Hak ihlali tazminatı üçe katlandı

Çiğdem Toker; Hak ihlali gerekçesiyle yapılan bireysel başvurularda Anayasa Mahkemesi’nce verilen kararlarda hükmedilen tazminat tutarı, bu yılın dört ayında 148 milyon T’nin üzerine çıktı.

Anayasa Mahkemesi’nde (AYM) görülen bireysel başvuru dosyalarında verilen hak ihlali kararları dolayısıyla hükmedilen ve devletçe ödenen tazminat tutarlarında, 1 milyar 349 milyon TL ile 2023 yılındaki rekorun ardından yaşanan keskin düşüşten sonra, geçen yıla göre yine artış seyri kayda geçti.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın nisan ayı bütçe verileri, bu artışı belgeliyor. Geçen hafta açıklanan nisan ayı bütçe gerçekleşmeleri incelendiğinde, bireysel başvuru tazminatında, geçen yılı aynı dönemine kıyasla üç katı aşan bir tazminat artışı gözleniyor.

Bütçe giderlerinde, “Bireysel başvuru tazminat ödemeleri” başlığı altında gösterilen bu ödemelerin, Ocak-Nisan ayları dönemine ilişkin seyir şöyle: 

Bireysel tazminat ödemeleri

• Ocak: 8 milyon 398 bin TL
• Şubat: 24 milyon 520 bin TL
• Mart: 58 milyon 768 bin TL
• Nisan:56 milyon 497 bin TL

Toplam: 148 milyon 183 bin TL 

Dört aylık tazminat geçen yılın tamamını geçti

Hak ihlali gerekçesiyle yapılan bireysel başvurularda Anayasa Mahkemesi’nce verilen kararlarda hükmedilen tazminat tutarı, bu yılın dört ayında 148 milyon T’nin üzerine çıktı. Bu tutarın, 2025 yılının tamamı için yapılan ödemenin çok üzerinde oluşu dikkat çekiyor.

 2025 yılında bireysel başvuru tazminatı tutarı, yılın tamamı için 111,5 milyon TL’ydi. Bu yılın Ocak-Nisan döneminde ödenen tutar, geçen yılın tamamının 37 milyon TL üzerinde.

2025 yılına ilişkin bireysel başvuru tazminat ödemelerinin ilk dört ayı ise şöyle:

• Ocak: 3 milyon 621 bin TL
• Şubat: 17 milyon 865 bin TL
• Mart: 14 milyon 646 bin TL
• Nisan: 11 milyon 162 bin TL

Toplam: 47 milyon 162 bin TL

* * *

Bireysel başvuru tazminat ödemelerindeki artış, başvuru dosyalarındaki artışın kendisi kadar, dosya içeriğindeki taleplerle de ilgili. Tazminat, maddi veya manevi nitelikte olabiliyor. AYM’ye yapılan bireysel başvurular içinde yer alan makul sürede yargılanma hakkı talebi üzerine verilen tazminat kararlarında, satın alma gücündeki değişimler ile enflasyondaki artışlar da belirleyici rol oynuyor. AYM, bu faktörleri tazminat bedellerinin belirlenmesinde dikkate alıyor.

Tazminatın ödemelerini ise niteliğine göre Hazine ve Maliye Bakanlığı ya da Adalet Bakanlığı yapıyor. Makul sürede yargılanma hakkına ilişkin ihlal kararlarında, AYM’nin verdiği tazminat kararının, başvurucuya ödemesi Adalet Bakanlığı’nca yapılıyor.

Bireysel başvuru tazminat ödemeleri 2024 yılının toplamında ise 155,9 milyon TL olarak gerçekleşmişti.  Bu konudaki rekor sene ise 2023 yılıydı. 2023’te bireysel başvuru tazminatları kaleminde devletin ödediği tazminat tutarı 1 milyar 349 milyon TL oldu.