NASA'nın Orion uzay  aracındaki Artemis II ekibi, yönünü Ay'a doğru 6 Nisan bugün saat 14:45'te çevirecek

NASA'nın Orion uzay  aracındaki Artemis II ekibi , uzaydaki üçüncü tam günlerini tamamlamak üzere manuel pilotluk gösterisini gerçekleştirdi ve Ay'ın yanından geçiş planlarını gözden geçirdi.

NASA'nın Artemis programı kapsamındaki ilk insanlı görevi olan Artemis II, NASA astronotları  Reid Wiseman ,  Victor Glover ,  Christina Koch ve CSA (Kanada Uzay Ajansı) astronotu  Jeremy Hansen'i  Ay çevresinde yaklaşık 10 günlük bir yolculuğa çıktı.  

Artemis II fırlatmasının 1 Nisan Çarşamba günü, Doğu Zaman Dilimi'ne göre saat 18:24'ten önce gerçekleşmemesi için geri sayım istikrarlı bir şekilde ilerlerken, Florida'daki NASA Kennedy Uzay Merkezi'ndeki fırlatma ekipleri, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketini ve Orion uzay aracını mürettebatın Ay çevresindeki yolculuğuna hazırlamak için son derece koreografik bir dizi adımı tamamlamaya devam ediyor. 

Fırlatma günü için hava tahminleri   , kümülüs bulutları, yer rüzgarları ve güneş kaynaklı hava koşulları başta olmak üzere, elverişli hava koşulları olasılığının %80 olduğunu gösteriyor. NASA ve ABD Uzay Kuvvetleri'nin Delta 45 Uzay Fırlatma Birimi'ndeki hava durumu yetkilileri, fırlatmaya kadar hava durumunu izlemeye devam edecek. 

Mühendisler güne, roketin dört adet RS-25 motorunda kritik sağlık kontrollerini tamamlayarak ve sensörlerin, bağlantıların ve teşhis sistemlerinin beklendiği gibi çalıştığını doğrulayarak başladılar. Bu hazırlık, kriyojenik operasyonlar yaklaşırken önemli bir dönüm noktası oluşturuyor. 

Bu arada, daha önceki güç açma ve doğrulama faaliyetlerini tamamlayan SLS üst kademesi (geçici kriyojenik itme kademesi), güvenli ve istikrarlı bir konfigürasyona getirildi.   

Ekipler ayrıca  Orion uzay aracının uçuş bataryalarını tamamen şarj ederek, fırlatma ve ilk uçuş boyunca aviyonik, yaşam destek ve iletişim sistemleri için güvenilir güç sağladı. Kısa süre sonra mühendisler, roketin ana kademe uçuş bataryalarını şarj etmeye başladı; bu da fırlatma ve yükseliş sırasında sensörleri ve kontrol sistemlerini desteklemek için gerekli bir diğer adımdır. 

Fırlatma yaklaştıkça, hazırlıklar giderek mürettebatı destekleyecek operasyonlara odaklanıyor. Mühendisler, Orion uzay mekiğinin içindeki astronotların basınçlı giysilerinde regülatör sızıntı kontrolleri yaparak, hava geçirmez contaları ve basınç kontrol sistemlerini doğruladılar. Bu kontroller, giysilerin kabin basıncının düşmesi gibi olası olmayan bir durumda mürettebatı korumaya hazır olmasını sağlıyor. 

Bu gece Fırlatma Kompleksi 39B'de mühendisler, fırlatma rampası ortamını son konfigürasyonuna doğru değiştirecekler. Gerekli olmayan tüm personel bölgeden ayrılacak ve yalnızca fırlatma öncesi kalan görevler için gereken uzmanlar kalacak. Fırlatma rampasının boşaltılması, kriyojenik yükleme yaklaştıkça riski en aza indirir. 

Fırlatma gününün erken saatlerinde, ekipler geri sayımın bir diğer kritik bileşenini devreye sokacak: yer tabanlı fırlatma sıralayıcısı. Bu otomatik sistem, kalkıştan önceki son dakikalarda binlerce komutu yöneterek, valf hareketlerini, sistem geçişlerini ve roketin son geri sayıma hazırlanmasını sağlayan zamanlama işaretlerini kontrol edecek. 

Son olarak, mühendisler roketin iç boşluklarında havayı inert nitrojen gazıyla değiştiren önemli bir güvenlik adımı olan hava-gaz nitrojen dönüşümünü başlatacaklar. Oksijen ve nemi uzaklaştırarak, teknisyenler yakıt ikmal işlemlerinden önce istikrarlı, reaktif olmayan bir ortam oluştururlar. 

Artemis II Uçuş Güncellemesi: Perigee Yükseltme Manevrası Tamamlandı

18:59

Orion uzay aracının güneş panelleri (SAW'lar ) tamamen açıldı ve Artemis II görevi için önemli bir yapılandırma adımı tamamlandı. Houston'daki uçuş kontrolörleri, dört kanadın da planlandığı gibi açıldığını, yerine kilitlendiğini ve güç çekmeye başladığını doğruladı .

Her bir güneş paneli kanadı, Avrupa Servis Modülü'nden dışarı doğru uzanarak , tamamen açıldığında yaklaşık 63 fitlik bir kanat açıklığına sahip olan Orion'a (Integrity olarak adlandırılıyor) bir görünüm kazandırıyor. Her kanatta, güneş ışığını elektriğe dönüştüren 15.000 güneş hücresi bulunuyor. Paneller, iki eksen üzerinde dönebilme özelliğine sahip olup, bu sayede uzay aracı Dünya yörüngesinde ve Ay'a doğru yolculuğu sırasında yön değiştirdikçe güç üretimini en üst düzeye çıkararak Güneş'i takip edebiliyorlar.

Bir sonraki önemli aşamalar, Orion uzay aracının yörüngesinin en alçak ve en yüksek noktalarını artıracak ve uzay aracını derin uzay operasyonlarına hazırlayacak olan PRM (perigee yükseltme manevrası) ve ARB (apogee yükseltme yakma işlemi) olacaktır.

Yakma işlemlerinin ardından NASA, Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden saat 21:00'te fırlatma sonrası basın toplantısı düzenleyecek. Basın toplantısının ardından Artemis II mürettebatı, Orion'un yakınlık operasyonları gösterimi için hazırlıklara başlayacak. Bu gösterim, Orion'un başka bir uzay aracına, bu durumda ayrılmadan sonraki geçici kriyojenik itme aşamasına göre manuel olarak manevra yapabilme yeteneğini test edecek .

NASA+' daki yayınlar yakında sona erecek, ancak NASA'nın YouTube kanalında 7/24 yayınlar devam edecek ve görev boyunca önemli kilometre taşlarına ilişkin canlı güncellemeler için Artemis blogunu takip etmeye devam edin.

18:43

SLS ( Uzay Fırlatma Sistemi ) ana kademesinin ana motorunun kapatılması tamamlandı ve ana kademe, geçici kriyojenik itki kademesinden  ve Orion uzay aracından başarıyla ayrıldı. Bu, Artemis II görevinin ilk büyük itki aşamasının sonunu ve üst kademe operasyonlarına geçişi işaret ediyor.

Bir sonraki önemli aşama, fırlatmadan yaklaşık 18 dakika sonra başlaması planlanan uzay aracının güneş paneli kanatlarının (SAW ) açılmasıdır. Açıldıktan sonra, dört SAW, uzay aracının yolculuğu boyunca sürekli elektrik gücü sağlayarak yaşam destek sistemlerini, aviyonik sistemleri, iletişimi ve yerleşik operasyonları destekleyecektir. Bu açılma, Orion'un Dünya yörüngesindeki kalan süresi ve Ay'a yapılacak yolculuk için yapılandırılmasında kritik bir adımdır.

18:38

Servis modülünü ve fırlatma iptal sistemini çevreleyen uzay aracı adaptörünün fırlatma kaplamaları Orion uzay aracından ayrıldı . Roket ve uzay aracı artık Dünya atmosferinin en yoğun katmanlarının üzerinde uçtuğundan, Orion artık fırlatmanın erken, yüksek dinamik basınçlı aşamasında onu koruyan koruyucu yapılara ihtiyaç duymuyor.

Bir sonraki önemli aşama, ana kademenin ayrılması ve Geçici Kriyojenik İtme Kademesinin ateşlenmesidir.

18:37

SLS ( Uzay Fırlatma Sistemi ) ikiz katı yakıtlı roket iticileri birbirinden ayrıldı. Her biri 177 fit yüksekliğinde olan ve kalkışta 3,6 milyon pounddan fazla itme gücü üreten iticiler, uçuşun ilk iki dakikasında roketin gücünün büyük kısmını sağlıyor ve ayrılma kütleyi azaltarak ana aşamanın Integrity adlı Orion uzay aracını yörüngeye doğru itmeye devam etmesini sağlıyor.

Artık itici roketler serbest kaldığına göre, SLS ana kademesi itme gücünün birincil kaynağı olmaya devam ediyor.

