loading
close
SON DAKİKALAR

TÜİK, 2023 Türkiye Yaşlı Profili Araştırmasını yayımladı

TÜİK, 2023 Türkiye Yaşlı Profili Araştırmasını yayımladı
Tarih: 22.03.2024 - 10:00
Kategori: Ekonomi

Türkiye Yaşlı Profili Araştırması, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü arasında 10 Mayıs 2023 tarihinde imzalanan protokol kapsamında yürütülmüş.

Türkiye Yaşlı Profili Araştırması, 2023

Araştırma kapsamında 50 ve daha yukarı yaştaki 29 bin 785 kişi ile ilgili bilgi derlendi

 

Türkiye Yaşlı Profili Araştırması, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü arasında 10 Mayıs 2023 tarihinde imzalanan protokol kapsamında yürütülmüştür.

 

Araştırma ile Türkiye'de yaşlı nüfus ile ilgili politikaların geliştirilmesine temel teşkil etmek üzere somut verilerin elde edilmesi, mevcut verilerin bir araya getirilmesi ve yaşlı refahı göstergelerinin elde edilmesi amaçlanmıştır.

 

Araştırma kapsamında, içinde 50 ve daha yukarı yaşta en az bir fert bulunan 22 bin 640 örnek hane belirlenmiştir. Araştırmanın örneklem tasarımı, İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) 1. Düzeye göre 12 bölge bazında tahmin üretecek şekilde tasarlanmıştır.

 

Seçilen hanelerde yaşayan 50 ve daha yukarı yaştaki kişilere demografik bilgiler, çalışma hayatı ve ekonomik durum, sağlık, bağımsız yaşam, bakım ve sosyal yardımlar, çevre, toplumsal hayata katılım, yaşam memnuniyeti, afet ve acil durumlar, yaşlı hakları ve ayrımcılık konularında sorular içeren anket uygulanmıştır. İleri yaşlarda olup anketi cevaplamayı kısıtlayan herhangi bir sağlık problemi ya da engeli olan kişiler için yerine cevap verebilecek nitelikteki (kişiyi tanıyan ve onunla ilgili bilgiye sahip hanehalkı üyesi olan ya da olmayan) bir fertten bilgiler alınmıştır. Bu durumda, algı ya da görüş içeren sübjektif sorular sorulmamıştır.

 

Araştırma sonuçlarından elde edilen temel bilgiler aşağıda verilmiştir.

 

Kronik hastalığı olan 65+ yaştaki kişilerin oranı %78,7 oldu

 

Hipertansiyon, diyabet, kalp hastalığı, kanser, böbrek yetmezliği, inme-felç, hepatit, astım vb. kronik (süreğen) hastalığı olan 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %78,7 oldu.

 

Kronik hastalığı olan 65 ve daha yukarı yaştaki kişiler içinde kronik hastalığının günlük faaliyetlerini; ciddi ölçüde kısıtladığını belirtenlerin oranı %32,3, ciddi ölçüde kısıtlamadığını belirtenlerin oranı %55,2 ve kısıtlamadığını belirtenlerin oranı %12,5 oldu.

 

Kronik hastalığı olan 65 ve daha yukarı yaştaki kişiler İBBS 1. Düzeye göre incelendiğinde, kronik hastalığı olan kişilerin oranının en fazla olduğu bölgenin %83,0 ile Doğu Karadeniz Bölgesi olduğu görüldü. Bu bölgede kronik hastalığının günlük faaliyetlerini ciddi ölçüde kısıtladığını belirtenlerin oranı ise %46,6 oldu. Kronik hastalığı olan kişilerin oranının en az olduğu bölgenin %74,9 ile Doğu Marmara Bölgesi olduğu görüldü. Bu bölgede kronik hastalığının günlük faaliyetlerini ciddi ölçüde kısıtladığını belirtenlerin oranı ise %30,2 oldu.

 

İBBS 1. Düzeye göre kronik hastalığı olan kişilerin oranı ve günlük faaliyetlerinin kısıtlanma düzeyi, 2023
 


Grafikteki rakamlar yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir.

 

Görmede çok zorlanan ya da hiç göremeyen 65+ yaştaki kişilerin oranı %10,1 oldu

 

İşlevsel zorluk çeken (çok zorlanan ya da hiç yapamayan) 65 ve daha yukarı yaştaki kişiler incelendiğinde, görmede zorluk çeken kişilerin oranının %10,1, duymada zorluk çekenlerin oranının %10,6, konuşmada zorluk çekenlerin oranının ise %2,2 olduğu görüldü. Yürüme, merdiven çıkma veya inmede zorluk çekenlerin oranı %27,1, bir şeyler taşıma veya tutmada zorluk çekenlerin oranı %29,7, yaşıtlarına göre öğrenme, basit dört işlem yapma, hatırlama veya dikkatini toplamada zorluk çekenlerin oranı ise %13,8 oldu. 

