''AKP'nin hayaliydi kâbus oldu''

CHP Genel Başkan Yardımcısı yazılı bir açıklama yaparak, 'Ekonomi çakıldı' ifadesi kullandı...

Yazılı bir açıklama yapan Oran Ekonomini durma noktasına doğru gittiğini belirterek şunları söyledi

Türkiye ekonomisi 3. çeyrekte iyice yavaşladı

Yılın üçüncü çeyreğinde büyüme sabit fiyatlarla sadece yüzde 1.6 ile son 12 çeyreğin en düşük düzeyine indi.

Türkiye yılın ilk dokuz ayında sadece yüzde 2.6 oranında büyüyebildi. Başlangıçta yılın tümü için yüzde 4’le düşük düzeyde hedeflenen büyüme, tutmayacağı anlaşılarak yüzde 3.2’e revize edilmişti. Revize büyüme hedefinin tutması için son çeyrekte yüzde 4.9 büyüme gerekiyor.

İthalattaki düşüş ve İran’a petrol ve gaz bedeli karşılığı altınla ödemenin “altın ihracatı” gibi gösterilmesi sayesinde ihracat kağıt üzerinde büyüdü. Bu sayede net dış ticaretten GSYH büyüme oranına dokuz ay itibariyle 4.7 puanlık bir katkı geldi.

Buna karşılık dokuz ayda özel tüketim sabit fiyatlarla yüzde 0.5 geriledi, stok değişimi de dahil kamu ve özel sektörün toplam yatırımlarındaki düşüş ise yüzde 7.7’ye ulaştı. Dokuz ayda özel tüketimdeki düşüş büyümeyi 0.4 puan, yatırımlar 2.1 puan aşağı çekti, kamu tüketimi ise büyümeye 0.5 puan katkı yaptı.

3. çeyrekte imalat sanayii ve inşaat başta temel sektörlerde büyüme yavaşlarken, özellikle toptan ve perakende ticarette seyir negatife döndü. İlk dokuz ay itibariyle imalat sanayinde yüzde 2.8, tarımda yüzde 3.3, ticarette sadece yüzde 0.1, inşaatta yüzde 1, elektrik, gaz ve suda yüzde 6.2, ulaştırma, depolama ve haberleşmede yüzde 4 büyüme yaşandı.

Öte yandan Türkiye ekonomisi 3. çeyrekte yüzde 1.6 ile kriz yılı 2009'un son çeyreğinden itibaren en düşük büyümesini kaydederken, büyümenin ana kaynağı olan sanayiden 4. çeyrek için de kötü haber geldi. Sanayi üretimi Ekim ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5.7'le rekor bir düşüş gösterdi. Sanayideki bu gelişme, yılın son çeyreğinde de GSYH büyüme oranının düşük çıkacağı, başka deyişle Türkiye ekonomisinin durma noktasına doğru hızla gittiğine işaret ediyor. Dokuz aylık GSYH ve ekim ayı sanayi üretim verileri, 2012'nin Türkiye için ekonomide kayıp bir yıl olduğunu şimdiden gösteriyor.

Çok başlı ekonomi yönetimi iyi gitmiyor. Şoförlerden birisi frene diğeri gaza basma derdine girince arabanın debriyaj balatasını sıyırdılar. Araba her tarafından sinyal veriyor ama anlayana. Motor dağılmak üzere, araba yolda kalacak, başbakan acilen şoförlerinin ehliyetlerini kontrol ettirsin. Motosiklet ehliyetiyle otomatik vitesli araba kullanılmaz!

AKP kamuoyunu sürekli yapay gündemlerle oyalarken, Türkiye ekonomisi adeta çakıldı. Büyümede, bu yıl tüketim ve yatırım eğiliminin hız kesmesi nedeniyle başlayan yavaşlama, 3. çeyrekte neredeyse durma noktasına geldi. Temmuz-eylül döneminde sabit fiyatlarla sadece yüzde 1.6 oranı ile son 12 çeyreğin en düşük büyümesi kaydedildi.

