak olan PRM (perigee yükseltme manevrası) ve ARB (apogee yükseltme yakma işlemi) olacaktır.

Yakma işlemlerinin ardından NASA, Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden saat 21:00'te fırlatma sonrası basın toplantısı düzenleyecek. Basın toplantısının ardından Artemis II mürettebatı, Orion'un yakınlık operasyonları gösterimi için hazırlıklara başlayacak. Bu gösterim, Orion'un başka bir uzay aracına, bu durumda ayrılmadan sonraki geçici kriyojenik itme aşamasına göre manuel olarak manevra yapabilme yeteneğini test edecek .

NASA+' daki yayınlar yakında sona erecek, ancak NASA'nın YouTube kanalında 7/24 yayınlar devam edecek ve görev boyunca önemli kilometre taşlarına ilişkin canlı güncellemeler için Artemis blogunu takip etmeye devam edin.

18:43

SLS ( Uzay Fırlatma Sistemi ) ana kademesinin ana motorunun kapatılması tamamlandı ve ana kademe, geçici kriyojenik itki kademesinden ve Orion uzay aracından başarıyla ayrıldı. Bu, Artemis II görevinin ilk büyük itki aşamasının sonunu ve üst kademe operasyonlarına geçişi işaret ediyor.

Bir sonraki önemli aşama, fırlatmadan yaklaşık 18 dakika sonra başlaması planlanan uzay aracının güneş paneli kanatlarının (SAW ) açılmasıdır. Açıldıktan sonra, dört SAW, uzay aracının yolculuğu boyunca sürekli elektrik gücü sağlayarak yaşam destek sistemlerini, aviyonik sistemleri, iletişimi ve yerleşik operasyonları destekleyecektir. Bu açılma, Orion'un Dünya yörüngesindeki kalan süresi ve Ay'a yapılacak yolculuk için yapılandırılmasında kritik bir adımdır.

18:38

Servis modülünü ve fırlatma iptal sistemini çevreleyen uzay aracı adaptörünün fırlatma kaplamaları Orion uzay aracından ayrıldı . Roket ve uzay aracı artık Dünya atmosferinin en yoğun katmanlarının üzerinde uçtuğundan, Orion artık fırlatmanın erken, yüksek dinamik basınçlı aşamasında onu koruyan koruyucu yapılara ihtiyaç duymuyor.

Bir sonraki önemli aşama, ana kademenin ayrılması ve Geçici Kriyojenik İtme Kademesinin ateşlenmesidir.

18:37

SLS ( Uzay Fırlatma Sistemi ) ikiz katı yakıtlı roket iticileri birbirinden ayrıldı. Her biri 177 fit yüksekliğinde olan ve kalkışta 3,6 milyon pounddan fazla itme gücü üreten iticiler, uçuşun ilk iki dakikasında roketin gücünün büyük kısmını sağlıyor ve ayrılma kütleyi azaltarak ana aşamanın Integrity adlı Orion uzay aracını yörüngeye doğru itmeye devam etmesini sağlıyor.

Artık itici roketler serbest kaldığına göre, SLS ana kademesi itme gücünün birincil kaynağı olmaya devam ediyor.

Yaklaşık bir dakika içinde, Orion'un servis modülünü ve fırlatma iptal sistemini çevreleyen uzay aracı adaptörünün fırlatma kaplamaları uzay aracından ayrılacak.

18:35

NASA'nın Artemis II SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketi, NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı (CSA) astronotu Jeremy Hansen'i taşıyan Orion uzay aracıyla birlikte, derin uzaya yolculuğuna başlamak üzere Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nin 39B Fırlatma Kompleksi'nden yerel saatle 18:35'te fırlatıldı.

İki katı yakıtlı roket iticisi önce ateşlendi ve 5,75 milyon poundluk roketi fırlatma rampasından kaldırmak için gereken itme kuvvetinin %75'inden fazlasını sağladı. Bunların birleşik gücü, zaten tam güçte çalışan dört RS-25 motoruyla birlikte, kalkışta inanılmaz bir 8,8 milyon poundluk kuvvet üretti. Roket yükselirken, fırlatma öncesi güç, yakıt ve veri bağlantıları sağlayan bağlantı kabloları ayrıldı ve koruyucu muhafazalara geri çekildi. Bu, aracın yer sistemlerinden bağımsız ve uçuş için tamamen otonom olmasını sağladı.

