YSK'den oy verme işlemi sürerken tartışma yaratan kararlar

Tarih: 16.04.2017 - 18:34

Kategori: Gündem

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) oy verme işlemi sürerken AKP'nin başvurusu üzerine skandal bir karara imza attı. Karara göre, sandık kurulu mührü taşımayan oy pusulası ve zarfların dışarıdan getirildiği kanıtlanmadıkça geçerli sayılacağı bildirildi.

YSK'nin tartışma yaratan kararı şöyle: "Bazı sandık kurullarının seçmene oy pusulası ve zarflarını sandık kurulu mührüyle mühürlemeden verdikleri yolundaki yoğun şikayetler üzerine bugün toplanan Yüksek Seçim Kurulu sandık kurulu mührü taşımayan oy pusulası ve zarfların dışarıdan getirilerek kullanıldığı kanıtlanmadıkça geçerli sayılmasına karar vermiştir. Sayım döküm işleminin buna göre yapılması gerekmektedir. Kamuoyuna, il ve ilçe seçim kurullarımıza, sandık kurullarına ve siyasi partilere duyurulur."

YSK'nin bazı yerlerde tercih yerine evet mührü kullanılmasına ilişkin diğer kararı şöyle:

"Başkanlık Makamınca Kurulumuza sunulan 16/04/2017 tarihli yazıda; “Halkoylamasının

başlamasından sonra bir kısım ilçe seçim kurullarından alınan bilgilerde sandık kurullarına
“TERCİH” mührü yerine sehven “EVET” mührü dağıtıldığı ve bu mühürlerle oy kullandırıldığı,
ayrıca bazı sandıklarda sandık kurulu mührünün oy pusulasının arka yüzü yerine ön yüzüne
basıldığı, bazılarında ise arka yüzüne basılmakla birlikte ön yüzüne çıktığı bilgisi alınmıştır.
Tercih yerine Evet mührü basılı oy pusulaları ile sandık kurulu mührü oy pusulalarının ön
yüzüne basılanlarının ve oy pusulalarının arka yüzüne basılmakla birlikte mürekkep fazlalığı
nedeniyle mührün ön yüzüne yansıdığı oy pusulalarının geçerli sayılıp sayılamayacağı hususunda
gerekli Kurul kararı alınması takdirlerinize arz ederim.” denilmiş olmakla, konu incelenerek;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Yüksek Seçim Kurulunun 14/02/2017 tarihli, 97 sayılı kararı eki Anayasa Değişikliği
Halkoylamasında Sandık Kurullarının Görev ve Yetkilerini Gösterir 135/I sayılı Genelgenin
“Geçerli olmayan oy pusulaları” başlıklı 43. maddesinin (h) bendinde; “Üzerine “TERCİH” mührü
dışında veya “TERCİH” mührü yerine herhangi bir özel işaret, herhangi bir isim, imza kaşesi,
mühür veya parmak izi basılmış olan birleşik oy pusulaları geçerli değildir.” düzenlemesine yer
verilmiştir.

3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanunun 1.
maddesinde; “Anayasa gereğince yapılacak olan halk oylamalarında bu Kanun hükümleri
uygulanır. Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve
Seçmen Kütükleri hakkında Kanunun bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri tatbik edilir.” hükmü
yer almaktadır.

Bununla birlikte, 298 sayılı Kanunun “Oy verme araçları ve teslimi” başlıklı 68.
maddesinde; ilçe seçim kurulu başkanlarınca, sandık kurulu başkanlarına her sandık için “Evet”
mührü teslim edileceği hususu düzenlenmiştir

Aynı Kanunun 94/C maddesinde; “…seçmen, sandık kurulu mührüyle mühürlenmiş olan oy
pusulası ve oy zarfı ile “Evet” veya “Tercih” yazılı mührü alarak oyunu kullanmak üzere kapalı oy
verme yerine girer ve oy verme işlemini genel esaslara göre tamamlar.” hükümleri yer almaktadır.
Oylamada kullanılan bu mühür seçmenin iradesini yansıtan işaret niteliğinde olup, kanunda
yer alan “EVET” veya “TERCİH” mühürlerinden biri yerine diğerinin kullanılmış olması seçmenin
iradesini etkileyecek nitelikte görülmemiştir.

Esasen 135/I sayılı Genelgede sandık kurullarına “TERCİH” mührünün teslim edilmesi
gerektiği ve üzerine “TERCİH” mührü dışında başka bir mühür basılı olan birleşik oy pusulalarının
geçerli olmayacağı şeklindeki düzenleme, seçim kurulları tarafından verilenlerin dışında materyal
ile kullanılan oyları geçersiz kılmaya yöneliktir. Kurulumuza intikal eden olaylarda kullanılan
“EVET” mühürlerinin ilçe seçim kurulları tarafından dağıtıldığı sabittir.

