Nadine Gordimer 91 Yaşında Öldü

Tarih: 14.07.2014 - 20:58

Kategori: Kültür & Sanat

Nobel ödüllü Güney Afrikalı yazar Nadine Gordimer öldü

NADİNE GORDİMER’İN ARDINDAN

“Kendimle en gurur duyduğum gün 22 Güney Afrikalı Afrika Ulusal Kongresi üyesiyle birlikte vatana ihanet davasından sorgulandığım gündür.” Diyen Güney Afrikalı beyaz yazar Nobel ödüllü Nadine Gordimer’i kaybettik.

Irkçı Güney Afrika rejimine cepheden karşı duran, yasaklı olduğu yıllardan itibaren Afrika Ulusal Kongresi (ANC)’nin üyesi ve destekçisi oldu. Daha sonraki yıllarda da örgütün sözcülüğünü yaptı.

Saat ustası olan babası Boer savaşından(19. Yüzyılın sonlarında İngilizler ve Güney Afrikalı Flaman asıllı Boerler arasındaki savaş) sonra Litvanya’dan göçerek Johannesbourg yakınlarındaki Doğu Rand kasabasına yerleşmişti. Annesi ise Londra’dan gelmişti. Her ikisi de Yahudi idiler ve G. Afrikadaki katmanlı ırk ayrımından onlar da nasiplerini alıyorlardı. Annesinin sosyal hayattaki etkinliğine karşılık babası oldukça apolitik bir esnaftı.

20 Kasım 1923'de doğan Nadine Gordimer, aile Yahudi olmasına karşın kız kardeşiyle birlikte Dominikli rahibelerin eğitim verdiği okula gittiler. 11 yaşından sonra ise kalp rahatsızlığı olduğu gerekçesiyle okula yollanmadı ve eğitimini evde sürdürdü.

Evde olduğu bu yıllar onu hem okumaya ve yazmaya yöneltti, hem de annesiyle katıldığı toplantı ve eylemlerde Afrika’daki ırkçılığın boyutlarıyla yüzleşti. Annesinin politikaya ilgisi nedeniyle fakir zencilerin yaşadığı baskıları görmesi ve evlerine polisin baskın yapıp hizmetçilerinin yazılarını ve mektuplarını imha etmesi onun ırkçılık karşıtı politikaya ilgisini arttırdı.

9 yaşındayken yazmaya başlamıştı bile. Birkaç yıl sonra çocuk dergisinde bir hikayesi yayınlandığında 14 yaşındaydı.
1948 yılında iktidara gelen Afrika Ulusal Partisi’ni aşırı ırkçı politikası, anayasada siyahlar aleyhine yapılan ırkçı değişiklikler Gordimer’i daha da mücadeleye çekti. 21 yaşındayken 1 yıl üniversiteye gitti ama devam etmedi. İlk dönem yazdıkları pek politik şeyler değildi. 1949’de Face to Face adlı ilk kitabı (hikayeler) Johannesbourg’da yayınlandı. Daha sonra kendisinin politik mücadelesi eserlerine de yansıdı. Irkçı uygulamalar onun Afrikalıların kendi ülkelerinde yaşadığı pardoksu fark etmesini sağladı. Onun kendi orta tabaka yaşamında zencilerin hemen hemen hiç bir varlığı yoktu, işçi ve hizmetçilerin dışında. Güney Afrika’nın baskıcı yasaları ve bunların etkileri onun hem yaşamının hem de yazılarının ana konusu oldu. Yazılarıyla hem toplumu acımasızca inceliyor, hem de kendisinin toplumda ki rolünü, gelişiminin farkındalığını aktarıyordu. Yazarlığı boyunca Güney Afrika’nın karmaşıkyapısını ve tarihini dürüstçe, net ve sanatkarca anlattı. Eserlerinde genelde Afrika'daki çalkantılarını irdelemekte, ırk ayrımı karşıtı fikirlerini yansıtmaktadır.

Irkçılık karşıtı tavrı nedeniyle soruşturmalara uğradı yıllarca kitapları yasaklandı, okulların okuma listelerine sokulmadı. Irkçı Güney Afrika hükümeti onun ve başka ırkçılık karşıtı yazarların kitaplarını yasakladı. Öyle ki Gordimer’in bazı kitapları 2001 yılında bile yasaklılar listesindeydi.

Hiç bir örgüte körü körüne bağlı olmamayı seçen Gordimer, Afrika Ulusal Kongresi yasaklıyken ona katıldı ve bu örgütün siyahların kurtuluşu ve ırkçılığın yenilmesi için bir şans olduğuna inandı. Yıllarca ANC sözcülüğünü yaptı. Kongre üyelerini evinde saklayıp onları korudu. Ülkede ki bütün ırkçılık karşıtı yürüyüşlere katıldı ve uluslararası düzeyde de ülkesindeki ayrımcılığa ve ırkçılığa dikkat çeken gezilere katıldı. Afrika’nın neredeyse tamamını, Avrupa ve Amerika'yı dolaştı.

Gordimer sadece Irkçılığa karşı değil, ayrımcılığa ve sansüre karşı da mücadele verdi. Hükümetin yazılı basın ve edebiyat üstündeki sansürüne karşı Ulusal Edebiyat Birliğinde’ki çalışmalarıyla mücadele etti, Pen in başkanlığını yaptı.

Ayrıca hükümetin HIV/AIDSile yaptığı mücadeleye maddi katkı sağlamak için uğraştı ancak bu krizin iyi yönetilmediğini krize beyaz liberal, hipokrat ve paretal yaklaşıldığını düşündüğünden hükümetle fikir ayrılığına düştü.

1974'de Man Booker Ödülü'nü aldı. Nobel Edebiyat Ödülü'nü ise 1991'de kazanan Gordimer’in eserleri otuzun üzerinde dile çevrildi.

91 yaşında bugün (14 Temmuz 2014) yatağında uyurken kaybettiğimiz bu savaşçı kadını sevgi ve saygıyla anıyoruz.

Türkçe’ye çevrilmiş eserleri:

Başka Dünyalar
Yanımda Kimse Yok
Dile Kolay
Ayartma
Oğlumun Öyküsü
Yaşamaya Bak
July'ın İnsanları

Ve diğerleri
AGuest of Honour 1970 (Şeref Misafiri)
Sport of Nature 1987 (Tabiatın Oyunu)
Jump and Other Stories 1991 (Kimi Güzelliklere Doğar)
The House Gun 1998 (Evdeki Silah)

.