Yaklaşık 10 gün sürecek olan Artemis II Ay çevresi görevi, NASA'nın Artemis kampanyası kapsamındaki ilk insanlı uçuş olacak. Bu görev, bilimsel keşifler, ekonomik faydalar ve Mars'a yapılacak ilk insanlı görevlere doğru ilerlemeyi sürdürmek amacıyla, Ay'ın daha fazla bölgesini keşfetmek için giderek daha zorlu görevlere astronot göndermeye devam etmek için gereken sistem ve donanımları test etmeye yardımcı olacaktır.

Aşağıda, ana aşama ayrılmasına kadar gerçekleşecek olan yükseliş aşamaları yer almaktadır. Süreler birkaç saniye değişebilir.

SLS fırlatma kulesinden ayrıldı; yuvarlanma/eğim manevrası (Görev Geçen Süresi [MET]) +00:00:07)
SLS süpersonik hıza ulaştı (MET +00:00:56)
Maksimum dinamik basınç (MET +00:01:12)
Katı Roket İtici Ayrılması (MET +00:02:09)
Başlatma iptal sistemi fırlatma (MET +00:03:13)
Ana aşama ana motorunun kapanması (MET +00:08:02)
Ana kademe, geçici kriyojenik itme kademesinden ayrılıyor (MET +00:08:14)

18:25

Artemis II geri sayımı son aşamaya girdi ve yerdeki fırlatma sıralayıcısı kontrolü ele alarak, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketini ve Orion uzay aracını Doğu Zaman Dilimi'ne göre saat 18:35'te fırlatmaya hazırlamak için hassas bir dizi otomatik komutu yönetiyor.

Yerden kalkış sıralayıcısı, itme sistemlerinden aviyonik sistemlere kadar tüm sistemlerin uçuş moduna geçmesini sağlar. Gerçekleştirilen temel işlemler arasında, optimum motor performansı için yakıt tanklarının basınçlandırılması, uçuş yazılımının etkinleştirilmesi ve kontrolün yer sistemlerinden uçak içi sistemlere geçirilmesi ve hazır olma durumunu doğrulamak için binlerce sensörde son sağlık kontrollerinin yapılması yer almaktadır.

Bu otomatikleştirilmiş işlem dizisi, insan müdahalesini en aza indirerek riski azaltır ve karmaşık alt sistemler arasında senkronizasyonu sağlar. Artemis II için bu an, görevin yer operasyonlarından fırlatma eşiğine geçmesiyle birlikte, yıllarca süren planlama ve test çalışmalarının doruk noktasını işaret ediyor.

Terminal sayımındaki önemli aşamaların listesini aşağıda bulabilirsiniz:

Geri sayım başladı, 10 dakika kaldı.

T-10M – GLS terminal sayımını başlatıyor
T-8M – Mürettebat Erişim Kolu geri çekme
T-6M – GLS ana kademe tank basınçlandırmasına geçiyor
T-6M – Orion yükseliş piroteknik sistemleri aktif durumda.
T-6M – Orion dahili güce ayarlandı
T-5M57S – Çekirdek aşama LH2 sonlandırma yenileme
T-5M20S – LAS özelliği mevcuttur.
T-5M20S – NTD, komutana LAS yeteneğinin mevcut olduğunu bildirir.
T-4M40S – GLS, LH2 yüksek akışlı tahliye kontrolü için kullanılır.
T-4M30S – Uçuş sonlandırma sistemi devreye alındı
T-4M – GLS, ana aşama yardımcı güç ünitesinin (APU) çalıştırılmasına hazır.
T-4M – Çekirdek Aşaması APU'ları başlıyor
T-4M – Çekirdek aşama LOX sonlandırma yenileme
T-3M30S – ICPS LOX sonlandırma yenileme
T-3M10S – GLS temizleme dizisi 4'e geçiyor
T-2M02S – ICPS dahili pil gücüne geçiyor
T-2M – Güçlendirici dahili batarya gücüne geçiyor
T-1M30S – Ana kademe dahili güce geçiyor
T-1M20S – ICPS terminal geri sayım moduna giriyor.
T-50S – ICPS LH2 sonlandırma yenileme
T-33S – GLS, “otomatik fırlatma sıralayıcısı için başlat” komutunu gönderiyor.
T-30S – Otomatik fırlatma sıralayıcısına giden ana aşama uçuş bilgisayarı
T-12S – Hidrojen yakma ateşleyicileri başlatıldı
T-10S – GLS, ana kademe motorunun çalıştırılması için komutu gönderiyor.
T-6.36S– RS-25 motorlarının çalıştırılması
T-0 – Rotor ateşlemesi, bağlantı kablosunun ayrılması ve kalkış
Terminal geri sayım ekranının içinde, ekiplerin gerekirse sayımı durdurmak için birkaç seçeneği bulunmaktadır.