Yaklaşık bir dakika içinde, Orion'un servis modülünü ve fırlatma iptal sistemini çevreleyen uzay aracı adaptörünün fırlatma kaplamaları uzay aracından ayrılacak.

18:35
NASA'nın Artemis II SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketi, NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı (CSA) astronotu Jeremy Hansen'i taşıyan Orion uzay aracıyla birlikte, derin uzaya yolculuğuna başlamak üzere Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nin 39B Fırlatma Kompleksi'nden yerel saatle 18:35'te fırlatıldı. 

İki katı yakıtlı roket iticisi önce ateşlendi ve 5,75 milyon poundluk roketi fırlatma rampasından kaldırmak için gereken itme kuvvetinin %75'inden fazlasını sağladı. Bunların birleşik gücü, zaten tam güçte çalışan dört RS-25 motoruyla birlikte, kalkışta inanılmaz bir 8,8 milyon poundluk kuvvet üretti. Roket yükselirken, fırlatma öncesi güç, yakıt ve veri bağlantıları sağlayan bağlantı kabloları ayrıldı ve koruyucu muhafazalara geri çekildi. Bu, aracın yer sistemlerinden bağımsız ve uçuş için tamamen otonom olmasını sağladı.

Yaklaşık 10 gün sürecek olan Artemis II Ay çevresi görevi, NASA'nın Artemis kampanyası kapsamındaki ilk insanlı uçuş olacak. Bu görev, bilimsel keşifler, ekonomik faydalar ve Mars'a yapılacak ilk insanlı görevlere doğru ilerlemeyi sürdürmek amacıyla, Ay'ın daha fazla bölgesini keşfetmek için giderek daha zorlu görevlere astronot göndermeye devam etmek için gereken sistem ve donanımları test etmeye yardımcı olacaktır.

Aşağıda, ana aşama ayrılmasına kadar gerçekleşecek olan yükseliş aşamaları yer almaktadır. Süreler birkaç saniye değişebilir.

SLS fırlatma kulesinden ayrıldı; yuvarlanma/eğim manevrası (Görev Geçen Süresi [MET]) +00:00:07)
SLS süpersonik hıza ulaştı (MET +00:00:56)
Maksimum dinamik basınç (MET +00:01:12)
Katı Roket İtici Ayrılması (MET +00:02:09)
Başlatma iptal sistemi fırlatma (MET +00:03:13)
Ana aşama ana motorunun kapanması (MET +00:08:02)
Ana kademe, geçici kriyojenik itme kademesinden ayrılıyor (MET +00:08:14)

18:25

Artemis II geri sayımı son aşamaya girdi ve yerdeki fırlatma sıralayıcısı kontrolü ele alarak, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketini ve Orion uzay aracını Doğu Zaman Dilimi'ne göre saat 18:35'te fırlatmaya hazırlamak için hassas bir dizi otomatik komutu yönetiyor.

Yerden kalkış sıralayıcısı, itme sistemlerinden aviyonik sistemlere kadar tüm sistemlerin uçuş moduna geçmesini sağlar. Gerçekleştirilen temel işlemler arasında, optimum motor performansı için yakıt tanklarının basınçlandırılması, uçuş yazılımının etkinleştirilmesi ve kontrolün yer sistemlerinden uçak içi sistemlere geçirilmesi ve hazır olma durumunu doğrulamak için binlerce sensörde son sağlık kontrollerinin yapılması yer almaktadır.

Bu otomatikleştirilmiş işlem dizisi, insan müdahalesini en aza indirerek riski azaltır ve karmaşık alt sistemler arasında senkronizasyonu sağlar. Artemis II için bu an, görevin yer operasyonlarından fırlatma eşiğine geçmesiyle birlikte, yıllarca süren planlama ve test çalışmalarının doruk noktasını işaret ediyor.

Terminal sayımındaki önemli aşamaların listesini aşağıda bulabilirsiniz:

Geri sayım başladı, 10 dakika kaldı.  

T-10M – GLS terminal sayımını başlatıyor
T-8M – Mürettebat Erişim Kolu geri çekme
T-6M – GLS ana kademe tank basınçlandırmasına geçiyor  
T-6M – Orion yükseliş piroteknik sistemleri aktif durumda.
T-6M – Orion dahili güce ayarlandı
T-5M57S – Çekirdek aşama LH2 sonlandırma yenileme
T-5M20S – LAS özelliği mevcuttur.
T-5M20S – NTD, komutana LAS yeteneğinin mevcut olduğunu bildirir.
T-4M40S – GLS, LH2 yüksek akışlı tahliye kontrolü için kullanılır.
T-4M30S – Uçuş sonlandırma sistemi devreye alındı
T-4M – GLS, ana aşama yardımcı güç ünitesinin (APU) çalıştırılmasına hazır.
T-4M – Çekirdek Aşaması APU'ları başlıyor
T-4M – Çekirdek aşama LOX sonlandırma yenileme
T-3M30S – ICPS LOX sonlandırma yenileme  
T-3M10S – GLS temizleme dizisi 4'e geçiyor 
T-2M02S – ICPS dahili pil gücüne geçiyor
T-2M – Güçlendirici dahili batarya gücüne geçiyor
T-1M30S – Ana kademe dahili güce geçiyor  
T-1M20S – ICPS terminal geri sayım moduna giriyor.  
T-50S – ICPS LH2 sonlandırma yenileme
T-33S – GLS, “otomatik fırlatma sıralayıcısı için başlat” komutunu gönderiyor.
T-30S – Otomatik fırlatma sıralayıcısına giden ana aşama uçuş bilgisayarı  
T-12S – Hidrojen yakma ateşleyicileri başlatıldı  
T-10S – GLS, ana kademe motorunun çalıştırılması için komutu gönderiyor. 
T-6.36S– RS-25 motorlarının çalıştırılması  
T-0 –  Rotor ateşlemesi, bağlantı kablosunun ayrılması ve kalkış 
Terminal geri sayım ekranının içinde, ekiplerin gerekirse sayımı durdurmak için birkaç seçeneği bulunmaktadır.

Fırlatma ekibi, fırlatma için gereken 6 dakika hariç, fırlatma penceresinin süresi boyunca 6 dakikalık bekleme süresini koruyabilir ve 10 dakikalık süreye geri dönmek zorunda kalmaz.

Eğer takımlar T-6 dakika ile T-1 dakika 30 saniye arasında saati durdurmak zorunda kalırlarsa, 3 dakikaya kadar bekleyebilir ve ardından saati tekrar başlatabilirler. 3 dakikadan fazla bekleme süresine ihtiyaç duyarlarsa, geri sayım T-10'a geri döner.

Saat T-1 dakika 30 saniye sonra durursa, ancak otomatik fırlatma sıralayıcısı devreye girmeden önce, yeterli fırlatma penceresi kalmışsa, takımlar tekrar denemek için T-10'a geri dönebilirler.

Otomatik fırlatma sıralayıcısına devredildikten sonra, geri sayımı durduracak herhangi bir sorun, o günkü fırlatma girişiminin sona ermesine yol açacaktır.

18:22

Artemis II Fırlatma Direktörü Charlie Blackwell-Thompson, fırlatmadan önce en önemli adımlardan birini gerçekleştirdi: ekibin terminal sayımı olarak bilinen geri sayımın son 10 dakikasına geçmesi için "devam et/etme" oylaması yaptı.

Tüm yetkililerin oy birliğiyle verdiği "onay" kararı, Artemis II'nin fırlatma için tamamen hazır olduğunu gösteriyor. Bu an, yıllarca süren planlamanın ve saatlerce süren titiz fırlatma öncesi çalışmaların doruk noktasını temsil ediyor ve görevi tarihin eşiğine getiriyor.

18:19

Fırlatma ekibi, mühendislere kalkış için son hazırlıkları tamamlamaları için zaman tanımak amacıyla bugünkü fırlatmadan önceki 10 dakikalık bekleme süresini uzatma kararı aldı. Artemis II'nin fırlatılabileceği iki saatlik bir zaman dilimi mevcut ve yeni fırlatma saati kısa süre içinde belirlenecek.

17:57

NASA'nın Artemis II görev sonlandırma ekibi, son görevlerini tamamlayarak Florida'daki NASA Kennedy Uzay Merkezi'ndeki Fırlatma Kompleksi 39B'den ayrıldı. Astronotlara kıyafetlerini giyme, kapakları kapatma ve uzay aracının kritik kontrollerini yapma konusunda saatlerce titizlikle yardımcı olduktan sonra, ekip Beyaz Oda'dan çıktı ve Orion uzay aracını mühürleyip uçuşa hazır hale getirdi.

Bu ayrılış, fırlatma operasyonlarında önemli bir geçişi işaret ediyor: uzay aracı artık tamamen yapılandırılmış durumda ve son geri sayım için sorumluluk fırlatma kontrol ekibine geçiyor. Kapanış ekibinin hassasiyeti ve uzmanlığı, her bağlantının, contanın ve sistemin doğrulanmasını sağlayarak, bu anı fırlatmaya giden yolda önemli bir kilometre taşı haline getiriyor.

