Tarih:
16.04.2013
Dört Anayasal Hülya Üzerine
Birgül Ayman Güler, 'AKP, BDP, CHP ve MHP temsilcileri, Anayasa Uzlaşma Komisyonu’na önerilerini vermeyi sürdürüyorlar'.
TBMM’nde grubu olan dört siyasal parti AKP, BDP, CHP ve MHP temsilcileri, Anayasa Uzlaşma Komisyonu’na önerilerini vermeyi sürdürüyorlar.Başlangıç paragrafları verildi.
Anayasaların “başlangıç” cümleleri, (1) kimlerin, (2) kimler için, (3) hangi ortak paydada, (4) hangi temel ilkeler üzerinde, (5) nasıl bir yaşam hayal edildiğini gösteren en genel çerçevedir.
Aşağıda, siyasal değil de daha çok akademik gözle yapılmış bir çizelge çalışması yer alıyor.
Çizelgeye bakıldığında, önerilen “Başlangıç” metinlerinin şu özelliklere sahip oldukları görülüyor:
1.Batı liberal demokrasisi ortak paydadır; serbest piyasacılık galebe çalmıştır.
2.Temel değer "farklılıklar”dır.
3.Toplumun kalkınması ve zenginliğin adil paylaşımıyla sağlanabilecek olan eşitlik hedefi terk edilmiştir.
4.Ülkenin bağımsızlığı hedefler arasında yer almaz.
Neler yok?
Farklılık demokrasisi yükselişte. Dört partinin temsilcileri de demokrasinin “farklılıklara göre tanımı”na kapılmış görünüyor. Toplumsal sınıfların gelir dağılımı adaleti üzerinde yükselen ve bireylerin gerçek eşitlik ve özgürlüğünü sağlama amacına kilitlenmiş toplumsal demokrasi zihniyeti kovulmuş bulunuyor.
Sosyal devlet yok. Parti temsilcileri, devlet örgütlenmesinde “sosyal devlet” ya da “halkçı devlet” ya da “refah devleti” ilkelerinden hiçbirini anmıyor.
Bağımsızlık yok. Yalnızca MHP temsilcilerinin önerisinde anılan bu terim, anayasal hülyalardan temizlenmiş bulunuyor. Dünya ülkeleriyle ilişkilerimize ilişkin hiçbir doğrultu (yurtta barış dünyada barış gibi; diğer dünya ülkeleriyle eşitlik gibi) yok.
Kalkınma – gelişme yok. CHP temsilcilerinin önerisinde ‘çağdaş uygarlık hedefi’nden söz edilmekle birlikte, bu kavramı kalkınma – gelişme idealini vurgulayacak güçte görmek güç. Diğer önerilerde bu tür bir zayıf gönderme de yok.
Atatürk ilke ve devrimlerine bağlılık yok. Partilerin komisyon temsilcilerinin tümü için dışarıda bırakılmış bir düşünce sistematiği.
Hukuk devleti yok. Yalnızca MHP hukuk devleti ilkesini anmış, diğer üç parti bunun yerine hukukun üstünlüğü kavramını yeğ tutmuştur. Bu ilke, hukukun üstünlüğü kavramına yenilmiş bulunuyor.
Hukukun üstünlüğü, özü bakımından “bireyin devlet karşısında korunması” demektir; yani serbest piyasa ekonomisinin temelini oluşturur. Oysa “hukuk devleti” ilkesi güçler ayrılığını, güçler arası ilişkileri, yasama – yürütme – yargı güçlerinin temel kuruluş özelliklerini, yargının bağımsızlığını, idarenin yargısal denetim usullerini, vb.. gösterir.
Anayasanın Sahibi Kim ve Bu Anayasa Kimler İçin?
Parti temsilcileri, anayasanın kimin olduğu ve kim için hazırlandığı konusunda ortak payda sahibi değillerdir.
1.Anayasanın sahibi AKP – MHP’ye göre Türk Milleti, BDP’ye göre Türkiye halkı, CHP’ye göre TC Ahalisi’dir.