 

Görmede zorluk çeken 65 ve daha yukarı yaştaki erkeklerin oranı %8,4 iken kadınların oranı %11,4 oldu. Duymada zorluk çeken erkeklerin oranı %10,0 iken kadınların oranı %11,0, konuşmada zorluk çeken erkeklerin oranı %2,0 iken kadınların oranı %2,3 oldu.

 

Yürüme, merdiven çıkma veya inmede zorluk çeken erkeklerin oranı %18,2 iken kadınların oranı %34,3, bir şeyler taşıma veya tutmada zorluk çeken erkeklerin oranı %19,9 iken kadınların oranı %37,5 oldu. Yaşıtlarına göre öğrenme, basit dört işlem yapma, hatırlama veya dikkatini toplamada zorluk çeken erkeklerin oranı %8,7 iken kadınların oranı %18,0 oldu.

 

Cinsiyet ve işlev alanına göre işlevsel zorluk yaşayan 65+ yaştaki kişilerin oranı, 2023
 


İşlevsel zorluk çeken 65 ve daha yukarı yaştaki kişiler İBBS 1. Düzeye göre incelendiğinde, görmede zorluk çeken kişilerin oranının en yüksek olduğu bölgenin %18,4 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi olduğu görüldü. Duymada zorluk çeken kişilerin oranının en yüksek olduğu bölgenin %15,4 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi, konuşmada zorluk çeken kişilerin oranının en yüksek olduğu bölgenin ise %4,6 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi olduğu görüldü.

 

Genel sağlık durumunu iyi ya da çok iyi olarak belirten 65+ yaştaki kişilerin oranı %22,7 oldu

 

Genel sağlık durumunu iyi olarak belirten 50 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %32,4 iken çok iyi olarak belirtenlerin oranı %2,5 oldu. Sağlık durumunu orta olarak belirten kişilerin oranı %45,9 iken kötü olarak belirtenlerin oranı %16,9 ve çok kötü olarak belirtenlerin oranı %2,4 oldu.

 

Genel sağlık durumunu iyi olarak belirten 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %21,4 iken çok iyi olarak belirtenlerin oranı %1,3 oldu. Sağlık durumunu orta olarak belirten kişilerin oranı %48,7 iken kötü olarak belirtenlerin oranı %24,6 ve çok kötü olarak belirtenlerin oranı %4,1 oldu.

 

Yaş grubu ve cinsiyete göre kişilerin belirttiği genel sağlık durumu, 2023
 


Grafikteki rakamlar yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir.

 

Engelli sağlık kurulu raporu olan 65+ yaştaki kişilerin oranı %8,7 oldu

 

Engelli sağlık kurulu raporu olan 50 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %7,6 oldu. Bu oran 65 ve daha yukarı yaştaki kişiler için %8,7 oldu. Engelli sağlık kurulu raporu olan 65 ve daha yukarı yaştaki erkeklerin ve kadınların oranının %8,7 ile aynı olduğu görüldü.

 

Engelli sağlık kurulu raporu olan 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin %77,6'sının kronik hastalık, %48,7'sinin ortopedik, %23,0'ının görme, %15,2'sinin işitme, %11,7,'sinin zihinsel, %10,0'ının dil ve konuşma, %7,6'sının ruhsal ve duygusal ve %1,4'ünün diğer nedenler ile engelli sağlık kurulu raporu olduğu görüldü.

 

Cinsiyet ve engel türüne göre engelli sağlık kurulu raporu olan 65+ yaştaki kişilerin oranı, 2023
 


Düzenli olarak fiziksel aktivite, egzersiz veya spor yapan 65+ yaştaki kişilerin oranı %18,3 oldu

 

Her gün veya hemen hemen her gün fiziksel aktivite, egzersiz veya spor yapan 50 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %21,5 oldu. Bu oran 65 ve daha yukarı yaştaki kişiler için %18,3 oldu.

 

Her gün veya hemen hemen her gün fiziksel aktivite, egzersiz veya spor yapan 65 ve daha yukarı yaştaki erkeklerin oranı %25,5 iken kadınların oranı %12,5 oldu.

 

Hiçbir zaman fiziksel aktivite, egzersiz veya spor yapamayan 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %51,4 oldu. Erkeklerin oranı %43,3 iken kadınların oranı %57,8 oldu. Hiçbir zaman fiziksel aktivite, egzersiz veya spor yapamayan 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin %66,2'sinin sağlık nedeniyle yapamadığı görüldü. Bu oran erkekler için %58,0, kadınlar için ise %71,1 oldu.