Mühendisler, fırlatma iptal sisteminin tutum kontrol motoru kontrol ünitesi bataryasındaki bir sensörün beklenenden daha yüksek bir sıcaklık gösterdiğini tespit etti. Bunun bir ölçümleme sorunu olduğu ve bugünkü fırlatmayı etkilemeyeceği düşünülüyor.

Hava koşulları elverişli olmaya devam ediyor ve fırlatma olasılığı %90'a yükseldi.

17:15

Mühendisler, roketin kalkış sırasında rotasından sapması durumunda yer istasyonunun roketi imha etmek için sinyal göndermesini engelleyecek olan ve kamu güvenliğini korumayı amaçlayan uçuş sonlandırma sistemiyle iletişim kuran donanımdaki bir sorunu çözdüler. Donanımın bugünkü fırlatmayı desteklemeye hazır olduğundan emin olmak için bir güvenilirlik testi gerçekleştirildi.

Bu arada, teknisyenler fırlatma iptal sistemi kapağının kapatılmasını tamamladılar; bu, Orion uzay aracının tamamen sızdırmaz hale gelmesini ve uçuşa hazır olmasını sağlayan önemli bir adımdır. Kapak, mürettebat modülü için ek bir koruyucu bariyer görevi görür ve Artemis II uçuş yolu boyunca astronotları korumak ve gerekirse acil bir durumda hızlı bir kaçışı sağlamak için tasarlanmıştır.

Bu aşamada, kapatma ekibi kapak hizalamasını doğrular, kilitleme mekanizmalarını devreye sokar ve basınç bütünlüğünü teyit eder. Bu kontroller, fırlatma iptal sistemi kapağının işlevini kusursuz bir şekilde yerine getirebileceğini ve aşırı fırlatma koşullarında yapısal bütünlüğünü koruyabileceğini garanti eder. Kapak güvenli bir şekilde kapatıldıktan sonra, Orion kalkış için son konfigürasyonuna girer ve yakıt ikmali ve fırlatmadan önceki son önemli kilometre taşlarından birini tamamlar.

Öğleden sonra 5

Artemis II'nin bugünkü fırlatılışına geri sayım devam etse de, Doğu Menzili, uçuş sonlandırma sistemiyle ilgili iletişimlerinde şu anda çözmeye çalıştıkları bir sorun tespit etti. Uçuş sonlandırma sistemi, kamu güvenliğini korumak için, roketin yükseliş sırasında rotasından sapması durumunda yerdeki mühendislerin roketi imha etmek için sinyal göndermesine olanak tanıyan bir güvenlik sistemidir. Bu sistemin gerektiğinde çalışacağından emin olunmadığı takdirde, bugünkü fırlatma mümkün olmayacaktır. Ancak mühendisler, sistemi doğrulamak için bir yöntem geliştirdiler ve şu anda bu çözümü test etmeye hazırlanıyorlar.

16:02

Teknisyenler, fırlatma hazırlıklarının son aşamasında önemli bir adım olan Orion uzay aracına mürettebat modülü kapağı servis panelini takmaya başladılar. Bu panel, önemli bağlantıları koruyor ve kapak alanının uçuş için güvenli olmasını sağlıyor.

Devam eden kapanış çalışmaları kapsamında ekipler, kapak çevresindeki tüm sistemlerin düzgün bir şekilde kapatıldığını ve göreve hazır olduğunu teyit ediyor. 

Fırlatma rampası alanı güvenli hale getirildikten sonra, ekipler Florida'daki NASA Kennedy Uzay Merkezi'ndeki 39B fırlatma rampasında son kontrolleri ve geri sayım işlemlerini sürdürecek ve böylece astronotları Ay çevresinde tarihi bir yolculuğa göndermeye bir adım daha yaklaşacağız.

15:39

NASA mühendisleri, denge mekanizması operasyonlarını gerçekleştirdi ve şu anda Fırlatma Kompleksi 39B'deki Beyaz Oda'da kapak contası basınç düşüşü kontrollerini yapıyorlar. Bu adımlar, Orion'un kapağının uygun basınç bütünlüğünü korumasını ve denge sisteminin fırlatma koşulları için tasarlandığı gibi çalışmasını sağlar.

Dengeleme mekanizması, mürettebat modülü kapağının ağırlığını dengeleyen, hassas bir şekilde tasarlanmış bir düzenektir ve teknisyenlerin menteşeye veya contaya baskı uygulamadan kapağı sorunsuz bir şekilde açıp kapatmalarını sağlar. Bu sistem, hizalamayı korumak ve ani hareketleri önlemek için kalibre edilmiş yaylar ve amortisörler kullanır; bu da kapağın hava geçirmezliğini korumak için çok önemlidir. Bu aşamada, teknisyenler mekanizmanın yük dağılımını doğrular ve kilitleme özelliklerinin simüle edilmiş fırlatma yükleri altında doğru şekilde devreye girdiğini teyit ederler.

Bu ayarlamaların ardından ekip,  kapak bütünlüğünü doğrulamak için zaman içinde basınç kaybını izleyerek sızdırmazlık basınç azalması kontrolleri gerçekleştirir. Bu kontroller, astronot güvenliği için hayati öneme sahiptir ve kabinin görevin tüm aşamalarında güvenli kalmasını sağlar.

15:17

NASA'nın Artemis II hazırlık ekibi, fırlatmadan önce en kritik adımlardan birini tamamlıyor: Orion uzay aracına ait mürettebat modülü kapağını hazırlayıp kapatmak. Fırlatma Kompleksi 39B'deki Beyaz Oda'da, hazırlık ekibi contaları incelemek, bağlantı elemanlarını sabitlemek ve kapağın hava geçirmez olduğunu doğrulamak için titizlikle çalışıyor.

Bu işlem, Orion'un  tamamen basınçlandırılmasını ve uçuşa hazır olmasını sağlar. Kapak kapatılıp kilitlendiğinde, astronotlar resmi olarak uzay araçlarının içine girmiş olurlar ve bu da fırlatmaya giden yolda önemli bir dönüm noktasıdır. 

14:31

NASA'nın Artemis II mürettebatı, görev kontrol merkezi ve gemi içi sistemlerle ses bağlantılarını doğrulamak için iletişim kontrollerine başlamak üzere ajansın Orion uzay aracına biniyor.

Ay çevresinde yaklaşık 10 gün sürecek yolculukta evleri olacak uzay aracına girmeden önce, dört mürettebat üyesi de uzay aracına erişim sağlayan mürettebat giriş kolunun ucundaki bir alan olan Beyaz Oda'nın içini imzaladı. "Beyaz Oda" terimi NASA'nın Gemini programına dayanmaktadır ve bu insanlı uzay uçuşu geleneğini onurlandırmak için oda bugün de beyaz renkte kalmıştır.

Artemis II'nin  son hazırlık ekibi  , astronotların  Orion uzay aracına binmelerine  ve Ay'a gidiş-dönüş yaklaşık 700.000 millik yolculukları için son hazırlıkları yapmalarına yardımcı olmak üzere çalışıyor. Bu sürecin bir parçası olarak, son hazırlık ekibi astronotların  Orion Mürettebat Hayatta Kalma Sistemi  kasklarını ve eldivenlerini takmalarına, ayrıca Orion'a binmelerine ve emniyet kemerlerini bağlamalarına yardımcı oluyor. 

Kısa bir süre sonra, kapatma ekibi mürettebat modülü ve dış fırlatma iptal sistemi kapaklarını kapatacak. Kapakların içine tek bir saç teli bile girse, her iki kapağın da kapanmasında sorun yaşanabilir; bu nedenle işlem dikkatlice yapılır ve dört saate kadar sürer. Kapatma işlemindeki her adım, hava geçirmez contalar ve ilerideki görev için iletişim hazırlığını sağlar. 

İletişim kontrollerinin ardından ekip, kabin basıncının düşmesi durumunda her bir basınçlı elbisenin bütünlüğünü korumasını sağlayan hayati bir güvenlik prosedürü olan elbise sızıntı kontrollerini gerçekleştirdi. Bu işlemler, mürettebatın hazırlığı ve görev güvencesi için hayati öneme sahip olup, kapak kapanması ve fırlatma hazırlıklarından önceki son aşamalardan birini oluşturmaktadır.

14:27

Kapanış ekibinin yardımıyla Artemis II mürettebatı, Orion uzay aracına binmeden önce kasklarını ve eldivenlerini dikkatlice giyiyor ve giysilerinin bütünlük kontrollerini tamamlıyor.

Bu adım, sadece bir törensel işlemden ibaret değil; görevin ilerleyişi için hava geçirmez contalar ve iletişim hazırlığı sağlıyor. Kapanış ekibi, astronotlara bu prosedürler boyunca rehberlik ederek ve kapak kapanmadan önce her bağlantının güvenli olduğunu doğrulayarak hayati bir rol oynuyor.

Artemis II ekibinin fırlatmaya giden yolda her bir kilometre taşını takip etmeye devam edeceğiz, bizi izlemeye devam edin.