Fırlatma ekibi, fırlatma için gereken 6 dakika hariç, fırlatma penceresinin süresi boyunca 6 dakikalık bekleme süresini koruyabilir ve 10 dakikalık süreye geri dönmek zorunda kalmaz.

Eğer takımlar T-6 dakika ile T-1 dakika 30 saniye arasında saati durdurmak zorunda kalırlarsa, 3 dakikaya kadar bekleyebilir ve ardından saati tekrar başlatabilirler. 3 dakikadan fazla bekleme süresine ihtiyaç duyarlarsa, geri sayım T-10'a geri döner.

Saat T-1 dakika 30 saniye sonra durursa, ancak otomatik fırlatma sıralayıcısı devreye girmeden önce, yeterli fırlatma penceresi kalmışsa, takımlar tekrar denemek için T-10'a geri dönebilirler.

Otomatik fırlatma sıralayıcısına devredildikten sonra, geri sayımı durduracak herhangi bir sorun, o günkü fırlatma girişiminin sona ermesine yol açacaktır.

18:22

Artemis II Fırlatma Direktörü Charlie Blackwell-Thompson, fırlatmadan önce en önemli adımlardan birini gerçekleştirdi: ekibin terminal sayımı olarak bilinen geri sayımın son 10 dakikasına geçmesi için "devam et/etme" oylaması yaptı.

Tüm yetkililerin oy birliğiyle verdiği "onay" kararı, Artemis II'nin fırlatma için tamamen hazır olduğunu gösteriyor. Bu an, yıllarca süren planlamanın ve saatlerce süren titiz fırlatma öncesi çalışmaların doruk noktasını temsil ediyor ve görevi tarihin eşiğine getiriyor.

18:19

Fırlatma ekibi, mühendislere kalkış için son hazırlıkları tamamlamaları için zaman tanımak amacıyla bugünkü fırlatmadan önceki 10 dakikalık bekleme süresini uzatma kararı aldı. Artemis II'nin fırlatılabileceği iki saatlik bir zaman dilimi mevcut ve yeni fırlatma saati kısa süre içinde belirlenecek.

17:57

NASA'nın Artemis II görev sonlandırma ekibi, son görevlerini tamamlayarak Florida'daki NASA Kennedy Uzay Merkezi'ndeki Fırlatma Kompleksi 39B'den ayrıldı. Astronotlara kıyafetlerini giyme, kapakları kapatma ve uzay aracının kritik kontrollerini yapma konusunda saatlerce titizlikle yardımcı olduktan sonra, ekip Beyaz Oda'dan çıktı ve Orion uzay aracını mühürleyip uçuşa hazır hale getirdi.

Bu ayrılış, fırlatma operasyonlarında önemli bir geçişi işaret ediyor: uzay aracı artık tamamen yapılandırılmış durumda ve son geri sayım için sorumluluk fırlatma kontrol ekibine geçiyor. Kapanış ekibinin hassasiyeti ve uzmanlığı, her bağlantının, contanın ve sistemin doğrulanmasını sağlayarak, bu anı fırlatmaya giden yolda önemli bir kilometre taşı haline getiriyor.

Mühendisler, fırlatma iptal sisteminin tutum kontrol motoru kontrol ünitesi bataryasındaki bir sensörün beklenenden daha yüksek bir sıcaklık gösterdiğini tespit etti. Bunun bir ölçümleme sorunu olduğu ve bugünkü fırlatmayı etkilemeyeceği düşünülüyor.

Hava koşulları elverişli olmaya devam ediyor ve fırlatma olasılığı %90'a yükseldi.

17:15

Mühendisler, roketin kalkış sırasında rotasından sapması durumunda yer istasyonunun roketi imha etmek için sinyal göndermesini engelleyecek olan ve kamu güvenliğini korumayı amaçlayan uçuş sonlandırma sistemiyle iletişim kuran donanımdaki bir sorunu çözdüler. Donanımın bugünkü fırlatmayı desteklemeye hazır olduğundan emin olmak için bir güvenilirlik testi gerçekleştirildi.

Bu arada, teknisyenler fırlatma iptal sistemi kapağının kapatılmasını tamamladılar; bu, Orion uzay aracının tamamen sızdırmaz hale gelmesini ve uçuşa hazır olmasını sağlayan önemli bir adımdır. Kapak, mürettebat modülü için ek bir koruyucu bariyer görevi görür ve Artemis II uçuş yolu boyunca astronotları korumak ve gerekirse acil bir durumda hızlı bir kaçışı sağlamak için tasarlanmıştır.

