Fon vurgunu görüşmesinde bakan yok

Çiğdem Toker; Komisyon Başkanı Muş, muhalefet vekillerinin ısrarlı soruları üzerine Bakan Şimşek’i kanun teklifi görüşmelerine davet ettiklerini ancak katılıp katılmama takdirinin kendisine ait olduğunu söyledi.

Tutanaklardan: "SPK'ya sorum şu: Nasıl on bir ay sonra siz hâlâ bunu niye durdurmuyorsunuz? Ya, burada gayriyasal bir işlem var, bütün mevzuata aykırı bir işlem var, fon büyüyor, herkes oraya işte para yatırıyor, bilmem ne yapıyor, millet orada tabiri caizse kazıklanıyor ama kurumlarımız duruyor, birbirine bakıyor"

Fon vurgununun ardından, ilgili fonların tasfiyesi hakkındaki, iktidarın hazırladığı kanun teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda 12 saatlik bir görüşmenin ardından kabul edildi. Milyonlarca vatandaşın geçimini ilgilendiren bu kanun görüşmesine, vurgunu 11 ay önce gördüğünü açıklayan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek katılmadı.

Komisyon Başkanı AKP Milletvekili Mehmet Muş, muhalefet vekillerinin ısrarlı soruları üzerine Bakan Şimşek’i kanun teklifi görüşmelerine davet ettiklerini ancak katılıp katılmama takdirinin kendisine ait olduğunu söyledi.

Bakan Şimşek, şu sıralarda Tayland’da yapılan IMF-Dünya Bankası toplantılarına da gitmemiş, gerekçe olarak Bloomberg’e yaptığı açıklamada, 2027 yılı bütçe hazırlıklarını göstermişti. 2027 yılı bütçe kanun teklifinin bugün TBMM’ye sunulması bekleniyor. Ancak Bakan Şimşek’in 12 saat süren ve kendisini birinci derecede ilgilendiren bir kanun teklifi görüşmesi için TBMM’ye gelmemesi eleştirilerden kaçınmak kadar, bu sistemdeki bakanların hesap vermemesi anlayışından kaynaklanıyor.

SPK Başkanı da katılmadı

Fon tasfiyesi kanun teklifi görüşmelerine SPK Başkanı Mahmut Sütçü de katılmadı. Tutanaklara yansıyan bilgiye göre Sütçü rahatsız olduğu için katılmamış. Onun yerine toplantıda yer alan SPK 2. Başkanı Ahmet Aksu’nun, vekillerden (İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta) gelen teknik soruları yanıtlarken, TERA’ya kesilen cezanın zamanlamasıyla ilgili diyalogda kullandığı “piyasayı ürkütmemek için” ifadesi sosyal medyada eleştiri konusu oldu.

Samsun Milletvekili Erhan Usta, SPK Başkanı’nın katılmayışını şu sözlerle eleştirdi:

“SPK Başkanının da herhâlde rahatsızlık konusu biraz fazla sık olan bir husus. Tabii, Allah şifa versin, hastalıkla ilgili herhangi bir şey söyleyemeyiz ama bu kadar sıkıntılı bir dönemde de SPK Başkanının görevinin başında olması gerekir; o da ayrı bir husus. Ama Sayın Bakanı buraya bekliyoruz, Sayın Bakanın burada olması lazım.”

Muhalefet milletvekilleri, Borsa İstanbul Başkanı Erişah Arıcan’ın Komisyon görüşmelerinde bulunması gerektiğini dile getirdi.

Kanun teklifini sunan imzacı vekillerden AKP Samsun Milletvekili Ersan Aksu, yaptığı konuşmada önce uzun uzun AKP dönemindeki büyüme rakamlarından söz etti. Sonra da 2 bini aşkın yatırım fonunun bulunduğu fon piyasasında, SPK’nın tasfiyesine karar verdiği son sayısının (131) toplam portföy değerinin yüzde 7,7’sini oluşturduğunu, hane halkının finansal varlıklarının da yüzde 2,4’üne karşılık geldiğini söylüyor. “Finansal sistemimizi olumsuz etkileyecek yapısal veya sistemik bir risk kesinlikle mevzubahis değildir” diyen Ersan Aksu, hazine ve bütçe kaynağı kullanılmayacağını söyledi. Emlak Katılım’ın, Katılımevi hisselerini almasının kamu kaynağı olup olmadığı sorusuna yeterince aydınlatıcı bir karşılık gelmedi.

TERA’dan çıkanları MASAK niye görmedi?

Komisyon üyesi Usta, 1-16 Eylül tarihleri arasında Tera'dan 100 milyon liranın üzerinde parası olan 168 kişinin çıktığını söyleyerek, “Ya, bundan sonra bu adamların çıkışına niye izin veriyorsunuz arkadaşlar ya? Yani niye veriyorsunuz? MASAK, nerede MASAK ya? MASAK Başkanı da gitti tam bu sırada. Nerede bu MASAK? Niye görmüyor?” diye konuştu.