14:14

NASA'nın Artemis II ekibi, NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı (CSA) astronotu Jeremy Hansen, Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde bulunan Fırlatma Kompleksi 39B'ye geldi. Burada, Orion uzay aracıyla birlikte NASA'nın SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketi fırlatılmaya hazır bekliyor. Bugünkü fırlatma penceresinin açılışı, Doğu Zaman Dilimi'ne göre saat 18:24'te, yani yaklaşık 4 saat sonra gerçekleşecek.

Önümüzdeki birkaç dakika içinde, mürettebat asansörle fırlatma rampasının sabit servis yapısına çıkacak ve iklim kontrollü mürettebat erişim kolundan aşağıya,  Orion uzay aracına binmeden önceki son durakları olan Beyaz Odaya doğru yürüyecekler . Mürettebat erişim kolunun ucundaki bu temiz ve kontrollü ortamda, hazırlık ekibi astronotlara kapak işlemleri konusunda yardımcı olacak ve tüm güvenlik sistemlerinin fırlatmaya hazır olduğunu doğrulayacaktır.

1960'ların sonlarından beri, Kennedy Uzay Merkezi'ndeki Fırlatma Kompleksi 39'da bulunan A ve B rampaları, Amerika'nın büyük uzay programlarını desteklemiştir; A rampası en sık Uzay Mekiği Programı kapsamındaki fırlatmalar için kullanılmıştır. 2011'de mekiğin emekliye ayrılmasının ardından, A rampası, ABD'ye insanlı uzay uçuşu yeteneğini geri kazandıran NASA'nın Ticari Mürettebat Programı için fırlatma rampası olarak yeni bir insanlı uzay uçuşu çağının başlamasına yardımcı olmuştur. B rampası, Kasım 2022'de NASA'nın Artemis I görevinin fırlatılmasına ev sahipliği yapmış ve Amerika'nın insanları Ay'a geri döndürme çabaları için birincil fırlatma rampası olmaya devam edecektir.

Öğleden sonra 2

Az önce, NASA'nın Artemis II uçuş ekibi, 1968'deki Apollo 7'den beri her NASA astronotunun yaptığı yürüyüşe başladı; Florida'daki NASA Kennedy Uzay Merkezi'ndeki Neil A. Armstrong Binası'nın Astronot Mürettebatı Konaklama Yerleri'nin altındaki çift kapıdan asansöre doğru ilerleyip aşağı indiler. 

Mürettebat, giyinme odasından ayrılmadan önce son bir işi daha tamamladı: bir kart oyunu. Uzun zamandır süregelen bir uzay uçuşu geleneği olan bu oyunda, NASA ekipleri fırlatmadan önce mürettebat odalarından ayrılmadan önce, komutan (bu durumda NASA astronotu  Reid Wiseman ) kaybedene kadar kart oynarlar. Kaybetmekle komutanın tüm kötü şansını ortadan kaldırması ve böylece görevin sadece iyi şansla geçmesi umulmaktadır.

NASA'nın Artemis II görevi, Artemis programının ilk insanlı görevidir ve Wiseman ile diğer NASA astronotları  Victor Glover  ve  Christina Koch'un yanı sıra CSA (Kanada Uzay Ajansı) astronotu Jeremy Hansen'i yaklaşık 10 günlük bir görevle Ay çevresinde dolaştırıp Dünya'ya geri götürecektir.

50 yılı aşkın bir süredir gerçekleştirilen ilk insanlı derin uzay uçuşu olan Artemis II'nin, mürettebatı daha önceki tüm insanlı görevlerden daha uzağa, Dünya'dan daha uzak bir yere göndermesi ve potansiyel olarak Apollo 13'ün Ay yörüngesine girmeden Dünya'ya dönüş yolculuğu sırasında kırdığı yaklaşık 248.655 mil (400.171 km) uzaklık rekorunu kırması bekleniyor. Bu dönüm noktası, mürettebatın Ay etrafında serbest dönüş yörüngesinde seyahat ettiği ve uzay aracının Ay yörüngesine girmeden Ay'ın etrafında dönerek Dünya'ya geri dönmesine olanak tanıyan Ay'ın yanından geçme aşamasında gerçekleşecek.

Bu test uçuşu sırasında NASA, derin uzayda yaşam destek sistemlerini ve kritik operasyonları test ederek gelecekteki Ay inişleri ve Mars keşiflerinin yolunu açacak.

Ailelerinden ve arkadaşlarından veda ve iyi dileklerini aldıktan sonra, mürettebat Kennedy Uzay Merkezi'nin 39B numaralı fırlatma rampasına ve onları bekleyen uzay araçlarına doğru 20 dakikalık yolculuğa başlıyor.

13:36

NASA'nın fırlatma rampası kurtarma ve kapatma ekipleri, kritik yakıt ikmal operasyonları sırasında güvenliği ve hazırlığı sağlamak için Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'ndeki Fırlatma Kompleksi 39B'ye ulaştı. Bu uzman ekipler, geri sayım boyunca personeli ve donanımı korumada hayati bir rol oynuyor.

Fırlatma  rampası kurtarma ekibi,  olası bir acil durum halinde anında müdahale edebilecek şekilde konumlandırılacak ve fırlatma rampası personelinin güvenli tahliye prosedürlerini sağlayacaktır. Kurtarma ekibi, gelişmiş ekipmanlarla donatılmış olup, mürettebatın hızlı bir şekilde tahliyesi, yangın söndürme ve tehlike azaltma konularında eğitimlidir. Varlıkları, astronot güvenliğinin en önemli öncelik olmasını sağlayarak, yakıt ikmal işlemleri ve sistem kontrolleri devam ederken son derece önemli bir koruma katmanı oluşturur.

Fırlatma  öncesi hazırlık ekibi,  Orion mürettebat modülü ve fırlatma iptal sistemi kapaklarını kapatmaktan, erişim noktalarını güvenli hale getirmekten, fırlatma rampası konfigürasyonlarını doğrulamaktan ve yakıt yükleme ve sistem kontrolleri sırasında fırlatma alanının bütünlüğünü korumaktan sorumludur. Çalışmaları, fırlatma rampası kalkış operasyonları için temizlenmeden önce astronotlar için güvenli bir ortamın garanti altına alınması açısından kritik öneme sahiptir.

Bu ekipler, riskleri azaltmak ve Artemis II'nin fırlatma öncesi faaliyetlerinin karmaşık koreografisini desteklemek için hayati öneme sahiptir. Her iki ekip de yerinde olduğunda, Artemis II, astronotları Ay'ın etrafına gönderme tarihi görevi için planlandığı gibi ilerlemeye devam ediyor.

13:15

NASA astronotları Reid Wiseman (komutan), Victor Glover (pilot) ve Christina Koch (görev uzmanı) ile Kanada Uzay Ajansı (CSA) astronotu Jeremy Hansen (görev uzmanı), Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde bulunan Neil A. Armstrong Operasyon ve Kontrol Binası'ndaki Astronot Mürettebat Odası'nda uzay kıyafetlerini giyiyorlar.

Bir ekip uzay giysisi teknisyeni, mürettebatın  Orion Mürettebat Hayatta Kalma Sistemi (CRS)  giysilerini giymelerine yardımcı oluyor. Bu giysiler, uçuşun dinamik aşamalarında maksimum güvenlik sağlarken hareketlilik ve konfor için özel olarak tasarlanmıştır. Parlak turuncu uzay giysileri, yolculukları boyunca onları korumak için tasarlanmıştır ve uzay mekiğinde giyilen giysilere göre baştan ayağa birçok iyileştirme içermektedir. NASA, Artemis astronotları için güvenliği ve hareket kabiliyetini artırmak amacıyla birçok unsuru yeniden tasarladı ve mekik dönemindeki küçük, orta ve büyük bedenler yerine, her mürettebat üyesi için özel olarak dikilmiştir.

Dış katman yangına dayanıklıdır ve daha güçlü bir fermuar, astronotların kıyafeti hızla giymelerini sağlar. Geliştirilmiş ısı yönetimi, serin ve kuru kalmalarına yardımcı olacaktır. Daha hafif ve daha güçlü bir kask, konforu ve iletişimi artırırken, eldivenler daha dayanıklı ve dokunmatik ekran uyumludur. Daha iyi oturan botlar ayrıca yangın durumunda koruma sağlar ve astronotun daha hızlı hareket etmesine yardımcı olur.

Bu uzay kıyafetlerinin tasarımı ve mühendislik geliştirmeleri, astronotlar için ek bir koruma katmanı sağlıyor ve derin uzay görevlerinden güvenli bir şekilde eve dönmelerini garanti ediyor.

Giyinme sırasında ekipler, sızıntı olup olmadığını kontrol edecek ve mürettebatın NASA Kennedy Fırlatma Kompleksi 39B'ye yolculuğundan önce hava ve güç dahil olmak üzere tüm bağlantılı yaşam destek sistemlerinin sorunsuz çalıştığından emin olacaklardır. 

12:51 Öğleden sonra

NASA ekiplerinin geçici kriyojenik itme sistemindeki sıvı oksijen seviyelerini korumasıyla birlikte, Artemis II fırlatma geri sayımı sırasında SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin tüm kriyojenik aşamaları ikmal moduna geçti. Bu, ana aşama ve SLS üst aşamasını da kapsayarak hem sıvı hidrojen hem de sıvı oksijen tanklarının uçuşa hazır seviyelerde kalmasını sağlıyor.