TÜİK, yılın üçüncü çeyreğine ilişkin gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) gerçekleşmelerini açıkladı. Buna göre üretim yöntemiyle hesaplanan GSYH tahmininde, temmuz-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre cari fiyatlarla yüzde 7.7 artışla 377.6 milyar, sabit fiyatlarla ise yüzde 1.6 artışla 31.6 milyar TL olarak gerçekleşti. 3. çeyrekte dolar cinsinden GSYH ise yüzde 3.2’lik bir büyümeyle 209.2 milyar dolar oldu. Bu yıl 3. çeyrekte kaydedilen yüzde 1.6’lık büyümenin, kriz yılı 2009’un üçüncü çeyreğindeki yüzde 2.8’lik küçülmenin ardından, son çeyreğinde yüzde 5.9’la başlayan büyüme sürecinde çeyreklere göre kaydedilen en düşük oran olduğu belirlendi.

Bu arada takvim etkisinden arındırılmış sabit fiyatlarla GSYH ise bu yıl üçüncü 3 aylık dönemde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1.9’luk artış gösterirken, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH değeri bir önceki döneme göre sadece yüzde 0.2 arttı.

Dokuz aylık büyüme sadece yüzde 2.6

Daha önce yüzde 3.3 olarak açıklanan ilk çeyrek büyümesi yüzde 3.4 olarak, 2. çeyrek büyüme oranı da yüzde 2.9’dan yüzde 3’e revize edildi. Revize verilere göre Türkiye yılın ilk dokuz ayında sadece yüzde 2.6 oranında büyüyebildi. Ocak-eylül döneminde GSYH cari fiyatlarla yüzde 10.5 büyüyerek 1 trilyon 57.3 milyar, sabit fiyatlarla yüzde 2.6 büyüyerek 87.7 milyar TL oldu. Dokuz aylık milli gelir dolar cinsinden ise yüzde 0.4 küçülerek 586.3 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Gayri Safi Yurt İçi Hasıla Sonuçları

	Cari fiyatlarla GSYH (Milyon TL)	Gelişme Hızı (%)	Cari fiyatlarla GSYH (Milyon $)	Gelişme Hızı (%)	Sabit fiyatlarla GSYH (Milyon TL)	Gelişme Hızı (%)
2011 I.	289.198	20,0	183.353	14,8	26.301	12,1
2011 II.	317.048	19,2	202.757	17,2	28.031	9,1
2011 III.	350.598	18,4	202.666	3,5	31.088	8,4
2011 IV.	341.218	15,4	185.411	-8,7	29.469	5,0
2011Toplam	1.298.062	18,1	774.188	5,8	114.889	8,5
2012 I.	328.303	13,5	182.344	-0,6	27.187	3,4
2012 II.	351.461	10,9	194.702	-4,0	28.874	3,0
2012 III.	377.584	7,7	209.248	3,2	31.594	1,6
Ocak-eylül	1.057.348	10,5	586.294	-0,4	87.655	2,6

Revize hedefin bile tutması zorlaştı

İlk dokuz aydaki büyümenin sadece yüzde 2.6’da kalması nedeniyle, yılın tümü için öngörülen yüzde 3.2’lik revize büyüme tahmininin bile tutması zorlaştı. Bu yıl “yumuşak iniş” senaryosuna göre başlangıçta yüzde 4’le düşük bir büyüme oranı hedeflenmiş, ekonomideki yavaşlamanın öngörülenin ötesinde olması nedeniyle 2013-2015 Orta Vadeli Programı kapsamında 2012 gerçekleşme tahmini yüzde 3.2’le daha düşük bir düzeye çekilmişti. İlk iki çeyrekteki büyüme oranları, revize yıllık büyüme hedefiyle uyumlu olurken, 3. çeyrekteki performans düşüşü, revize hedefin dahi tutturulmasını zorlaştırdı. Yılın tümünde yüzde 3.2’lik bir büyüme yakalanması için son çeyrekte yüzde 4.9 oranında bir büyüme performansı gerekiyor. Son dönemde artan sıcak para girişleri ve kredi imkanlarının iç tüketimi tetiklediği varsayımıyla son çeyrekte yüzde 2’lik bir büyüme tahmininde yıllık büyümenin yüzde 2.75, son çeyrek büyümesinin yüzde 3 olacağı varsayımında ise yıllık oranın yüzde 2.7 çıkacağı görülüyor.