Bu aşamada, kapatma ekibi kapak hizalamasını doğrular, kilitleme mekanizmalarını devreye sokar ve basınç bütünlüğünü teyit eder. Bu kontroller, fırlatma iptal sistemi kapağının işlevini kusursuz bir şekilde yerine getirebileceğini ve aşırı fırlatma koşullarında yapısal bütünlüğünü koruyabileceğini garanti eder. Kapak güvenli bir şekilde kapatıldıktan sonra, Orion kalkış için son konfigürasyonuna girer ve yakıt ikmali ve fırlatmadan önceki son önemli kilometre taşlarından birini tamamlar.

Öğleden sonra 5

Artemis II'nin bugünkü fırlatılışına geri sayım devam etse de, Doğu Menzili, uçuş sonlandırma sistemiyle ilgili iletişimlerinde şu anda çözmeye çalıştıkları bir sorun tespit etti. Uçuş sonlandırma sistemi, kamu güvenliğini korumak için, roketin yükseliş sırasında rotasından sapması durumunda yerdeki mühendislerin roketi imha etmek için sinyal göndermesine olanak tanıyan bir güvenlik sistemidir. Bu sistemin gerektiğinde çalışacağından emin olunmadığı takdirde, bugünkü fırlatma mümkün olmayacaktır. Ancak mühendisler, sistemi doğrulamak için bir yöntem geliştirdiler ve şu anda bu çözümü test etmeye hazırlanıyorlar.

16:02

Teknisyenler, fırlatma hazırlıklarının son aşamasında önemli bir adım olan Orion uzay aracına mürettebat modülü kapağı servis panelini takmaya başladılar. Bu panel, önemli bağlantıları koruyor ve kapak alanının uçuş için güvenli olmasını sağlıyor.

Devam eden kapanış çalışmaları kapsamında ekipler, kapak çevresindeki tüm sistemlerin düzgün bir şekilde kapatıldığını ve göreve hazır olduğunu teyit ediyor.

Fırlatma rampası alanı güvenli hale getirildikten sonra, ekipler Florida'daki NASA Kennedy Uzay Merkezi'ndeki 39B fırlatma rampasında son kontrolleri ve geri sayım işlemlerini sürdürecek ve böylece astronotları Ay çevresinde tarihi bir yolculuğa göndermeye bir adım daha yaklaşacağız.

15:39

NASA mühendisleri, denge mekanizması operasyonlarını gerçekleştirdi ve şu anda Fırlatma Kompleksi 39B'deki Beyaz Oda'da kapak contası basınç düşüşü kontrollerini yapıyorlar. Bu adımlar, Orion'un kapağının uygun basınç bütünlüğünü korumasını ve denge sisteminin fırlatma koşulları için tasarlandığı gibi çalışmasını sağlar.

Dengeleme mekanizması, mürettebat modülü kapağının ağırlığını dengeleyen, hassas bir şekilde tasarlanmış bir düzenektir ve teknisyenlerin menteşeye veya contaya baskı uygulamadan kapağı sorunsuz bir şekilde açıp kapatmalarını sağlar. Bu sistem, hizalamayı korumak ve ani hareketleri önlemek için kalibre edilmiş yaylar ve amortisörler kullanır; bu da kapağın hava geçirmezliğini korumak için çok önemlidir. Bu aşamada, teknisyenler mekanizmanın yük dağılımını doğrular ve kilitleme özelliklerinin simüle edilmiş fırlatma yükleri altında doğru şekilde devreye girdiğini teyit ederler.

Bu ayarlamaların ardından ekip, kapak bütünlüğünü doğrulamak için zaman içinde basınç kaybını izleyerek sızdırmazlık basınç azalması kontrolleri gerçekleştirir. Bu kontroller, astronot güvenliği için hayati öneme sahiptir ve kabinin görevin tüm aşamalarında güvenli kalmasını sağlar.

15:17

NASA'nın Artemis II hazırlık ekibi, fırlatmadan önce en kritik adımlardan birini tamamlıyor: Orion uzay aracına ait mürettebat modülü kapağını hazırlayıp kapatmak. Fırlatma Kompleksi 39B'deki Beyaz Oda'da, hazırlık ekibi contaları incelemek, bağlantı elemanlarını sabitlemek ve kapağın hava geçirmez olduğunu doğrulamak için titizlikle çalışıyor.

Bu işlem, Orion'un tamamen basınçlandırılmasını ve uçuşa hazır olmasını sağlar. Kapak kapatılıp kilitlendiğinde, astronotlar resmi olarak uzay araçlarının içine girmiş olurlar ve bu da fırlatmaya giden yolda önemli bir dönüm noktasıdır.

14:31

NASA'nın Artemis II mürettebatı, görev kontrol merkezi ve gemi içi sistemlerle ses bağlantılarını doğrulamak için iletişim kontrollerine başlamak üzere ajansın Orion uzay aracına biniyor.