 

Cinsiyete ve sıklığa göre 65+ yaştaki kişilerin fiziksel aktivite, egzersiz veya spor yapma oranı, 2023
 


Her gün tütün mamulü kullanan 65+ yaştaki kişilerin oranı %11,3 oldu

 

Her gün tütün mamulü kullanan 50 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %21,6 oldu. Bu oran 65 ve daha yukarı yaştaki kişiler için %11,3 oldu.

 

Her gün tütün mamulü kullanan 65 ve daha yukarı yaştaki erkeklerin oranı %20,0 iken kadınların oranı %4,3 oldu.

 

Hiç tütün mamulü kullanmamış olan 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %65,6 iken bu oranın erkeklerde %37,6, kadınlarda %88,0 olduğu görüldü. Daha önce tütün mamulü kullanmış olup kullanmayı bırakan 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %21,0 iken bu oranın erkeklerde %39,4, kadınlarda %6,4 olduğu görüldü.                                                             

 

Cinsiyete göre 65+ yaştaki kişilerin tütün mamulü kullanma durumu, 2023
 


En az bir 65+ yaşta fert bulunan hanelerin %81,8'inin ev sahibi olduğu görüldü

 

En az bir 65 ve daha yukarı yaşta fert bulunan hanelerin %81,8'inin ev sahibi, %10,4'ünün kiracı ve %7,7'sinin lojmanda yaşadığı ya da ev sahibi olmayıp kira ödemediği görüldü.

 

İBBS 1. Düzeye göre en az bir 65 ve daha yukarı yaşta fert bulunan haneler içinde ev sahibi olanların oranının en fazla olduğu bölgenin %91,2 ile Ortadoğu Anadolu Bölgesi, en az olduğu bölgenin ise %74,1 ile İstanbul olduğu görüldü.

 

Evde yalnızken kendini güvende hisseden 65+ yaştaki kişilerin oranı %86,6 oldu

 

Evde yalnızken kendini güvende hisseden 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %86,6 iken bu oran erkeklerde %91,3, kadınlarda ise %82,9 oldu. Evde yalnızken kendini güvende hissetmeyen ya da kısmen güvende hisseden kişilerin oranı %13,4 iken bu oran erkeklerde %8,7, kadınlarda ise %17,1 oldu.

 

İBBS 1. Düzeye göre evde yalnızken kendini güvende hisseden 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranının %92,5 ile en fazla Batı Marmara Bölgesinde olduğu görüldü. Bu bölgede evde yalnızken kendini güvende hissetme oranı erkeklerde %94,9, kadınlarda ise %90,4 oldu.

 

Evde yalnızken kendini güvende hisseden kişilerin oranının %75,0 ile en az Güneydoğu Anadolu Bölgesinde olduğu görüldü. Bu bölgede evde yalnızken kendini güvende hissetme oranı erkeklerde %82,9, kadınlarda ise %69,2 oldu.

 

İBBS 1.Düzey ve cinsiyete göre 65+ yaştakilerin evde yalnızken kendilerini güvende hissetme durumu, 2023
 


Son 12 ay içinde konutun içinde ya da dışında düşen 65+ yaştaki kişilerin oranı %24,0 oldu

 

Son 12 ay içinde konutun içinde ya da dışında düşen 50 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %17,5 iken bu oran 65 ve daha yukarı yaştaki kişiler için %24,0 oldu. Konutun içinde ya da dışında düşen 65 ve daha yukarı yaştaki erkeklerin oranı %19,1 iken kadınların oranı %28,0 oldu.

 

Konutun içinde ya da dışında düşen 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin %32,2 ile en fazla sokakta yürürken ya da karşıdan karşıya geçerken düştüğü görüldü. Düşen 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin %29,0'ının odada ya da salonda, %17,6'sının banyo ya da tuvalette, %13,8'inin konutun dışında herhangi bir binada, %12,6'sının merdivende, %8,7'sinin ise yataktan kalkarken ya da yatağa yatarken düştüğü görüldü. Düşen kişilerin %7,4'ünün mutfakta, %6,1'inin balkonda, %4,2'sinin taşıta binerken ya da taşıttan inerken ve %1,9'unun diğer yerlerde düştüğü görüldü.