2.Anayasa kim için yapıldı sorusuna verilen yanıtlar daha da gariptir:
a) AKP, anayasanın sahibinin Türk Milleti olduğunu söylemişse de, ilgililerine isim koyamamış –herkes- demeyi uygun görmüştür.
b) Bu açıdan MHP tutarlıdır; samimi olduğunu göstermekte ve ilgililerin Türk vatandaşları olduğunu ilan etmektedir.
c) BDP, anayasayı “bireyler ve halklar” için yaptığını belirterek, ulusal devlet yapılanması yerine milliyetler devletine açıldığını göstermektedir.
d) CHP önerisinde ise, anlaşılmaz biçimde “ahali” adı verilen anayasa sahibinin, geçmiş ve gelecek tüm kuşaklar – nesiller için anayasa yaptığı söylenmiştir. Bazı durumlarda söylenecek söz bulmak güç olur; bu da öyle durumlardan biridir.
Anayasa önerilerinin "ortak paydası nedir", "hangi temel ilkeler benimsenmiştir" sorularına ilişkin sonuçlara ulaşmak için aşağıdaki çizelge yardımcı olacaktır.
Ama, çizelgeye geçmeden son olarak bir noktaya daha dikkat çekelim.
"Yeni" Bir Değer: Ebedi Barış İdeali
BDP ile CHP temsilcileri, başlangıç hükümlerinde aynı hedefi paylaşmış bulunuyorlar. "Ebedi barış ideali"... Bunu, anayasa çalışmalarında görev almış olanlara sormalıyız.
Acaba bu ideal Alman 18. yüzyıl felsefecisi Kant'ın "ebedi barış" felsefesi olan ideal midir? Eğer öyleyse, anayasa önerilerine ilişkin yorumlarımıza da pek başka ilginç boyutlar eklenecek demektir.
Kant'ın altı maddelik felsefesi, adeta bir programdır; iki farklı partinin anayasaq hülyasında böyle bir "ideal" ortaklığının nasıl geliştiğini hızla anlamamız gerekecek.
Sonuç
Sizce bu öneriler arasında uzlaşma olur mu? 21. yüzyılın bu ateşli zamanında böyle önerilerin uzlaşmasıyla Türkiye'nin sağlam bir geleceği olur mu?
Bence zor!
Çizelge: Dört
Siyasal Partinin Anayasa Önerilerinde “Başlangıç”ların Karşılaştırılması
|
AKP |
BDP |
CHP |
MHP |
|
|
1 |
Anayasa: Herkes için |
Bütün bireyler ve halklar için |
Nesiller için |
Türk vatandaşları için |
|
2 |
Biz: Türk Milleti |
Türkiye Halkı |
Türkiye Cumhuriyeti Ahalisi |
Türk Milleti |
|
3 |
----- |
----- |
Mustafa Kemal Atatürk |
Mustafa K. Atatürk |
|
4 |
İnsan haysiyeti |
İnsan onuru |
İnsan onuru |
İnsan şeref ve haysiyeti |
|
5 |
Evrensel hak ve hürriyetler |
Evrensel hak ve özgürlükler |
İnsan hakları |
Temel hak ve hürriyetler |
|
6 |
Demokrasi |
Demokrasi |
Demokrasi |
Demokrasi |
|
7 |
Ayırımcılığı red |
Ayrımcılığı red |
Ayrımcılığı red |
Ayrımcılığı red |
|
8 |
Etnik ve dini farklılıklara saygı |
Farklı kimlik, kültür, dil, inançlara anayasal
güvence |
Farklılıkları ve kültürel çoğulculuğu ulusal
bütünlük içinde eşitlik anlayışıyla |
----- --------- |
|
9 |
Müşterek tarih ve değerler etrafında birlik |
Birlikte yaşama irademiz |
İlerleyen bilim değişen dünyanın gereklerine uygun
dayanışma ve gönüllü birliktelik anlayışıyla |
Milli birlik ve kardeşlik duygusuyla |
|
10 |
----- |
----- |
Laik Cumhuriyet |
------ |
|
11 |
Hukukun üstünlüğü |
Hukukun üstünlüğü |
Hukukun üstünlüğü |
------ |
|
12 |
----- |
----- |
----- |
Hukuk Devleti |
|
13 |
------ |
|