Yakıt ikmal modu, aşırı soğuk yakıtların zamanla doğal olarak buharlaşması nedeniyle, kararlı yakıt miktarlarını ve basıncını korumak için çok önemlidir. Sürekli ayarlamalar, roketin tamamen yakıt dolu ve ateşlemeye hazır olmasını sağlayarak, ana kademedeki RS-25 motorlarının ve SLS üst kademesindeki RL10 motorunun fırlatma ve ay yörüngesine enjeksiyon işlemlerindeki temel rollerini destekler.

Bu önemli aşamalar, Artemis II geri sayımının planlı 1 saat 10 dakikalık bekleme süresine girmesiyle aynı zamana denk geliyor. Bu planlı duraklama, ekiplerin kritik sistem kontrollerini tamamlamasına, fırlatma hazırlığını doğrulamasına ve mürettebatın araca binmesi ve son yakıt ikmal işlemlerine geçmeden önce son dakika ayarlamalarını yapmasına olanak tanıyor.

Bu bekleme süresi boyunca mühendisler, tüm parametrelerin katı güvenlik ve performans kriterlerini karşıladığından emin olmak için kriyojenik yükleme, itme sistemleri ve iletişimden gelen verileri inceler. Bekleme süresi ayrıca, genel fırlatma zaman çizelgesini etkilemeden küçük sorunları çözmek için esneklik sağlar.

Bekleme süresi sona erdiğinde, Florida'daki NASA Kennedy Uzay Merkezi'ndeki 39B fırlatma rampasına astronotların varışı için hazırlıklar başlayacak ve geri sayım yeniden başlayacak.

12:40

NASA'nın Artemis II astronotları, fırlatma öncesi hazırlıkların bir parçası olarak, Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde bulunan Neil A. Armstrong Operasyon ve Kontrol Binası'ndaki Astronot Mürettebat Odası'nda son bir hava durumu brifingi aldılar. 

Bu hava durumu güncellemesi, astronotlara ve görev ekiplerine NASA Kennedy'nin 39B fırlatma rampasındaki, çevredeki kurtarma bölgelerindeki ve Artemis II'nin uçuş yolu üzerindeki olası acil durum bölgelerindeki en son koşulları sağlar. Doğru hava tahmini, mürettebatı ve donanımı korumak için çok önemlidir, çünkü küçük değişiklikler bile geri sayım kararlarını ve uçuş dinamiklerini etkileyebilir.

NASA astronotları  Reid Wiseman (komutan),  Victor Glover (pilot) ve  Christina Koch (görev uzmanı) ile CSA (Kanada Uzay Ajansı) astronotu  Jeremy Hansen (görev uzmanı), fırlatma işlemlerine başlamadan önce tüm güvenlik kriterlerinin karşılandığından emin olmak için, iniş senaryoları için rüzgar hızları, yağış, yıldırım riski ve deniz koşulları hakkında bilgilendirildi. 

NASA ve ABD Uzay Kuvvetleri'nin Delta 45 Uzay Fırlatma Birimi'ndeki hava durumu yetkilileri, fırlatma penceresi boyunca %80 oranında elverişli koşullar bekliyor; başlıca endişeler ise kümülüs bulut kuralı, yağışlı havalarda uçuş kuralı ve yer rüzgarları.

Hava durumu bilgilendirmesi tamamlandıktan sonra, mürettebat ve yer ekipleri hizalanmış ve kalkışa hazır durumda, böylece Artemis II, astronotları Ay'ın çevresine göndermeyi amaçlayan tarihi görevi için planlandığı gibi ilerliyor.

NASA ekipleri ayrıca Artemis II fırlatma geri sayımı sırasında geçici kriyojenik itici kademe veya SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin üst kademesi için sıvı oksijen (LOX) doldurma işlemine başladı. Bu adım, hızlı doldurma aşamasını takip eder ve sıvı oksijen tankının süper soğuk oksitleyici ile tam kapasiteye ulaşmasını sağlar.

Artemis II yakıt ikmal operasyonlarının canlı yayını  NASA'nın YouTube kanalında devam ediyor . NASA'nın fırlatma ile ilgili tüm canlı yayını, Doğu Zaman Dilimi'ne göre saat 13:00'te  NASA+ ,  Amazon Prime ve  YouTube'da başlayacak.  Görev güncellemeleri için fırlatmadan inişe kadar  Artemis blogunu takip etmeye devam edebilirsiniz  .

12:23

Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) üst kademesi için sıvı oksijen (LOX) hızlı dolumu tamamlandı ve bu da tanklama operasyonlarında önemli bir kilometre taşı daha oldu. Ekipler, üst kademenin iyi durumda olduğunu doğruladı ve LOX tahliye ve boşaltma testine devam ediyor. Bu adım, doğru basınç düzenlemesini doğrulamaya ve sistemin üst dolum ve daha sonra ikmal işlemlerine geçmeye hazır olmasını sağlamaya yardımcı olur.

12:03 Öğleden sonra

NASA ekipleri, sıvı oksijen seviyelerini yenileme moduyla SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin ana kademesinde koruyor. Bu aşama, sıvı oksijenin hızlı doldurulması ve tamamlanmasının ardından geliyor ve oksitleyici maddenin son geri sayım boyunca uçuşa hazır seviyelerde kalmasını sağlıyor.

11:42

NASA ekipleri, Artemis II fırlatma geri sayımının bir parçası olarak, geçici kriyojenik itme aşamasına sıvı oksijen (LOX) doldurma işlemini hızlandırıyor. Bu aşama, soğutma işlemi tamamlandıktan sonra oksitleyiciyi hızla yükleyerek, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin üst aşamasını, Orion uzay aracını yakınlık operasyonları gösteri testi ve Orion'un Ay'a doğru itme ateşlemesinden önce yüksek Dünya yörüngesine gönderme rolü için tam hazır hale getiriyor.

11:15

NASA ekipleri, Artemis II geri sayımı sırasında geçici kriyojenik itici kademe sıvı hidrojen tankını yeniden doldurma moduna geçirdi. Bu aşama, başarılı doldurma işleminin ardından gerçekleşiyor ve tankın fırlatmaya kadar uçuşa hazır seviyede kalmasını sağlıyor.

11:09

NASA ekipleri, geçici kriyojenik itici kademe sıvı hidrojen (LH2) tankının doldurma aşamasına başladı. Bu kritik adım, başarılı soğutma ve havalandırma-tahliye kontrollerinin ardından gerçekleşerek tankın süper soğuk sıvı hidrojenle tam kapasiteye ulaşmasını sağlıyor.

NASA'nın YouTube kanalından yakıt ikmal operasyonlarının canlı yayınları devam ediyor  .

10:35

Artemis II fırlatma ekibi, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin ana kademesi için sıvı hidrojen (LH2) ikmaline başladı.

Yakıt ikmali, aşırı soğuk yakıtın zamanla doğal olarak buharlaşmasıyla doğru sıvı hidrojen seviyelerini korumak için tasarlanmış, yakıt doldurma işleminin son adımıdır. Bu sürekli, düşük hızlı akış, tankların dolu kalmasını ve termal olarak stabil olmasını sağlayarak roketin tamamen yakıtlı ve kalkışa hazır olmasını garanti eder.

Soğutmadan yakıt ikmaline kadar, yakıt ikmalinin her aşaması, donanımı korumak ve görev başarısını garanti altına almak için dikkatlice yönetilir. Yakıt ikmali devam ederken, Artemis II fırlatmaya ve insanlığın bir sonraki büyük adımına doğru son aşamaya geldi.

10:24

Artemis II fırlatma ekibi, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin ana kademesi için sıvı hidrojen (LH2) doldurma işlemine başladı.

Hızlı dolum tamamlandıktan sonra tanklara az miktarda sıvı hidrojen (LH2) ekleme işlemine "doldurma" denir; bu işlem, süper soğuk yakıt doğal olarak buharlaşırken tankların tam kapasitede kalmasını sağlar. Bu adım, fırlatma için gereken hassas seviyeleri korurken sistemin termal olarak stabil kalması açısından kritik öneme sahiptir.

NASA'nın YouTube kanalından yakıt ikmal operasyonlarının canlı yayınını izlemeye devam edin  .  

09:52

Artemis II fırlatma ekibi, geçici kriyojenik itici güç aşaması veya SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin üst aşaması için sıvı hidrojenin (LH2) hızlı dolumuna geçti.

Soğutma aşaması tamamlandıktan sonra, bu adım, SLS üst kademe tanklarına hızla süper soğuk LH2 yükler ve böylece üst kademenin yakıt ikmali yapılmış ve  Orion uzay aracını  yakınlık operasyonları gösteri testi ve Orion'un Ay'a doğru fırlatma ateşlemesinden önce yüksek bir Dünya yörüngesine yükseltme temel görevini yerine getirmeye hazır olmasını sağlar.

