Uğur Mumcu katledilişinin 25. yılında anılıyor

Gazeteci Uğur Mumcu'nun, Ankara'da evinin önünde uğradığı bombalı saldırıyla katledilişinin üzerinden 25 yıl geçti. Uğur Mumcu birçok ilde düzenlenen etkinliklerle anılacak.

Gazeteci Uğur Mumcu, bundan 25 yıl önce 24 Ocak 1993'te Ankara'da Karlı Sokak'taki evinin önünde aracına konulan bombanın patlaması sonucu suikaste kurban gitti. 

Mumcu’nun 51 yaşındayken katledildiği saldırıda tetikçi olarak kullanılan isimlerin bazıları yakalandı, yargılandı, mahkûm edildi, ancak cinayetin arkasında hangi güçlerin bulunduğu bugüne kadar bütün boyutlarıyla aydınlatılamadı.

Suikastın hemen ardından olay yerinde inceleme yapan uzmanlar, patlamayla etrafa dağılan ve cımbızla toplanması gereken delilleri süpürgeyle süpüdüler.

Suikastı, İslami Hareket, İBDA-C, Hizbullah gibi örgütler üstlendi. Suikastın arkasında Mossad'ın ve kontrgerillanın olduğu da iddia edildi. Ergenekon Davası sanıklarından Ümit Oğuztan, iddianamede yer alan ifadesinde Mumcu'nun, seri numarası silinmiş ve Kürdistan Demokratik Partisi lideri Celal Talabani'ye götürülen silahlarla ilgili araştırması nedeniyle öldürüldüğünü iddia etti. Ayrıca ağabeyi Ceyhan Mumcu kendi yaptığı araştırmada ölümüne yakın bir süre içerisinde Mossad ve Barzani ilişkisi ortaya çıkınca İsrail büyükelçisinin ısrarla kardeşi Mumcu'yla bire bir olarak görüşmek istediği, ancak Uğur'un tek görüşmeyi kabul etmemesine rağmen görüşmenin yapıldığını belirtt.

Mumcu'nun eşi Güldal Mumcu'yu ziyaretleri sırasında dönemin Başbakanı Süleyman Demirel, Başbakan Yardımcısı Erdal İnönü ve İçişleri Bakanı İsmet Sezgin, "cinayeti çözmenin, devletin namus borcu olduğu"nu belirttiler ancak suikastın failleri yakalanamadı.

***

Uğur Mumcu kimdir?

Araştırmacı ve yazar Uğur Mumcu, 22 Ağustos 1942 tarihinde, Kırşehir'de, dört kardeşin üçüncüsü olarak doğdu. Annesi Nadire Mumcu, babası Tapu Kadastro memuru Hakkı Şinasi Bey idi. Uğur Mumcu, Eşi Şükran Güldal Mumcu ile olan evliliğinden bir oğlu (Özgür) ve bir kızı (Özge) olmuştur.

İlkokulu Ankara Devrim İlkokulu’nda ve ortaokulu Ankara Bahçelievler Deneme Lisesi’nde okuyan Mumcu, çok aktif bir öğrenciydi. 1961'de başladığı üniversite eğitimini avukat olmak üzere başladığı Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde 1965'te tamamladı. Henüz öğrenciyken 26 Ağustos 1962’de Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan "Türk Sosyalizmi" başlıklı makalesiyle Yunus Nadi Ödülü'nü aldı. 1963'te fakültede öğrenci derneği başkanı seçildi. 1969-1972 yılları arasında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde İdare Hukuku Profesörü Tahsin Bekir Balta'nın asistanı olarak çalıştı.