Ay çevresinde yaklaşık 10 gün sürecek yolculukta evleri olacak uzay aracına girmeden önce, dört mürettebat üyesi de uzay aracına erişim sağlayan mürettebat giriş kolunun ucundaki bir alan olan Beyaz Oda'nın içini imzaladı. "Beyaz Oda" terimi NASA'nın Gemini programına dayanmaktadır ve bu insanlı uzay uçuşu geleneğini onurlandırmak için oda bugün de beyaz renkte kalmıştır.

Artemis II'nin son hazırlık ekibi , astronotların Orion uzay aracına binmelerine ve Ay'a gidiş-dönüş yaklaşık 700.000 millik yolculukları için son hazırlıkları yapmalarına yardımcı olmak üzere çalışıyor. Bu sürecin bir parçası olarak, son hazırlık ekibi astronotların Orion Mürettebat Hayatta Kalma Sistemi kasklarını ve eldivenlerini takmalarına, ayrıca Orion'a binmelerine ve emniyet kemerlerini bağlamalarına yardımcı oluyor.

Kısa bir süre sonra, kapatma ekibi mürettebat modülü ve dış fırlatma iptal sistemi kapaklarını kapatacak. Kapakların içine tek bir saç teli bile girse, her iki kapağın da kapanmasında sorun yaşanabilir; bu nedenle işlem dikkatlice yapılır ve dört saate kadar sürer. Kapatma işlemindeki her adım, hava geçirmez contalar ve ilerideki görev için iletişim hazırlığını sağlar.

İletişim kontrollerinin ardından ekip, kabin basıncının düşmesi durumunda her bir basınçlı elbisenin bütünlüğünü korumasını sağlayan hayati bir güvenlik prosedürü olan elbise sızıntı kontrollerini gerçekleştirdi. Bu işlemler, mürettebatın hazırlığı ve görev güvencesi için hayati öneme sahip olup, kapak kapanması ve fırlatma hazırlıklarından önceki son aşamalardan birini oluşturmaktadır.

14:27

Kapanış ekibinin yardımıyla Artemis II mürettebatı, Orion uzay aracına binmeden önce kasklarını ve eldivenlerini dikkatlice giyiyor ve giysilerinin bütünlük kontrollerini tamamlıyor.

Bu adım, sadece bir törensel işlemden ibaret değil; görevin ilerleyişi için hava geçirmez contalar ve iletişim hazırlığı sağlıyor. Kapanış ekibi, astronotlara bu prosedürler boyunca rehberlik ederek ve kapak kapanmadan önce her bağlantının güvenli olduğunu doğrulayarak hayati bir rol oynuyor.

Artemis II ekibinin fırlatmaya giden yolda her bir kilometre taşını takip etmeye devam edeceğiz, bizi izlemeye devam edin.

14:14

NASA'nın Artemis II ekibi, NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı (CSA) astronotu Jeremy Hansen, Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde bulunan Fırlatma Kompleksi 39B'ye geldi. Burada, Orion uzay aracıyla birlikte NASA'nın SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketi fırlatılmaya hazır bekliyor. Bugünkü fırlatma penceresinin açılışı, Doğu Zaman Dilimi'ne göre saat 18:24'te, yani yaklaşık 4 saat sonra gerçekleşecek.

Önümüzdeki birkaç dakika içinde, mürettebat asansörle fırlatma rampasının sabit servis yapısına çıkacak ve iklim kontrollü mürettebat erişim kolundan aşağıya, Orion uzay aracına binmeden önceki son durakları olan Beyaz Odaya doğru yürüyecekler . Mürettebat erişim kolunun ucundaki bu temiz ve kontrollü ortamda, hazırlık ekibi astronotlara kapak işlemleri konusunda yardımcı olacak ve tüm güvenlik sistemlerinin fırlatmaya hazır olduğunu doğrulayacaktır.

1960'ların sonlarından beri, Kennedy Uzay Merkezi'ndeki Fırlatma Kompleksi 39'da bulunan A ve B rampaları, Amerika'nın büyük uzay programlarını desteklemiştir; A rampası en sık Uzay Mekiği Programı kapsamındaki fırlatmalar için kullanılmıştır. 2011'de mekiğin emekliye ayrılmasının ardından, A rampası, ABD'ye insanlı uzay uçuşu yeteneğini geri kazandıran NASA'nın Ticari Mürettebat Programı için fırlatma rampası olarak yeni bir insanlı uzay uçuşu çağının başlamasına yardımcı olmuştur. B rampası, Kasım 2022'de NASA'nın Artemis I görevinin fırlatılmasına ev sahipliği yapmış ve Amerika'nın insanları Ay'a geri döndürme çabaları için birincil fırlatma rampası olmaya devam edecektir.