Yıllık büyüme senaryosu

	Sabit fiyatlarla GSYH (Milyon TL)	Gelişme Hızı (%)
2011 I.	26.301	12,1
2011 II.	28.031	9,1
2011 III.	31.088	8,4
2011 IV.	29.469	5,0
2011 Toplam	114.889	8,5
2012 I.	27.187	3,4
2012 II.	28.874	3,0
2012 III.	31.594	1,6
2012 Ocak-Eylül	87.655	2,6
Yıllık % 3.2 büyüme tahmininin tutması için
2012 IV.	30.910	4,9
2012 Toplam	118.565	3,2
Son çeyrek büyümesi % 2 olursa
2012 IV.	30.058	2,0
2012 Toplam	117.713	2,5
Son çeyrek büyümesi % 3 olursa
2012 IV.	30.353	3,0
2012 Toplam	118.008	2,7

Büyümenin de ana kaynağı makjayla elde edilen net ihracat

Özel tüketimde ve özellikle yatırımlarda hızlı düşüş yaşanırken, ilk dokuz aydaki düşük oranlı büyüme de asıl olarak “net ihracat” sayesinde elde edildi. Bir yandan daralan talep nedeniyle ithalatta yaşanan düşüş, diğer yandan İran’a petrol karşılığı “altınla ödeme”nin ihracat olarak gösterilmesi ile kağıt üzerinde astronomik artış gösteren “altın ihracatı” sayesinde net ihracatta sanal olarak hızlı bir büyüme yaşandı. Bu da milli gelirde kağıt üzerindeki büyümenin ana kaynağını oluşturdu.

Harcamalar yöntemiyle GSYH verileri ile yapılan hesaplamaya göre sabit fiyatlarla özel tüketim dokuz ayda yüzde 0.5 gerilerken, stok değişimi de dahil kamu ve özel sektörün toplam yatırımlarındaki düşüş yüzde 7.7’ye ulaştı. Dokuz ayda özel tüketimdeki düşüş büyümeyi 0.4 puan, yatırımlardaki gerileme de 2.1 puan aşağı çekti. Buna karşılık dokuz ayda ihracat sabit fiyatlarla yüzde 15 artış, ithalat ise yüzde 4 düşüş gösterdi. Net ihracat GSYH büyüme oranına 1. çeyrekte 4.7 puan, 2. çeyrekte 5.9 puan, 3. çeyrekte 3.4 puan; ilk dokuz ay itibariyle 4.7 puan katkı yaptı. Dokuz ayda yüzde 4.7 artan kamu tüketimi de büyümeye 0.5 puan katkı sağladı.

Harcamalar yöntemiyle GSYH (Sabit fiyatlarla Milyon TL)

	2012				Değ. (%)				Katkı (Puan)
	I. Ç.	II.Ç.	III.Ç.	9 ay	I. Ç.	II.Ç.	III.Ç.	9 ay	I. Ç.	II.Ç.	III.Ç.	9 ay
Özel tüketim	18.977,9	18.847,3	20.671,8	58.497,0	-0,1	-1,0	-0,5	-0,5	-0,1	-0,7	-0,4	-0,4
Devletin tüketimi	2.658,6	2.962,5	3.013,8	8.634,9	5,5	4,4	4,4	4,7	0,5	0,4	0,4	0,5
Yatırımlar (*)