Her ne kadar 135/I sayılı Genelgede sandık kurullarına “TERCİH” mührünün teslim
edilmesi gerektiği kuralı esas olmakla birlikte, gerek 298 sayılı Kanun’da seçimlerde “EVET”
mührünün de kullanılabileceğinin belirtilmiş olması, gerekse ilçe seçim kurullarınca sehven
yapılan hatada, oy kullanan seçmenin kusurunun bulunmaması karşısında, Kurulumuzca daha önce
belirlenen şekil kuralına aykırılığın seçmenin iradesini yansıtan bu oyların geçersiz sayılmasını
gerektirecek nitelik ve ağırlıkta olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sandık kurulu mührü ön yüzüne basılan oy pusulaları ile mühür arka yüzüne basılmakla
birlikte mürekkep fazlalığı nedeniyle mührün ön yüzüne yansıyan oy pusulalarının geçerli sayılıp
sayılamayacağı hususuna gelince;

298 sayılı Kanunun 77. maddesinde; “… hazır bulunanlar önünde, birleşik oy pusulalarını
sayar, her birinin üzerine, sandık kurulu mühürünü basar, böylece üzerinde sandık kurulunun
mühürü bulunan birleşik oy pusulalarının sayısını tesbit eder. …” hükümleri yer almaktadır.

T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No: 559
135/I sayılı Genelgenin 21. maddesinde; “…ilçe seçim kurulu başkanlığından teslim aldığı
ve üzeri Yüksek Seçim Kurulunca numaralanıp mühürlenerek paketlenmiş birleşik oy pusulası
paketini açıp, tümünü sayar; birleşik oy pusulalarının her birinin arkasını sandık kurulu mührü ile
mühürler.” kuralı,
Aynı Genelgenin 43. maddesinin (c) fıkrasında ise; “Arkasında sandık kurulu mührü
bulunmayan
…
Birleşik oy pusulaları geçerli değildir.” kuralı yer almaktadır.
Oy pusulalarının sandık kurulu mührü ile mühürlenmesinin amacı, oylamada sahte oy
pusulası kullanımını engellemek için olup, bu amacı gerçekleştirmeye yönelik mührün sandık
kurulu tarafından sehven oy pusulasının ön yüzüne basılmış olması veya arka yüzüne basılmış
olmakla birlikte mürekkep fazlalığı nedeniyle ön yüzüne yansımış olması, oy pusulasının geçersiz
sayılmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.

Kurulumuzca yapılan değerlendirme neticesinde;

1- Oylamada kullanılan “EVET” mührü seçmenin iradesini yansıtan işaret niteliğinde olup,
kanunda yer alan mühürlerden biri yerine diğerinin kullanılmış olması seçmenin iradesini
etkileyecek nitelikte görülmediğinden, “EVET” mührüyle mühürlenmiş oy pusulalarının da geçerli
sayılmasına,
2- Oy pusulalarının sandık kurulu mührü ile mühürlenmesinin amacı, oylamada sahte oy
pusulası kullanımını engellemek için olup, bu amacı gerçekleştirmeye yönelik mührün sandık
kurulu tarafından sehven oy pusulasının ön yüzüne basılmış olması veya arka yüzüne basılmış
olmakla birlikte mürekkep fazlalığı nedeniyle ön yüzüne yansımış olması, oy pusulasının geçersiz
sayılmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden bu nitelikte olan oy pusulalarının geçerli
sayılmasına karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ

Açıklanan nedenlerle;
1- Oylamada kullanılan “EVET” mührü seçmenin iradesini yansıtan işaret niteliğinde olup,
kanunda yer alan mühürlerden biri yerine diğerinin kullanılmış olması seçmenin iradesini
etkileyecek nitelikte görülmediğinden, “EVET” mührüyle mühürlenmiş oy pusulalarının da geçerli
sayılmasına,
2- Oy pusulalarının sandık kurulu mührü ile mühürlenmesinin amacı, oylamada sahte oy
pusulası kullanımını engellemek için olup, bu amacı gerçekleştirmeye yönelik mührün sandık
kurulu tarafından sehven oy pusulasının ön yüzüne basılmış olması veya arka yüzüne basılmış
olmakla birlikte mürekkep fazlalığı nedeniyle ön yüzüne yansımış olması, oy pusulasının geçersiz
sayılmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden bu nitelikte olan oy pusulalarının geçerli
sayılmasına,
3- Karar örneğinin Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünce www.ysk.gov.tr adresinde
yayınlanmasına ve il - ilçe seçim kurulu başkanlıklarına Kurum içi elektronik posta ile iletilmesine
ve Yüksek Seçim Kurulu kurumsal portalında yayımlanmasına karar verilmiştir."