Öğleden sonra 2

Az önce, NASA'nın Artemis II uçuş ekibi, 1968'deki Apollo 7'den beri her NASA astronotunun yaptığı yürüyüşe başladı; Florida'daki NASA Kennedy Uzay Merkezi'ndeki Neil A. Armstrong Binası'nın Astronot Mürettebatı Konaklama Yerleri'nin altındaki çift kapıdan asansöre doğru ilerleyip aşağı indiler.

Mürettebat, giyinme odasından ayrılmadan önce son bir işi daha tamamladı: bir kart oyunu. Uzun zamandır süregelen bir uzay uçuşu geleneği olan bu oyunda, NASA ekipleri fırlatmadan önce mürettebat odalarından ayrılmadan önce, komutan (bu durumda NASA astronotu Reid Wiseman ) kaybedene kadar kart oynarlar. Kaybetmekle komutanın tüm kötü şansını ortadan kaldırması ve böylece görevin sadece iyi şansla geçmesi umulmaktadır.

NASA'nın Artemis II görevi, Artemis programının ilk insanlı görevidir ve Wiseman ile diğer NASA astronotları Victor Glover ve Christina Koch'un yanı sıra CSA (Kanada Uzay Ajansı) astronotu Jeremy Hansen'i yaklaşık 10 günlük bir görevle Ay çevresinde dolaştırıp Dünya'ya geri götürecektir.

50 yılı aşkın bir süredir gerçekleştirilen ilk insanlı derin uzay uçuşu olan Artemis II'nin, mürettebatı daha önceki tüm insanlı görevlerden daha uzağa, Dünya'dan daha uzak bir yere göndermesi ve potansiyel olarak Apollo 13'ün Ay yörüngesine girmeden Dünya'ya dönüş yolculuğu sırasında kırdığı yaklaşık 248.655 mil (400.171 km) uzaklık rekorunu kırması bekleniyor. Bu dönüm noktası, mürettebatın Ay etrafında serbest dönüş yörüngesinde seyahat ettiği ve uzay aracının Ay yörüngesine girmeden Ay'ın etrafında dönerek Dünya'ya geri dönmesine olanak tanıyan Ay'ın yanından geçme aşamasında gerçekleşecek.

Bu test uçuşu sırasında NASA, derin uzayda yaşam destek sistemlerini ve kritik operasyonları test ederek gelecekteki Ay inişleri ve Mars keşiflerinin yolunu açacak.

Ailelerinden ve arkadaşlarından veda ve iyi dileklerini aldıktan sonra, mürettebat Kennedy Uzay Merkezi'nin 39B fırlatma rampasına ve onları bekleyen uzay araçlarına doğru 20 dakikalık yolculuğa çıkıyor.

13:36

NASA'nın fırlatma rampası kurtarma ve kapatma ekipleri, kritik yakıt ikmal operasyonları sırasında güvenliği ve hazırlığı sağlamak için Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'ndeki Fırlatma Kompleksi 39B'ye ulaştı. Bu uzman ekipler, geri sayım boyunca personeli ve donanımı korumada hayati bir rol oynuyor.

Fırlatma rampası kurtarma ekibi, olası bir acil durum halinde anında müdahale edebilecek şekilde konumlandırılacak ve fırlatma rampası personelinin güvenli tahliye prosedürlerini sağlayacaktır. Kurtarma ekibi, gelişmiş ekipmanlarla donatılmış olup, mürettebatın hızlı bir şekilde tahliyesi, yangın söndürme ve tehlike azaltma konularında eğitimlidir. Varlıkları, astronot güvenliğinin en önemli öncelik olmasını sağlayarak, yakıt ikmal işlemleri ve sistem kontrolleri devam ederken son derece önemli bir koruma katmanı oluşturur.

Fırlatma öncesi hazırlık ekibi, Orion mürettebat modülü ve fırlatma iptal sistemi kapaklarını kapatmaktan, erişim noktalarını güvenli hale getirmekten, fırlatma rampası konfigürasyonlarını doğrulamaktan ve yakıt yükleme ve sistem kontrolleri sırasında fırlatma alanının bütünlüğünü korumaktan sorumludur. Çalışmaları, fırlatma rampası kalkış operasyonları için temizlenmeden önce astronotlar için güvenli bir ortamın garanti altına alınması açısından kritik öneme sahiptir.