 

Cinsiyete göre son 12 ay içinde düşen 65+ yaştaki kişilerin oranı ve düştüğü yerler, 2023
 


Yalnız yaşayan 65+ yaştaki kişilerin oranı %20,4 oldu

 

Yalnız yaşayan 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %20,4 iken eşiyle yaşayan kişilerin oranı %35,8, oğlu/gelini, kızı/damadı ve torunlarıyla yaşayan kişilerin oranı %17,0, eşi ve çocuklarıyla yaşayan kişilerin oranı ise %13,1 oldu.

 

Yalnız yaşayan erkeklerin oranı %11,9 iken eşiyle yaşayanların oranı %46,5, eşi ve çocuklarıyla yaşayanların oranı %19,1, oğlu/gelini, kızı/damadı ve torunlarıyla yaşayanların oranı %6,2 oldu. Yalnız yaşayan kadınların oranı %27,2 iken eşiyle yaşayanların oranı %27,3, eşi ve çocuklarıyla yaşayanların oranı %8,4, oğlu/gelini, kızı/damadı ve torunlarıyla yaşayanların oranı %25,7 oldu.

 

Cinsiyete göre fertlerin birlikte yaşadığı kişiler, 2023
 


Grafikteki rakamlar yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir.

 

Alışverişini kendi yapabilen 65+ yaştaki kişilerin oranı %55,1 oldu

 

Lawton-Brody Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeğinde yer alan bileşenler kapsamında kişilerin günlük aktiviteleri yapabilme durumları incelendiğinde, 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin %85,7'sinin telefon kullanabildiği, %55,1'inin alışverişini kendi yapabildiği, %61,1'inin yemeğini kendi hazırlayabildiği, %76,6'sının ev temizliği yapabildiği görüldü. Kişilerin %72,8'sinin çamaşır yıkayabildiği, %76,3'ünün yolculuk yapabildiği, %85,5'inin ilaçlarını kendi başına kullanabildiği, %74,0'ının parasal işlerini yapabildiği görüldü.

 

Erkeklerin %91,2'sinin telefon kullanabildiği, %71,7'sinin alışverişini kendi yapabildiği, %57,0'ının yemeğini kendi hazırlayabildiği, %76,7'sinin ev temizliği yapabildiği görüldü. Erkeklerin %68,0'sının çamaşır yıkayabildiği, %86,0'ının yolculuk yapabildiği, %88,5'inin ilaçlarını kendi başına kullanabildiği, %87,5'inin parasal işlerini yapabildiği görüldü.

 

Kadınların %81,3'ünün telefon kullanabildiği, %41,7'sinin alışverişini kendi yapabildiği, %64,3'ünün yemeğini kendi hazırlayabildiği, %76,5'inin ev temizliği yapabildiği görüldü. Kadınların %76,7'sinin çamaşır yıkayabildiği, %68,6'sının yolculuk yapabildiği, %83,3'ünün ilaçlarını kendi başına kullanabildiği, %63,2'sinin parasal işlerini yapabildiği görüldü.

 

Cinsiyet ve Lawton-Brody Ölçeği bileşenlerine göre 65+ yaştakilerin günlük aktiviteleri yapabilme oranı, 2023
 


Kendi başına banyo yapabilen 65+ yaştaki kişilerin oranı %86,5 oldu

 

KATZ Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeğinde yer alan bileşenler kapsamında kişilerin günlük aktiviteleri yapabilme durumları incelendiğinde, 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin, %86,5'inin kendi başına banyo yapabildiği, %89,5'inin kendi başına giyinebildiği, %92,1'inin kendi başına tuvaletini yapabildiği görüldü. Kişilerin %92,1'inin kendi başına yataktan kanepeye geçebildiği, %83,1'inin tuvaletini tutabildiği, %95,2'sinin yemeği kendi başına yiyebildiği görüldü.

 

Erkeklerin %90,9'unun kendi başına banyo yapabildiği, %92,4'ünün kendi başına giyinebildiği, %94,5'inin kendi başına tuvaletini yapabildiği görüldü. Erkeklerin, %94,5'inin kendi başına yataktan kanepeye geçebildiği, %87,0'ının tuvaletini tutabildiği, %96,2'sinin yemeği kendi başına yiyebildiği görüldü.

 

Kadınların %82,9'unun kendi başına banyo yapabildiği, %87,3'ünün kendi başına giyinebildiği, %90,2'sinin kendi başına tuvaletini yapabildiği görüldü. Kadınların, %90,2'sinin kendi başına yataktan kanepeye geçebildiği, %80,1'inin tuvaletini tutabildiği, %94,5'inin yemeği kendi başına yiyebildiği görüldü.