Hızlı dolum, güvenliği korurken yakıt ikmal sürecini hızlandırarak Artemis II'nin fırlatılmasına doğru geri sayımda önemli bir kilometre taşı daha oluşturuyor.

09:36

Artemis II fırlatma ekibi, geçici kriyojenik itici kademe veya SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin üst kademesi için sıvı hidrojen soğutma işlemine başladı.

Bu işlem, süper soğuk sıvı hidrojen kullanarak ara kriyojenik itme aşamasının yakıt hatlarını ve bileşenlerini kademeli olarak kriyojenik sıcaklıklara soğutur. Soğutma adımı, termal şoku önlemek ve aşamanın tam yakıt yüklemesi için uygun şekilde hazırlanmasını sağlamak için çok önemlidir. Mühendisler, sistemi bu aşırı sıcaklıklarda stabilize ederek,  Orion'un  Ay'a doğru yolculuğu için yüksek Dünya yörüngesine yerleşmesine yardımcı olacak üst aşama için güvenli ve verimli yakıt ikmalini garanti ederler.

09:25

NASA astronotları  Reid Wiseman ,  Victor Glover ve  Christina Koch , Kanada Uzay Ajansı (CSA) astronotu Jeremy Hansen ile birlikte,   Ay çevresindeki tarihi Artemis II görevi için son hazırlıklarının başlangıcını işaret eden, saat 09:25'te planlanan uyandırma çağrısıyla resmi olarak fırlatma gününe başladılar.

09:04

Artemis II fırlatma ekibi, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin ana kademesine sıvı hidrojenin (LH2) hızlı bir şekilde doldurulmasına geçti.

Yavaş dolum aşaması tamamlandıktan sonra, bu adımda roketin devasa tanklarına süper soğuk sıvı hidrojen (LH2) hızla yüklenir ve tanklar tam kapasiteye yaklaşır. LH2 çok daha yüksek bir hızda akar, bu da genel yakıt ikmal süresini azaltırken, sistem zaten termal olarak şartlandırılmış olduğundan güvenliği de korur. 

NASA'nın YouTube kanalından yakıt ikmal operasyonlarının canlı yayınını izleyin  .

08:45

Yakıt ikmal işlemleri sırasında ekipler, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin ana kademesindeki sıvı oksijen (LOX) sistemini yavaş dolumdan hızlı doluma geçirdi ve sızıntıları izlerken ve uygun termal koşulları korurken tanka hızla süper soğuk oksitleyici yükledi.

LOX hızlı dolum sistemi, fırlatma için gerekli olan süper soğuk oksitleyici maddenin büyük bir kısmını güvenli bir şekilde yükleyerek ekiplerin SLS roketini hızla uçuşa hazır hale getirmesine ve aracın durumunu yakından izlemesine olanak tanır.

08:35

Artemis II fırlatma ekibi, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin ana kademesine sıvı hidrojen (LH2) ve sıvı oksijenin (LOX) yavaşça doldurulmasına başladı. 

Bu aşamada, süper soğuk yakıtlar kontrollü bir hızda verilir ve roketin boru tesisatı ve tanklarının kademeli olarak kriyojenik sıcaklıklara uyum sağlamasına olanak tanınır. Yavaş dolum, donanım üzerindeki termal stresi en aza indirir ve daha hızlı yakıt ikmal aşamalarına geçmeden önce sorunsuz bir geçiş sağlar.

Bu, tam yakıt ikmal operasyonlarına zemin hazırlayan, geri sayımın hayati bir adımıdır. Her iki itici yakıt için de yavaş dolum işleminin tamamlanmasının ardından, ekipler operasyonları hızlı dolum aşamasına geçirecektir.

NASA'nın YouTube kanalından yakıt ikmal operasyonlarının canlı yayınını izlemeye devam edin  .

07:58

Artemis II fırlatma ekibi şu anda SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin ana kademesindeki sıvı oksijen ana itici sisteminin soğutma işlemini gerçekleştiriyor.

Artemis II test uçuşu öncesindeki yakıt ikmal operasyonlarının  canlı yayınını takip edin .

07:44

Artemis II fırlatma ekibi, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketinin ana kademesi için sıvı oksijen (LOX) ve sıvı hidrojen (LH2) transfer hattı soğutma işlemini başlattı. 

Soğutma işlemi, roketin güvenli ve verimli yakıt ikmali için hazırlanmasında, riskleri azaltmada ve sistem bütünlüğünü korumada kritik bir adımdır. Bu işlem, roketin boru ve motor sistemlerini süper soğuk sıvı hidrojen kullanarak kademeli olarak kriyojenik sıcaklıklara soğutur; bu da termal şoku önlemeye ve donanımın yakıt ikmali sırasında tam yakıt akışına hazır olmasını sağlamaya yardımcı olur. 

Soğutma işlemi tamamlandıktan sonra, ekipler SLS ana kademesine 700.000 galon süper soğuk sıvı oksijen ve sıvı hidrojen yüklerken önce yavaş, ardından hızlı dolum tanklama işlemlerine başlayacaklar. 

Aşağıda ana aşama yavaş ve hızlı dolum işlemlerinin planlanan zamanları verilmiştir:

L-9H55M – L-9H25M:  Çekirdek aşama LH2 yavaş dolum başlangıcı
L-9H40M – L-9H30M:  Çekirdek aşama LOX yavaş dolum
L-9H30M – L-6H40M:  Çekirdek aşama LOX hızlı dolum
L-9H25M – L-8H:  Çekirdek aşama LH2 hızlı dolum
NASA'nın YouTube kanalından yakıt ikmal operasyonlarının canlı yayını yapılıyor  .

07:33

Artemis Fırlatma Direktörü Charlie Blackwell-Thompson, yakıt ikmal işlemi için resmi olarak "onay" verdi ve NASA ekipleri, SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) roketine yakıt yüklemeye başlamaya hazır. Bu önemli adım, roketin tarihi görevi için hazırlanması amacıyla ana kademe sıvı oksijen ve sıvı hidrojen transfer hatlarının soğutulmasıyla başlıyor.

Bu sabahın erken saatlerinde, Florida'daki NASA Kennedy Uzay Merkezi'ndeki mühendisler, mürettebat güvenliğini ve araç bütünlüğünü sağlamak için kritik bir adım olan hava-gaz nitrojen değişimini ve boşluk inertleştirme işlemini gerçekleştirdiler. Bu aşamada, roketin boşluklarındaki atmosferik hava, yanma ve kirlenme riskini azaltan inert bir gaz olan gaz nitrojen ile değiştirilerek, sonraki yakıt ikmal işlemleri için güvenli bir ortam oluşturulur. Mühendisler, oksijen ve nemi uzaklaştırarak, kriyojenik yakıt yüklemesi başlamadan önce roketin iç sistemlerinin saflığını ve stabilitesini korurlar. 

Pazartesi günü Doğu Zaman Dilimiyle 16:44'te başlayan lansman geri sayımı şu anda planlı bir bekleme modunda. Bu planlı duraklama, geri sayım dizisinde kritik bir kontrol noktası olup, ekiplerin önemli görevleri tamamlamasına ve ilerlemeden önce sistemin hazır olduğunu doğrulamasına olanak tanır. 

Bu bekleme süresi boyunca mühendisler son yapılandırma kontrollerini yapar, sistem sağlığını gözden geçirir ve tüm fırlatma kriterlerinin karşılandığından emin olurlar. Ayrıca, genel zaman çizelgesini etkilemeden küçük sorunları çözmek için de bir fırsat sunar. Bu bekleme süreleri, Artemis II gibi karmaşık görevlerde standarttır ve astronotları Ay çevresinde bir yolculuğa göndermeye hazırlanırken esneklik ve güven sağlar.

NASA'nın fırlatma günü yayını, ekiplerin SLS roketine yakıt yükleme işlemlerinin canlı görüntüleri ve sesli yorumlarıyla saat 07:45'te  NASA'nın YouTube kanalında başlayacak . Tam fırlatma yayını ise saat 12:50'de  NASA+ ,  Amazon Prime ve  YouTube'da başlayacak. Fırlatma geri sayımı ve görev boyunca güncellemeler Artemis blogunda yayınlanacaktır  .  