Bu ekipler, riskleri azaltmak ve Artemis II'nin fırlatma öncesi faaliyetlerinin karmaşık koreografisini desteklemek için hayati öneme sahiptir. Her iki ekip de yerinde olduğunda, Artemis II, astronotları Ay'ın etrafına gönderme tarihi görevi için planlandığı gibi ilerlemeye devam ediyor.

13:15

NASA astronotları Reid Wiseman (komutan), Victor Glover (pilot) ve Christina Koch (görev uzmanı) ile Kanada Uzay Ajansı (CSA) astronotu Jeremy Hansen (görev uzmanı), Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde bulunan Neil A. Armstrong Operasyon ve Kontrol Binası'ndaki Astronot Mürettebat Odası'nda uzay kıyafetlerini giyiyorlar.

Bir ekip uzay giysisi teknisyeni, mürettebatın Orion Mürettebat Hayatta Kalma Sistemi (CRS) giysilerini giymelerine yardımcı oluyor. Bu giysiler, uçuşun dinamik aşamalarında maksimum güvenlik sağlarken hareketlilik ve konfor için özel olarak tasarlanmıştır. Parlak turuncu uzay giysileri, yolculukları boyunca onları korumak için tasarlanmıştır ve uzay mekiğinde giyilen giysilere göre baştan ayağa birçok iyileştirme içermektedir. NASA, Artemis astronotları için güvenliği ve hareket kabiliyetini artırmak amacıyla birçok unsuru yeniden tasarladı ve mekik dönemindeki küçük, orta ve büyük bedenler yerine, her mürettebat üyesi için özel olarak dikilmiştir.

Dış katman yangına dayanıklıdır ve daha güçlü bir fermuar, astronotların kıyafeti hızla giymelerini sağlar. Geliştirilmiş ısı yönetimi, serin ve kuru kalmalarına yardımcı olacaktır. Daha hafif ve daha güçlü bir kask, konforu ve iletişimi artırırken, eldivenler daha dayanıklı ve dokunmatik ekran uyumludur. Daha iyi oturan botlar ayrıca yangın durumunda koruma sağlar ve astronotun daha hızlı hareket etmesine yardımcı olur.

Bu uzay kıyafetlerinin tasarımı ve mühendislik geliştirmeleri, astronotlar için ek bir koruma katmanı sağlıyor ve derin uzay görevlerinden güvenli bir şekilde eve dönmelerini garanti ediyor.

Giyinme sırasında ekipler, sızıntı olup olmadığını kontrol edecek ve mürettebatın NASA Kennedy Fırlatma Kompleksi 39B'ye yolculuğundan önce hava ve güç dahil olmak üzere tüm bağlantılı yaşam destek sistemlerinin sorunsuz çalıştığından emin olacaklardır.

12:51 Öğleden sonra

NASA ekiplerinin geçici kriyojenik itme sistemindeki sıvı oksijen seviyelerini korumasıyla birlikte, Artemis II fırlatma geri sayımı sırasında SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin tüm kriyojenik aşamaları ikmal moduna geçti. Bu, ana aşama ve SLS üst aşamasını da kapsayarak hem sıvı hidrojen hem de sıvı oksijen tanklarının uçuşa hazır seviyelerde kalmasını sağlıyor.

Yakıt ikmal modu, aşırı soğuk yakıtların zamanla doğal olarak buharlaşması nedeniyle, kararlı yakıt miktarlarını ve basıncını korumak için çok önemlidir. Sürekli ayarlamalar, roketin tamamen yakıt dolu ve ateşlemeye hazır olmasını sağlayarak, ana kademedeki RS-25 motorlarının ve SLS üst kademesindeki RL10 motorunun fırlatma ve ay yörüngesine enjeksiyon işlemlerindeki temel rollerini destekler.

Bu önemli aşamalar, Artemis II geri sayımının planlı 1 saat 10 dakikalık bekleme süresine girmesiyle aynı zamana denk geliyor. Bu planlı duraklama, ekiplerin kritik sistem kontrollerini tamamlamasına, fırlatma hazırlığını doğrulamasına ve mürettebatın araca binmesi ve son yakıt ikmal işlemlerine geçmeden önce son dakika ayarlamalarını yapmasına olanak tanıyor.

Bu bekleme süresi boyunca mühendisler, tüm parametrelerin katı güvenlik ve performans kriterlerini karşıladığından emin olmak için kriyojenik yükleme, itme sistemleri ve iletişimden gelen verileri inceler. Bekleme süresi ayrıca, genel fırlatma zaman çizelgesini etkilemeden küçük sorunları çözmek için esneklik sağlar.

Bekleme süresi sona erdiğinde, Florida'daki NASA Kennedy Uzay Merkezi'ndeki 39B fırlatma rampasına astronotların varışı için hazırlıklar başlayacak ve geri sayım yeniden başlayacak.

