Uzmanlardan 11 Kasım Milli Ağaçlandırma Günü uyarısı: Ağaçlandırma değil şov, ekosistemi tahrip edebilir

İktidarın ağaçlandırma seferberliği ilan ettiği 2019’da dikim yapılan alan miktarı önceki 10 yıllık ortalamaya göre geriledi. Kasımda yapılacak ağaçlandırma ekosistemi tahrip edebilir.

AKP'li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan tarafından 11 Kasım, iki yıl önce “Milli Ağaçlandırma Günü” ilan edildi. 2019’da İzmir’de yaşanan büyük yangın sonrası gelen tepkiler sonrası hükümet “Bugün Fidan Geleceğe Nefes” etkinliği düzenlemiş ancak bu etkinlik de uzmanlar tarafından eleştiri oklarının hedefi olmuştu. Geçen yıl pandemi gerekçesiyle ağaçlandırma kampanyası gerçekleştirilmezken Akdeniz ve Ege’de yaşanan büyük çaplı orman yangınlarının ardından bu yıl da bir ‘ağaçlandırma seferberliği’ planlanıyor. Orman Genel Müdürü Bekir Karacabey, bu yıl için planlarını “11 Kasım 2021 tarihinde de inşallah biz Muğla’da veya Antalya’da yanan sahaların birinde törenle fidan dikimi yapacağız” diyerek açıklamıştı. Erdoğan, Milli Ağaçlandırma Günü Fidan Dikimi Töreni'nde konuştu, "Hedefimiz 2023 yılı sonuna kadar diktiğimiz ağaç sayısını 7 milyara, ülkemizin orman varlığını yüz ölçümümüzün 3’te birine ulaştırmaktır" dedi.

‘SEFERBERLİK’ DEDİLER AĞAÇLANDIRILAN ALAN DÜŞTÜ
Ancak Orman Genel Müdürlüğünün (OGM) verileri seferberlik ilan edilen 2019’da dikilen fidan sayısının önceki yıllara oranla düştüğünü gösteriyor. Verilere göre 2019’da ülke genelinde 2 bin 688 yangın çıktı. 4.9 bin hektarı İzmir’de olmak üzere toplam 11.3 bin hektar orman ve maki ekosistemi yangınlarda zarar gördü. İlan edilen seferberlik kapsamında görkemli törenler düzenlendi, yaklaşık 200 milyon lira harcandı ve 17.9 bin hektar alanda ağaçlandırma çalışması yapıldı. 2008-2018 yılları arasında ise yılda ortalama 43.3 bin hektarda ağaçlandırma yapılmıştı.

UZMANLAR ‘POPÜLİZM’ DİYOR
Hükümetin seferberlik kampanyalarını popülizm olarak niteleyen uzmanların ağaçlandırma için seçilen tarihe ilişkin de eleştirileri var. Kasım ayının karasal iklimin etkin olduğu Doğu, Güneydoğu ve İç Anadolu için dikime uygun olmadığını söyleyen uzmanlar, kontrolsüz ve özensiz ağaçlandırmanın ekolojik sorunları beraberinde getirdiğini, ağaçlandırma için ayrılan büyük ölçekli kaynakların da israf edildiğini ifade ediyor.

Kasım ayında dikimi yapılan fidanları bekleyen bir diğer tehlike ise toprak donu: “Fidanların yaşam dönemi nedeni ile kök, gövde ilişkisi sürmekte, bu yaşam uğraşı sökümü engellemektedir. Tüplü fidanlarla yapılacak dikimlerde ne yazık ki yeterli sıkıştırma yapılamamakta ve don atması sonucu ile karşılaşılmaktadır.”

AĞAÇLANDIRMA YAPILIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
-Ağaçlandırma yapılacak alanların seçiminde ekolojik sonra da ekonomik, toplumsal ve kültürel koşullar dikkate alınmalı.
-Ağaçlandırma çalışmaları belirlenmeden amaç netleştirilmeli ve bu amaç doğrultusunda tümleşik plan yapılmalı.
-Ağaçlandırma sürecinde tür seçimi, kullanılan teknik ve teknolojiler, bakım çalışmaları gibi etkenlerin biyolojik çeşitliliği azaltmamasına dikkat edilmeli.
-Ağaçlandırmaların tek türlü, sıra dizimli vb. yapılması zorunlu değildir; “doğa sanatı” tekniklerinden de yararlanılmalıdır.
-Hukuksal olarak “orman” sayılan yerlerde yapılan ağaçlandırmalarla “orman” sayılan yerler genişletilemez. “Orman” sayılan yerlerin genişletilebilmesi için ağaçlandırmaların bu yerlerin dışında yapılması gerekiyor.
-“Devlet ormanı” sayılan yerlerde yapılan “özel ağaçlandırma” uygulamaları bu yerlerden yararlanmanın özelleştirilmesidir ve Anayasa’nın 169. maddesine aykırıdır.
-Çölleşme Hassasiyet Haritası’na göre, Türkiye’nin yüzde 22.5’i yüksek çölleşme hassasiyetine sahipken, yüzde 50.9’u ise orta düzeyde çölleşme hassasiyetindedir. Çölleşme sürecinin durdurulması gerekiyor.
-“Bozuk” ya da “verimsiz” yahut “boşluklu kapalı” sayılan 9.7 milyon hektar orman ekosisteminin yeniden “verimli” duruma getirilmesi gerekiyor.
Bu yıl yaşanan büyük orman yangınlarından sonra Akdeniz Bölgesi için özel ağaçlandırma politikaları geliştirilmeli ve uygulanmalıdır.