Aşağıda, planlanan batırma işlemi için geri sayım aşamaları yer almaktadır:

L-10H50M:  Fırlatma ekibi, roketin yakıt ikmaline başlanıp başlanmayacağına "devam et" veya "durdur" kararı veriyor.  
L-10H40M – L-10H35M:  Çekirdek aşama LOX transfer hattı soğutması
L-10H40M – L-9H55M:  Çekirdek aşama LH2 soğutması
L-10H25M – L-9H40M:  Ana kademe LOX ana itici sisteminin soğutulması
L-9H55M – L-9H25M:  Çekirdek aşama LH2 yavaş dolum başlangıcı
L-9H40M – L-9H30M:  Çekirdek aşama LOX yavaş dolum
L-9H30M – L-6H40M:  Çekirdek aşama LOX hızlı dolum
L-9H25M – L-8H:  Çekirdek aşama LH2 hızlı dolum
L-9H05M – L-8H30M:  ICPS LH2 soğutması
L-8H30M – L-7H45M:  ICPS LH2 hızlı dolum başlangıcı
L-8H – L-7H55M:  Çekirdek aşaması LH2 tepesi
L-7H55M – terminal sayısı:  Çekirdek aşama LH2 yenileme
L-7H45M – L-7H20M:  ICPS LH2 havalandırma ve tahliye testi
L-7H20M – L-7H10M:  ICPS LH2 tankı doldurma işlemine başlama
L-7H05M – terminal sayısı:  ICPS LH2 yenileme
L-6H40M – L-6H05M:  Ana aşama LOX üst kaplama
L-6H40M – L-6H30M:  ICPS LOX ana tahrik sistemi soğutma işlemi
L-6H30M – L-5H45M:  ICPS LOX hızlı dolum
L-6H05M – terminal sayısı:  Çekirdek aşaması LOX yenileme
L-5H45M – L-5H30M:  ICPS LOX havalandırma ve tahliye testi
L-5H30M – L-5H10M:  ICPS LOX tepesi
L-5H10M – terminal sayısı:  ICPS LOX yenileme
L-5H10M:  Tüm aşamalar yeniden doldurulur.
T-6M:  GLS, ana kademe tank basınçlandırmasına geçiyor.  
T-5M57S:  Çekirdek aşama LH2 sonlandırma yenileme 
T-4M40S:  GLS, LH2 yüksek akışlı tahliye kontrolü için hazır. 
T-4M:  Çekirdek aşama LOX sonlandırma yenileme 
T-3M30S:  ICPS LOX sonlandırma yenileme  
T-50S:  ICPS LH2 sonlandırma yenileme 
T-33S:  GLS, "otomatik fırlatma sıralayıcısı için başlat" komutunu gönderiyor. 
T-30S:  Otomatik fırlatma sıralayıcısına giden ana aşama uçuş bilgisayarı  
T-12S:  Hidrojen yakma ateşleyicileri başlatıldı.  
T-10S:  GLS, ana aşama motorunun çalıştırılması için komutu gönderiyor. 
T-6.36S:  RS-25 motorlarının çalıştırılması  
T-0:  Roketin ateşlenmesi, bağlantı kablosunun ayrılması ve kalkış
 

Artemis II Uçuşunun 2. Günü: Orion TLI Yakma İşlemini Tamamladı, Mürettebat Ay'a Yolculuğa Başladı

NASA'nın Artemis II ekibi Ay'a doğru yola çıktı.

Görev yönetim ekibinin Perşembe günü "Başlat" demesinin ardından, NASA'nın Orion uzay aracı, Doğu Zaman Dilimi'ne göre saat 19:49'da başlayarak beş dakika 50 saniye boyunca ana motorunu çalıştırarak, Ay'a doğru fırlatma (TLI) işlemini başarıyla tamamladı ve Orion'daki mürettebatı Dünya yörüngesinden çıkarıp Ay'a doğru bir yörüngeye yerleştirdi.

Orion'un ana motoru, bir otomobili 0'dan 60 mil/saate yaklaşık 2,7 saniyede hızlandırmaya yetecek kadar, 6.700 pound'a kadar itme gücü sağlıyor. Ateşleme anında Orion'un kütlesi 58.000 pound idi ve ateşleme sırasında yaklaşık 1.000 pound yakıt tüketti.

Mürettebat üyeleri ayrıca uzay aracının volan egzersiz cihazında da egzersiz yaparak zaman geçiriyorlar. Egzersiz sırasında, yerdeki ekipler, mürettebat için nefes alınabilir, konforlu bir kabin ortamı sağlayan uzay aracının hava yenileme sistemini izlediler ve egzersizin uzay aracının hareketini nasıl etkilediğini değerlendirdiler.

Volan, kürek çekme gibi aerobik egzersizleri ve squat ve deadlift gibi dirençli hareketleri destekleyen basit bir kablo tabanlı mekanizma kullanır. Bir yo-yo gibi çalışan cihaz, uygulanan kuvvete orantılı direnç sağlayarak 400 pound'a kadar yük taşımasına olanak tanır. Bu özellik, astronotların Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki kapsamlı egzersiz ekipmanına erişiminin olmadığı derin uzayda özellikle önemlidir. İstasyonda, mürettebat yaklaşık 850 kübik feet'e yayılmış 4.000 pound'dan fazla egzersiz ekipmanına güvenmektedir. Buna karşılık, Orion'un volanı sadece 30 pound ağırlığındadır ve bir el bagajı büyüklüğündedir; bu da derin uzay görevlerinin katı kütle ve hacim kısıtlamalarını karşılarken mürettebat sağlığını ve yeniden giriş hazırlığını destekler.

NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve CSA (Kanada Uzay Ajansı) astronotu Jeremy Hansen'den oluşan mürettebat, AVATAR bilimsel yükünü başarıyla kontrol etti.

Mühendisler ayrıca, mürettebatın yörüngeye ulaşmasından kısa bir süre sonra yer istasyonu ile mürettebat arasında meydana gelen kısa süreli çift yönlü iletişim kaybının, İzleme ve Veri Aktarım Uydusu sistemiyle ilgili bir yer istasyonu yapılandırma sorunundan kaynaklandığını belirledi. Sorun, görev operasyonlarını etkilemeden hızla giderildi.

Ay Bilim Ekibi Yakın Geçiş İçin Hazırlanıyor
Orion'u Ay'a doğru yolculuğuna başlatan TLI ateşlemesinin ardından, Ay bilim ekibi, mürettebatın 6 Nisan Pazartesi günü yaklaşık altı saatlik gözlem süresi boyunca Ay yüzeyinde neleri inceleyeceğine dair bir kılavuz olan Ay Hedefleme Planı oluşturmaya başladı.

Hedefleme planı, bilim insanlarının Ay'ın ve güneş sisteminin nasıl oluştuğunu anlamalarına yardımcı olabilecek özellikleri belgelemeyi içerecektir; bunlar arasında kraterler, eski lav akıntıları ve Ay'ın dış katmanının zaman içinde yavaşça kaymasıyla oluşan çatlaklar ve sırtlar yer almaktadır.

Plana eklenecek özelliklerden biri de, uçuş penceresinin sonuna doğru yaklaşık bir saat sürecek olan güneş tutulmasıdır. Tutulma sırasında, Orion'un bakış açısından Güneş, Ay'ın arkasına geçerken görünmez olacaktır. Mürettebat bu sırada çoğunlukla karanlık bir Ay görecek; bu da onlara Ay yüzeyine çarpan meteoritlerden, Ay'ın kenarının üzerinde yükselen tozdan ve gezegenler de dahil olmak üzere derin uzay hedeflerinden gelen ışık parlamalarını arama fırsatı verecektir. Güneş Ay'ın arkasına kayarken, mürettebat Güneş'in en dış atmosferi olan güneş koronasını görünür haldeyken gözlemleyecektir.

NASA'nın  Orion uzay  aracındaki Artemis II ekibi , uzaydaki üçüncü tam günlerini tamamlamak üzere manuel pilotluk gösterisini gerçekleştirdi ve Ay'ın yanından geçiş planlarını gözden geçirdi.  

NASA astronotu  Christina Koch  ve Kanada Uzay Ajansı (CSA) astronotu  Jeremy Hansen,  Doğu Zaman Dilimi'ne göre saat 21:09'da başlayarak, uzay aracının derin uzaydaki performansını test etmek için sırayla aracı kontrol ettiler. İkili, 41 dakika boyunca, mühendislere uzay aracının pilotaj yetenekleri hakkında daha fazla veri sağlamak amacıyla, altı serbestlik dereceli ve üç serbestlik dereceli olmak üzere iki farklı itici modunu test etti. Komutan  Reid Wiseman  ve Pilot  Victor Glover'ın,  yerdeki ekiplere uzay aracı hakkında mümkün olduğunca çok farklı bakış açısı sunmak için, 8. uçuş gününde (9 Nisan Çarşamba) gösteriyi tekrarlamaları planlanıyor. 

Mürettebat tarafından alınan ay görüntüleme hedefleri 

Gün boyunca mürettebat, Ay bilim ekibi tarafından gönderilen ve 6 Nisan Pazartesi günü gerçekleşecek altı saatlik yakın geçiş sırasında fotoğraflayıp analiz edecekleri Ay yüzeyindeki özelliklerin listesini de inceledi. Yakın geçiş dönemi, Orion'un ana kabin pencerelerinin Ay'a doğru çevrileceği 6 Nisan saat 14:45'te başlayacak.  

Günün erken saatlerinde, Ay'a doğru yolculuk eden dörtlü ekip, Orion'un güneş paneli kanat kameralarından birini kullanarak mürettebatın kendi fotoğraflarını da çekti. Görüntüler önümüzdeki günlerde yere gönderilecek. 

Artemis II mürettebatının gece saat 03:15'te uykuya dalması planlanıyor; Görev Kontrol Merkezi onları 5 Nisan Pazar günü öğlen saat 12:00'de uyandırarak 5. uçuş gününe başlamalarını sağlayacak. 