12:40

NASA'nın Artemis II astronotları, fırlatma öncesi hazırlıkların bir parçası olarak, Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde bulunan Neil A. Armstrong Operasyon ve Kontrol Binası'ndaki Astronot Mürettebat Odası'nda son bir hava durumu brifingi aldılar.

Bu hava durumu güncellemesi, astronotlara ve görev ekiplerine NASA Kennedy'nin 39B fırlatma rampasındaki, çevredeki kurtarma bölgelerindeki ve Artemis II'nin uçuş yolu üzerindeki olası acil durum bölgelerindeki en son koşulları sağlar. Doğru hava tahmini, mürettebatı ve donanımı korumak için çok önemlidir, çünkü küçük değişiklikler bile geri sayım kararlarını ve uçuş dinamiklerini etkileyebilir.

NASA astronotları Reid Wiseman (komutan), Victor Glover (pilot) ve Christina Koch (görev uzmanı) ile CSA (Kanada Uzay Ajansı) astronotu Jeremy Hansen (görev uzmanı), fırlatma işlemlerine başlamadan önce tüm güvenlik kriterlerinin karşılandığından emin olmak için, iniş senaryoları için rüzgar hızları, yağış, yıldırım riski ve deniz koşulları hakkında bilgilendirildi.

NASA ve ABD Uzay Kuvvetleri'nin Delta 45 Uzay Fırlatma Birimi'ndeki hava durumu yetkilileri, fırlatma penceresi boyunca %80 oranında elverişli koşullar bekliyor; başlıca endişeler ise kümülüs bulut kuralı, yağışlı havalarda uçuş kuralı ve yer rüzgarları.

Hava durumu bilgilendirmesi tamamlandıktan sonra, mürettebat ve yer ekipleri hizalanmış ve kalkışa hazır durumda, böylece Artemis II, astronotları Ay'ın çevresine göndermeyi amaçlayan tarihi görevi için planlandığı gibi ilerliyor.

NASA ekipleri ayrıca Artemis II fırlatma geri sayımı sırasında geçici kriyojenik itici kademe veya SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin üst kademesi için sıvı oksijen (LOX) doldurma işlemine başladı. Bu adım, hızlı doldurma aşamasını takip eder ve sıvı oksijen tankının süper soğuk oksitleyici ile tam kapasiteye ulaşmasını sağlar.

Artemis II yakıt ikmal operasyonlarının canlı yayını NASA'nın YouTube kanalında devam ediyor . NASA'nın fırlatma ile ilgili tüm canlı yayını, Doğu Zaman Dilimi'ne göre saat 13:00'te NASA+ , Amazon Prime ve YouTube'da başlayacak. Görev güncellemeleri için fırlatmadan inişe kadar Artemis blogunu takip etmeye devam edebilirsiniz .

12:23

Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) üst kademesi için sıvı oksijen (LOX) hızlı dolumu tamamlandı ve bu da tanklama operasyonlarında önemli bir kilometre taşı daha oldu. Ekipler, üst kademenin iyi durumda olduğunu doğruladı ve LOX tahliye ve boşaltma testine devam ediyor. Bu adım, doğru basınç düzenlemesini doğrulamaya ve sistemin üst dolum ve daha sonra ikmal işlemlerine geçmeye hazır olmasını sağlamaya yardımcı olur.

12:03 Öğleden sonra

NASA ekipleri, sıvı oksijen seviyelerini yenileme moduyla SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin ana kademesinde koruyor. Bu aşama, sıvı oksijenin hızlı doldurulması ve tamamlanmasının ardından geliyor ve oksitleyici maddenin son geri sayım boyunca uçuşa hazır seviyelerde kalmasını sağlıyor.

11:42

NASA ekipleri, Artemis II fırlatma geri sayımının bir parçası olarak, geçici kriyojenik itme aşamasına sıvı oksijen (LOX) doldurma işlemini hızlandırıyor. Bu aşama, soğutma işlemi tamamlandıktan sonra oksitleyiciyi hızla yükleyerek, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin üst aşamasını, Orion uzay aracını yakınlık operasyonları gösteri testi ve Orion'un Ay'a doğru itme ateşlemesinden önce yüksek Dünya yörüngesine gönderme rolü için tam hazır hale getiriyor.

11:15

NASA ekipleri, Artemis II geri sayımı sırasında geçici kriyojenik itici kademe sıvı hidrojen tankını yeniden doldurma moduna geçirdi. Bu aşama, başarılı doldurma işleminin ardından gerçekleşiyor ve tankın fırlatmaya kadar uçuşa hazır seviyede kalmasını sağlıyor.