 

Cinsiyet ve KATZ Ölçeği bileşenlerine göre 65+ yaştakilerin günlük aktiviteleri yapabilme oranı, 2023
 


Akıllı cep telefonu kullanan 65+ yaştaki kişilerin oranı %52,7 oldu

 

Akıllı cep telefonu kullanan 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %52,7 iken tuşlu cep telefonu kullanan kişilerin oranı %32,0, bilgisayar kullananların oranı %6,0, tablet kullananların oranı %3,9 oldu.

 

Akıllı cep telefonu kullanan erkeklerin oranı %60,8, kadınların oranı %46,2 iken tuşlu cep telefon kullanan erkeklerin oranı %31,1, kadınların oranı ise %32,6 oldu. Bilgisayar kullanan erkeklerin oranı %8,9, kadınların oranı %3,6 iken tablet kullanan erkeklerin oranı %5,1, kadınların oranı ise %2,9 oldu.

 

Cinsiyete göre 65+ yaştaki kişilerin teknolojik ürün kullanımı, 2023
 


Erkekler en fazla haber ve tartışma programlarını izlerken kadınlar en fazla TV dizilerini izledi

 

Haber ve tartışma programlarını izleyen 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %44,1 iken TV dizilerini seyredenlerin oranı %21,6, gündüz kuşağı programlarını seyreden kişilerin oranı %15,6 ve belgesel programlarını seyreden kişilerin oranı %5,1 oldu. Yarışma programlarını seyredenlerin oranı %3,5, spor programlarını seyredenlerin oranı %2,4, müzik programlarını seyredenlerin oranı %1,4, diğer programları seyredenlerin oranı %0,3 iken TV izlemeyenlerin oranı %6,1 oldu.

 

TV programları içinde 65 ve daha yukarı yaştaki erkeklerin en fazla %69,0 ile haber ve tartışma programlarını, kadınların ise en fazla %32,5 ile TV dizilerini, %26,4 ile gündüz kuşağı programlarını ve %23,4 ile haber ve tartışma programlarını seyrettikleri görüldü.

 

Cinsiyete göre 65+ yaştaki kişilerin izlemekten zevk aldıkları televizyon programları, 2023
 


Grafikteki rakamlar yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir.

 

Geçmişe mutlulukla bakan 65+ yaştaki kişilerin oranı %71,1 oldu

 

Geçmişe mutlulukla bakan 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %71,1 oldu. Bu oran erkekler için %74,5 iken kadınlar için %68,3 oldu.

 

Yaşlıların deneyimlerinden faydalanılması gerektiğini belirten 65+ yaştakilerin oranı %81,9 oldu

 

Toplumun yaşlı bireylerin deneyimlerinden faydalanması gerekir ifadesine katılan 65 ve daha yukarı yaştaki kişilerin oranı %81,9 oldu. Bu ifadeye katılan erkeklerin oranı %84,4 iken kadınların oranı %79,9 oldu.

 

Acil durumlarda yardım isteyebileceği biri olan 65+ kişilerin oranı %86,7 oldu

 

Acil durumda yardım isteyebileceği biri olan 65 ve daha fazla yaştaki kişilerin oranı %86,7 oldu. Bu oran erkekler için %87,7 iken kadınlar için %85,9 oldu.

 

Kişilerin %54,6'sı ileri yaş döneminde evde bakım/gündüzlü bakım hizmeti alacağını belirtti

 

İleri yaş döneminde 50 ve daha yukarı yaştaki kişilerin %54,6'sı evde bakım hizmeti/gündüzlü bakım hizmeti alarak evinde kalmayı tercih edeceğini belirtti. Bu yaş grubundaki kişilerin %24,2'si oğlunun/kızının yanında kalmayı, %5,9'u ise huzurevine gitmeyi tercih edeceğini belirtti.

 

İleri yaş döneminde yaşam tercihleri 65 ve daha yukarı yaştakiler için incelendiğinde, bu kişilerin %51,9'u evde bakım hizmeti/gündüzlü bakım hizmeti alarak evinde kalmayı, %29,6'sı oğlunun/kızının yanında kalmayı, %5,1'i ise huzurevine gitmeyi tercih edeceğini belirtti.

 

İleri yaş döneminde yaşam tercihleri incelenen 65 ve daha yukarı yaştaki erkeklerin %55,7'si evde bakım hizmeti/gündüzlü bakım hizmeti alarak evinde kalmayı, %23,2'si oğlunun/kızının yanında kalmayı, %6,4'ü ise huzurevine gitmeyi tercih edeceğini belirtti. Kadınlarda bu oranlar sırasıyla %48,8, %34,8 ve %4,1 oldu.

 

Cinsiyete göre 65+ yaştaki kişilerin ileri yaş dönemindeki yaşam tercihi, 2023