Daha sonra MASAK Başkanı Hasan Kaymak, Komisyon’da söz alarak kanunun kendilerine verdiği yetkileri anlattı. Şüpheli işlemler konusunda inisiyatifin, banka, aracı kurum veya diğer sermaye piyasası kurumlarına ait olduğunu vurgulayan MASAK Başkanı şöyle konuştu:

“Bunlar ‘Ben müşterimi biliyorum, tanıyorum, bunun yaptığı normaldir, mutattır, zaten beş yıldır her gün bu işlemleri yapıyor bunlar.’ diyorsa burada şüpheli bir işlem olmadığı kanaatinde ise durumu Mali Suçları Araştırma Kuruluna iletmezler. (…)

Diğer taraftan, şöyle bir yanlış anlama var anladığımız kadarıyla: Çok büyük çaplı, büyük çaplı veya orta büyüklükteki çaplı; ne çaplı olursa olsun mali işlemlerin Mali Suçları Araştırma Kurulunun denetiminden geçmesi diye bir durum söz konusu değil, hiçbir şekilde söz konusu değil, hiçbir şekilde söz konusu değil. Nihayetinde eğer bir şüpheli işlem bildirimi ve erteleme talebi yok ise Mali Suçları Araştırma Kuruluna gelen bilgiler zaten en erkeni artı iki günde geliyor yani bankacılık işlem kayıtları dâhil. Yani bir işlem yapılmadan önce ‘Biz bir de Mali Suçları Araştırma Kuruluna soralım, burada bir şey olabilir mi, var mı, yok mu, bir araştırsın, öyle gerçekleştirelim’ şeklinde bir uygulama kanunda öngörülmüş değil."

Soğuk cüzdan meselesi

MASAK Başkanı Kaymak, sorular üzerine, kripto varlıkların soğuk cüzdana alınması konusunda da önemli bilgiler verdi. Bazı işlemlerin hiçbir şekilde kayda girmemiş işlemler olabildiğini vurgulayan MASAK Başkanı, tutanaklara göre açıklamasını şöyle sürdürüyor: “Yani bir virman işlemini veya bir kripto varlık, kripto varlığın soğuk cüzdana alınmasını izleyebilecek, takip edebilecek insan da yok. Samimi söyleyeyim: Bahsettiğiniz miktarlardaki işleme ilişkin en ufak bir iz yok. O büyük rakamlar. Zaten o büyük rakamlarda işlem yapacak Türkiye'de kripto varlık hizmet sağlayıcısı da yok. Yani bunu belki yurt dışındaki bir hesaptan yine yurt dışındaki başka hesaba bir şekilde, bilgisayar üzerinden, flaş üzerinden bir soğuk cüzdan üzerinden... Bu şekilde aktarmış da olabilir. Biz tabii ki kriptoyu yurt dışındaki merkezi olan kripto varlık hizmet sağlayıcıları da tekrar tekrar uyarıyoruz ‘Sizde böyle bir işlem var mı, yapıldı mı, yapılmadı mı?’ diye.

Ama başa dönmek gerekirse işlem yapılmadan görmek mümkün değil, bunu talep etmek mümkün değil.”

Yılda 600 binden fazla şüpheli işlem bildirimi aldıklarını da ekleyen MASAK Başkanı, küçük büyük sınıflandırması yapabilecekleri bir mevzuat olmadığını kaydetti.

Bir flaş bellekle yurt dışına çıkabilir

Bir firmanın yurt dışında da bir iştirakini kurmuş olması durumunda, virmanla, borsalar arasına değerleri de aktarıyor olabileceğini belirten MASAK Başkanı, “2 kişiden birisi diğerinin cebine koyacağı bir flaşla yüksek miktarda değeri yurt dışına aktarabilir. Bunları görme imkânımız elbette yok” diye konuştu.

Bir aydır gündemde olan SPK’nın müdahalede geç kaldığı tartışması da Komisyon görüşmelerinde yoğun tartışmalara sahne oldu.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanaklarına göre, Samsun Milletvekili Erhan Usta ile SPK İkinci Başkanı Aksu arasındaki diyalog şöyle gelişti:

SPK İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU - Şunu demek istiyorum: Zaten, dediğim gibi, böyle bir risk görüldüğü anda da yani bu fon rehberine uyum süreci beklenmeden, 31 Ekim'e kadar geçecek süre dahi beklenmeden bu fonların temerrüt oluşan ve temettü riski oluşan fonların tasfiyesine karar veriliyor ve o tasfiye sürecinin de sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için bu kanun taslağı sizin önünüze getirilmiş bulunuyor. Erhan Bey'in sorduğu sorulardan bir tanesi buydu, elimden geldiği kadar açıklamaya çalıştığım. Dediğim gibi, ben orada, yani üç dört aydır görüyorum içerideki çalışmayı. E

ERHAN USTA (Samsun) - Şahsi olarak size bir şey demiyorum.

SPK İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU - Hayır, ben şey olarak söylüyorum...

ERHAN USTA (Samsun) - Kurumsal hani...

SPK İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU - Yani kurumsal olarak da gerçekten, arkadaşlar, ellerindeki imkânlar ölçüsünde gece on ikiden, birden önce çıkmıyorlar.