Artemis II Uçuşunun 4. Günü: Derin Uzay Uçuşu, Ay Yakın Geçişi Hazırlıkları

NASA'dan yapılan açıklamada;

Orion uzay aracı Ay'a doğru yolculuğuna devam ederken , Artemis II mürettebatı dördüncü uçuş gününü 6 Nisan Pazartesi günü gerçekleşecek Ay yakın geçişine hazırlanarak geçirecek.

NASA astronotları Reid Wiseman , Victor Glover , Christina Koch ve CSA (Kanada Uzay Ajansı) astronotu Jeremy Hansen'den oluşan ekip , günlük aktivitelerine geçmeden önce Chappell Roan'ın "Pink Pony Club" şarkısı eşliğinde uzaydaki günlerine başladı.

Uyanma anında, uzay aracı ve mürettebatı  Dünya'dan yaklaşık 169.000 mil uzaktaydı  ve Ay'a 110.700 mil mesafede yaklaşıyordu.

Ayın yanından geçiş görevine ilişkin güncellenmiş programı buradan görüntüleyebilirsiniz .

Uzayın derinliklerinde Orion'un kontrolünü ele geçirmek
Cumartesi günü ilerleyen saatlerde Glover, uzay aracının farklı hareketlerdeki kullanım özelliklerine dair daha fazla veri sağlamak amacıyla, derin uzaydaki performansını test etmek için uzay aracının kontrolünü manuel olarak ele alacak. Gösterinin saat 21:10'da yapılması planlanıyor.

Mühendislerin uzay aracındaki ses ortamını belirlemelerine yardımcı olmak amacıyla 24 saatlik bir akustik test de gerçekleştirilecek.

Mürettebat ay yüzeyini incelemeye hazırlanıyor.
Pilot uygulamasının ardından, mürettebat, NASA bilim ekibinin 6 Nisan Pazartesi günü gerçekleşecek altı saatlik yakın geçiş sırasında analiz etmelerini ve fotoğraflamalarını istediği yüzey özelliklerinin bir listesini gözden geçirecek. Yakın geçiş süresi saat 14:45'te başlayacak ; bu saatte Orion'un ana kabin pencereleri Ay'a doğru çevrilecek ve Artemis II mürettebatı bilimsel gözlemler yapabilecek kadar yakınlaşacak.

Mürettebat, Apollo görevlerine kıyasla Ay'ı eşsiz bir bakış açısıyla görecek. Apollo görevleri, yüzeyin yaklaşık 70 mil yukarısından uçmuştu. Orion, en yakın yaklaşımında yaklaşık 19:02'de 4.066 mil uzaktan geçecek. Bu mesafeden, mürettebat Ay'ın tüm diskini, kuzey ve güney kutuplarına yakın bölgeler de dahil olmak üzere, aynı anda görebilecek.

Ekip, Ay'ın yanından geçerken, sınıfta ve Dünya'daki Ay benzeri ortamlarda öğrendikleri jeoloji becerilerini kullanarak, çarpma kraterleri, eski lav akıntıları ve Ay'ın zaman içinde yavaşça değişmesiyle oluşan yüzey çatlakları ve sırtları da dahil olmak üzere özellikleri fotoğraflayacak ve tanımlayacak. Renk, parlaklık ve dokudaki farklılıkları kaydedecekler; bu da bilim insanlarının yüzeyin neyden oluştuğunu ve nasıl oluştuğunu anlamalarına yardımcı olacak ipuçları sağlayacak.

Uçuşun sonuna doğru, mürettebat Orion takımyıldızı, Ay ve Güneş'in hizalanmasıyla uzaydan bir güneş tutulmasını gözlemleyecek; astronotlar yaklaşık bir saat boyunca yıldızımızın Ay'ın arkasında kaybolduğunu görecekler. Bu süre zarfında, mürettebat çoğunlukla karanlık bir Ay görecek. Bu fırsatı, Ay'ın kenarından görünen Güneş'in en dış atmosferi olan güneş koronasını analiz etmek için kullanacaklar. Mürettebat ayrıca, yüzeye çarpan meteoroidlerden gelen ışık parlamalarını arayarak olası yüzey tehlikeleri hakkında bilgi toplayacak.

Uzay aracının, Ay'ın yanından geçişine ek olarak, Apollo 13'ün mesafe rekorunu 4.102 mil aşması ve Dünya'dan maksimum uzaklığına saat 19:05'te ulaşması bekleniyor; bu da gezegenden toplam 252.757 mil uzaklıkta anlamına geliyor. Apollo 13'ün Ay çevresindeki yörüngesi, mürettebatını Dünya'dan 248.655 mil uzaklığa taşımıştı.

Uzak taraf iletişimleri
Orion uzay aracı Ay'ın arkasından geçerken, görev yaklaşık 17:47'de başlayıp 40 dakika sürecek planlı bir iletişim kesintisi yaşayacak. Bu süre zarfında Ay, Derin Uzay Ağı (DSN) ile uzay aracı arasındaki radyo sinyallerini engelleyecektir.

Artemis I ve Apollo görevleri sırasında da benzer kesintiler yaşanmıştı ve Dünya merkezli bir iletişim altyapısı kullanıldığında bu tür kesintilerin yaşanması beklenir. Orion Ay'ın arkasından tekrar ortaya çıktığında, DSN sinyalini hızla yeniden alır ve görev kontrol merkeziyle iletişimi yeniden kurar.

Derin uzay ortamını ve yaşamını karakterize etmek
Artemis II, Ay'ın yanından geçişine hazırlanmanın yanı sıra, NASA'nın uzay aracı sistemlerinin, mürettebatın ve biyolojik örneklerin derin uzay ortamına nasıl tepki verdiğini anlamasına yardımcı olmak için tasarlanmış çeşitli yükler ve faaliyetler içermektedir.

AVATAR yükü, mürettebatın kan örneklerinden elde edilen kemik iliği hücrelerini taşıyor ve araştırmacıların insan bağışıklık sisteminin derin uzaya nasıl tepki verdiğini incelemelerine yardımcı olacak. Yük beklendiği gibi çalışıyor. Bağışıklık biyobelirteçlerinin aktivitesi daha fazla bilgi sağlayacak ve mürettebatın bugün tükürük örnekleri toplaması planlanıyor. Ek olarak, Alman Uzay Ajansı (DLR), Orion'un içine yerleştirilen çok sayıda M-42 radyasyon sensörü sağladı. Sensörler, NASA'nın kendi radyasyon ölçümleriyle birlikte, uzay aracındaki radyasyon seviyelerini karakterize etmeye yardımcı oluyor. Son olarak, mürettebat, sağlıkla ilgili verileri toplayan küçük, saat benzeri sensörler olan aktigrafi cihazları takıyor ve Orion'daki koşullar hakkında periyodik soruları yanıtlıyor. Bu Standart Ölçümler, aktigrafi verileriyle (ARCHER) birlikte, NASA'nın gelecekteki görevlerde mürettebat verimliliğini artırmasına yardımcı olacak.

Havalandırma hattının temizlenmesi
Houston'daki NASA Johnson Uzay Merkezi'ndeki Görev Kontrol Merkezi'ndeki uçuş kontrolörleri, Orion'un yörüngesinin planlandığı gibi devam etmesi nedeniyle, planlanan bir başka dışa doğru yörünge düzeltme (OTC) manevrasını daha iptal etti. Ekip bunun yerine, atık su tahliye hattını temizlemeye yardımcı olmak için uzay aracının yönünü Güneş'e doğru ayarlayacak. OTC manevra programındaki bu değişiklik, Orion uzay aracının mevcut yörüngesini etkilemeyecektir.

Gece boyunca, kontrolörler Orion'un atık yönetim sistemi tankında yer açmak için atık suyu dışarıya tahliye ettiler, ancak bu işlem beklenenden daha erken sona erdi. Mühendisler, hattı tıkayabilecek olası buzu eritmek için havalandırma ısıtıcılarını kullanıyor ve sorunu hafifletmek için havalandırmayı güneşe doğru yönlendiriyorlar. Ekipler ayrıca diğer olası nedenleri de inceliyor. Atık su tankı dolu değil ve tuvalet çalışır durumda; ancak mürettebata gerekirse gece boyunca yedek toplama cihazlarını kullanmaları talimatı verildi.

Optik iletişim demosu 100 GB'ı aştı.
Doğu Zaman Dilimi'ne göre öğlen 12'den hemen sonra, Orion Artemis II Optik İletişim Sistemi, yüksek çözünürlüklü görüntüler de dahil olmak üzere görev sırasında indirilen veri miktarını 100 gigabaytın üzerine çıkardı . Orion kapsülünün dışına monte edilen terminal, geleneksel radyo frekansı sistemlerinden daha fazla veri iletmek için lazer iletişimini (kızılötesi ışık) kullanıyor. Bu tür gösteriler, operasyonlar daha karmaşık hale geldikçe Ay'a yapılacak görevler ve gelecekteki Mars ve ötesine yapılacak insanlı görevler için lazer iletişiminin potansiyelini vurguluyor.