Askerliğini yapmaya hazırlandığı sırada 12 Mart döneminde bir yazısında kullandığı "ordu uyanık olmalı" sözleriyle, "orduya hakaret etmek" ve "sosyal bir sınıfın öteki sosyal sınıflar üzerinde tahakkümünü kurmak" suçunu işlediği iddiasıyla gözaltına alındı. Mamak Askeri Cezaevi'nde pek çok aydınla birlikte bir yıla yakın kalan Mumcu, bu davadan dolayı 7 yıl hapse mahkûm edildi. Fakat bu karar Yargıtay tarafından bozuldu ve Mumcu serbest bırakıldı. Bu olaydan sonra askerliğini yedek subay olarak yapması gerektiği hâlde, 1972-1974 yılları arasında Ağrı'nın Patnos ilçesinde, resmî tanımıyla "sakıncalı piyade eri" olarak tamamladı. Patnos'ta, ağır koşullar altında askerliğini yaparken, zaten uzun zamandan beri var olan ülseri yüzünden mide kanaması geçirdi.

Gazetecilik dönemi

Yeni Ortam gazetesinde köşe yazarlığı yapan Uğur Mumcu, 1975’ten itibaren Cumhuriyet’te 'Gözlem' başlıklı köşesinde düzenli olarak yazmaya başladı. Aynı zamanda Anka Ajansı’nda çalışmaktaydı. 1975 Mart'ında makalelerinden oluşan 'Suçlular ve Güçlüler' adlı kitabını yayınladı. Aynı yıl, Altan Öymen'le birlikte hazırladıkları, Süleyman Demirel'in yeğeni Yahya Demirel'in hayalî mobilya ihracatını konu edinen, 'Mobilya Dosyası' adlı kitabı yayınlandı.

1977 yılından sonra sadece Cumhuriyet için yazmaya başladı. 'Gözlem' başlıklı köşesinde 1991 yılının Kasım ayına kadar aralıksız olarak yazdı. 1977’de 'Sakıncalı Piyade' ve 'Bir Pulsuz Dilekçe' kitapları yayımlandı. Ertesi yıl, 'Sakıncalı Piyade' adlı yapıtını Rutkay Aziz ile birlikte tiyatroya uyarladı. Oyunu Ankara Sanat Tiyatrosunda tam 700 kere sahneledi. 1978’de, ünlünün yaşam öykülerini, siyasal geçmişlerini, bir güldürü zenginliğiyle anlattığı kitabı ‘Büyüklerimiz’ yayımlandı.

1981’de terörün silah kaçaklığıyla ilgisini ortaya koymak ve kamuoyunu bu konuda uyarmak için yazdığı Silah Kaçakçılığı ve Terör yayımlandı. Aynı yıl, Mehmet Ali Ağca'nın Papa'yı öldürme girişiminden sonra Ağca üzerine inceleme ve araştırmalarını yoğunlaştırdı.

Türkiye'de terör olaylarının artması nedeniyle 1979 yılında 12 Mart dönemi öncesi ve sonrası gençlik liderlerinin yaşadıklarını kendi ağızlarından yansıttığı ve silahlı eylemlerle bir yere varılamayacağına dikkat çektiği kitabı Çıkmaz Sokak’ı yayımladı. 1982’de Ağca Dosyası, ardından Terörsüz Özgürlük adlı makale derlemesi yayımlandı. 1983 yılında Ağca ile cezaevinde röportaj yaptı. 1984 yılında Aziz Nesin öncülüğünde bir grup tarafından Cumhurbaşkanlığı ve TBMM Başkanlığına sunulan, ancak Kenan Evren'in imzalayanları "vatan hainliği" ile suçlayarak dava açtığı Aydınlar Dilekçesi'nin hazırlanmasına katıldı; 12 Eylül döneminde aydınlara yapılan işkenceyi anlatan Sakıncasız adlı oyunu yazdı; Papa-Mafya-Ağca kitabını yayımladı.

1987’de araştırmacı gazetecilik açısından büyük bir başarı kabul edilen Rabıta ve 12 Eylül adlı kitapları; 1991’de en önemli araştırmalarından biri olan Kürt-İslam Ayaklanması 1919-1925 yayımlandı.