ERHAN USTA (Samsun) - Keşke Başkan gelseydi...

SPK İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU - Ben de birçok Kurul toplantısının ikide bittiğini biliyorum. Bir diğer konu da şeydi: Bu Tera portföyü serbest fonunun TEFAS'a açılmasıyla ilgili konuydu. Bu da söylediğiniz gibi, Sermaye Piyasası Kurulunun onayı alınmadan TEFAS'a açıldığı tespit ediliyor ve bu çerçevede hemen Sermaye Piyasası Kurulu savunmasını alıyor şirketin.

ERHAN USTA (Samsun) - Ne kadar zaman sonra tespit ediyorsunuz?

SPK İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU - Ne kadar zaman sonra...

ERHAN USTA (Samsun) - Ben söyleyeyim, on bir ay. On bir ay sonra.

SPK İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU - 2 Ağustos...

ERHAN USTA (Samsun) - On bir ay efendim.

SPK İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU - Bir ay sonra diyor.

ERHAN USTA (Samsun) - Hayır, 7 Temmuz 2025'te TEFAS'a giriyor.

SPK İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU - 2 Ağustos'ta da...

ERHAN USTA (Samsun) - Sizin ceza kesmeniz...

SPK İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU - Hayır, 2 Ağustos, şöyle...

ERHAN USTA (Samsun) - Bu daha kötü bir şey o zaman. Ceza kesmeniz ve bunu... Bakın, bülten elimde arkadaşlar, bülten elimde. Tamam mı? Bültende zaten açıkça söylüyorsunuz, kurum onayı olmaksızın yani yasal olmayan bir şekilde TEFAS'a alınmıştır diye, on bir ay sonra. Bu arada büyüklük ne oluyor? Yatırımcı sayısı 161'den, arkadaşlar, 111 bine çıkıyor ya! 111 bine. 268 milyar liraya çıkıyor, bak bir tane fon 268 milyar liraya çıkıyor ve bu fon TEFAS'a... TEFAS'a alınma ne demek? Herkese ulaşma imkânı demek yani millete ulaştırmanın imkânını gayrihukuki, gayriyasal bir şekilde oluyor.

SPK İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU - Şöyle, Sayın Vekilim, şöyle, sizi şey yapmak istemem ama...

ERHAN USTA (Samsun) - Hayır, kendiniz söylüyorsunuz işte.

SPK İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU - Hayır, o başka. Şimdi orayı da anlatmaya çalışacağım. Şimdi o tespit edildikten sonra, bir ay sonra, bu fon TEFAS'a kapatılıyor. O sizin söylediğiniz tarih, TEFAS'a kapatıldıktan sonra. İşte bu, hep ürkütmemek yani sermaye piyasası mevzuatı...

ERHAN USTA (Samsun) - Bir hafta sonra açılıyor ama.

SPK İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU - Hayır, hayır, şöyle, bir hafta sonra değil, orada savunması alınıyor portföy yönetim şirketinin, o savunmasından sonra ceza kesiliyor.

ERHAN USTA (Samsun) - Yani TEFAS'a kapalıyken -bak şimdi, elimizde tarih tarih yatırımcı sayıları var- Sayın Başkanım, çok özür dilerim ama bu mesele çok önemli, elimizde tarih tarih sayılar var. Yani bak, 6... 161'den başlıyor, 15 Temmuz'da 2.034'e çıkıyor. 15 Eylül'de, bunlar 2025, yirmi bir gün 662'ye, küsuratlarını söylemeyeyim. Ondan sonra Maliye Bakanının açıklamasında 46 bin oluyor, FİG toplantısında 47 bine çıkıyor, ondan sonra on beş dakika 47 binde kalıyor, burada belli ki kapalı, 48 bin, 50 bin, 53 bin, 85 bin, 96 bin, en son rehber yayımlandığında, hani rehber, meşhur rehberimiz var ya yayımladığı 28 Ağustos'ta 111 bine çıkıyor, 161'den ve fon büyüklüğü de 268 milyar liraya çıkıyor. Yani SPK şunu demesi lazım çok net bir şekilde: Benim onayım yoktu, benim onayım olmadan bu alınmış.

O zaman benim sorum şu SPK'ya: Nasıl on bir ay sonra siz hâlâ bunu niye durdurmuyorsunuz? Ya, burada gayriyasal bir işlem var, bütün mevzuata aykırı bir işlem var, fon büyüyor, herkes oraya işte para yatırıyor, bilmem ne yapıyor, millet orada tabiri caizse kazıklanıyor ama kurumlarımız duruyor, birbirine bakıyor.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda 12 saat süreyle görüşülen fon tasfiyesi kanun teklifinin tutanakları 111 sayfaya ulaşıyor. Son derece teknik tartışmalara sahne olan görüşme sonrasında, TBMM Genel Kurulu’nda da hemen kabul edileceği anlaşılan bu yasa teklifinin, parası tasfiye edilen fonlarda kalan vatandaşa yarar sağlayıp sağlamayacağını ise yakında görürüz.