1991 yılında İlhan Selçuk ve yaklaşık seksen Cumhuriyet gazetesi çalışanı ile birlikte gazeteden ayrıldı. Bir süre işsiz kaldı. 1 Şubat - 3 Mayıs 1992 tarihleri arasında Milliyet gazetesinde yazan Mumcu, Cumhuriyet gazetesindeki yönetim değişikliği üzerine 7 Mayıs 1992'de Cumhuriyet'e döndü.

***

Uğur Mumcu için bugün birçok ilde anma etkinlikleri düzenlenecek. Ankara, İstanbul ve Eskişehir'deki anma programları şöyle:

ANKARA

Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı (um:ag), Çankaya Belediye ve Yenimahalle Belediyesi’nin düzenlediği 25. Adalet Demokrasi Haftası etkinlikleri, 24-31 Ocak 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilecek. Adalet ve Demokrasi Haftası’nın 24 Ocak programı saat 12.00’de “Uğur Mumcu Sesleniyor” etkinliğiyle başlayacak. Karanfil ve mumlarla Uğur Mumcu’nun sokağında düzenlenen etkinliğe Selda Bağcan katılacak.

Cebeci Asri Mezarlığı’nda saat 14.30’da anıt mezar ziyareti yapılacak. Çankaya Belediyesi’nin desteğiyle saat 15:15’te Çukurambar’da Uğur Mumcu Parkı’nın açılışı yapılacak. Yenimahalle Belediyesi Nâzım Hikmet Kültür Merkezi’nde saat 19.00’da Gürsel Gökçe’nin “Uğurlu Yıllar” adlı fotoğraf sergisi açıldıktan sonra saat 19.30’da Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Kadınlar Korosu, müzik dinletisi sunacak. 58 kuruluşun katıldığı hafta, açıkoturumlarla, panellerle, söyleşilerle, fotoğraf ve belgesel gösterimleri ve müzik dinletileriyle, piyano resitaliyle devam edecek. Son gün olan 31 Ocak’ta katledilen Cumhuriyet yazarı Muammer Aksoy’un anıtmezarı ziyaret edilecek.

İSTANBUL

Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Harbiye’deki Uğur Mumcu Anıtı önünde bugün saat 11.00’de anma töreni düzenleyecek. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) ve Kadıköy Belediyesi’nin gerçekleştireceği “Türkiye’de Gazeteci Olmak Gazeteci Ölmek!” etkinliğinin 4.’sü, 24 Ocak Çarşamba günü saat 19.30’da Kadıköy Caddebostan Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilecek. Etkinlikte 15 gazeteci, yazar ve öldürülen gazetecilerin yakınları söz alacak. CHP Maltepe Gençlik Kolları 23 Ocak’ta, “Uğur Mumcu ve tüm demokrasi şehitlerini anıyoruz” etkinliği düzenleyecek. Küçükyalı Kültür Merkezi’nde düzenlenecek etkinlikte Erdal Atabek, Aydın Engin, Maltepe Belediye Başkanı Ali Kılıç ve gazeteci Murat Aksoy konuşma yapacak.

ESKİŞEHİR

Eskişehir Odunpazarı Belediyesi’nin, Uğur Mumcu Parkı’nda 24 Ocak’ta düzenleyeceği anma programı, Mumcu’nun bombalı saldırıya uğradığı “06 YR 245” plakalı aracının sergilendiği anıtın önünde düzenlenecek. Tören saat 13.30’da başlayacak. Yunus Emre Kültür ve Sanat Merkezi’nde saat 20.00’de “Uğur Mumcu Anma Konseri” düzenlenecek. Konsere konuk sanatçı olarak Sadık Gürbüz katılacak.

Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu da Uğur Mumcu'nun katledilişinin 25. yılında saat:12.30'da evinin önünde yapılacak anmaya katılacak.

***

"Her kim ki din sömürüsünü kullanır, bir süre yararlı olur belki ama sonunda mutlaka seçim sandığında yenilgiye uğrar"

Uğur Mumcu, cemaatlerin devlet kadrolarını ele geçirmesi tehlikesine dikkat çekmişti.