Okullar ticari işletme yapılabilecek

Tarih: 08.09.2012 - 11:27

Kategori: Sağlık, Yaşam

MEB'e okulları ticari işletme olarak kullanmasının yolunu açan yönetmelik yayımlandı...

Okulların ticari birer işletme haline getirilip kiralanmasının yolunu açan yönetmelik bugün yayımlandı. Sol yazarı Kadir Sev bu konuyla ilgili görüşlerini Sol Haber ile paylaştı:

8 Eylül 2012 günlü Resmi Gazetede; “Eğitim Öğretim Tesislerinin Kiralama Karşılığı Yaptırılması ile Tesislerdeki Eğitim Öğretim Hizmet Alanları Dışındaki Hizmet ve Alanların İşletilmesi Karşılığında Yenilenmesine Dair Yönetmelik” yayımlandı.

Bilindiği üzere Milli Eğitim Bakanlığı’nın örgüt Yasası 652 sayılı KHK ile değiştirilmişti. Bu KHK’nin önemli düzenlemelerinden biri, Hazine taşınmazlarının okul yapmaları için işadamlarına ücretsiz olarak devredilmesi ve Devletin bu okulları kira ödeyerek kullanmasına ilişkindi. 652 sayılı KHK’nın bu konudaki kurallarının uygulanabilmesi için Yönetmelik çıkarılması gerekiyordu.

Yönetmelik bugünkü Resmi Gazetede yayımlandı.

Öncelikle belirtilmesinde yarar var: Yönetmelikler, yasaların çizdiği sınırlar içinde ve uygulamaya açıklık getirmek amacıyla yürürlüğe konulan metinlerdir. Oysa bu Yönetmelikle yeni kurallar getirildiği ve İdareye birçok konuda ilke, ölçü ve sınırlar belirlenmeksizin yetkiler verildiği görülmektedir. Hatta kimi konular Yönetmelikle bile düzenlenmemiş, yüklenici ile yapılacak sözleşmelere bırakılmıştır.

Bakanlar Kurulu’nun, neredeyse yasama yetkisi kullandığı açıktır. Ölçü öylesine kaçırılmıştır ki; söz gelişi 39. Maddesine göre İdare, yükleniciyi denetlenmek üzere yönetim ve denetim mekanizması kurabilecektir. Oysa Anayasa, kamu birimlerinin ancak Yasayla kurulabileceğini öngörmektedir.

Yönetmeliğin Yasalara aykırılığı değerlendirilmeli ve iptali için gereken hukuksal girişimler başlatılmalıdır.

Yüklenici dostu yönetmelik

Yönetmelik “yüklenici dostu” özelliği taşımaktadır. Yönetmeliğin Temel İlkeler başlığını taşıyan 5. Maddesinde bu özellik şu sözlerle belirtilmektedir: “Taraflar arasında dengeli bir risk paylaşımının sağlanması esastır.”

Yönetmeliğin 31. Maddesinde bu konuda başka ilginç örneklerle de karşılaşılmaktadır. Söz gelişi yüklenici Proje için gereken finansmanı sağlayamazsa, parayı buluncaya kadar toplam yapım işinin %20’sine kadar tutarını İdare ödeyecektir. Aynı maddenin bir başka fıkrasında ise; yapım işleminin bitmesinden üç ay önce idarenin piyasa araştırması yapması, yüklenicinin önerdiği fiyatlarla karşılaştırılması, piyasadaki fiyatların daha ucuz olması durumunda yükleniciye belirli bir komisyon ödenerek yüklenici aracılığıyla sağlanması öngörülmüştür.

Yönetmeliğin 35. Maddesinde ise yüklenici, ödenecek kira konusunda güvenceye alınmıştır. Ama burada söz konusu olan, rayiçlerin yükselmesi gibi önceden kestirilmeyen olgular değildir. Yüklenici yabancı para birimi üzerinden borçlanmışsa ve döviz fiyatları yıllık kira artışı için Sözleşmeyle öngörülen tutardan daha çok artmışsa düzeltme katsayısı ile aradaki fark yükleniciye ayrıca ödenecektir.

Bu arada ihale yönteminden de söz edilmelidir. 652 sayılı KHK’nin 23. Maddesiyle bu kapsamdaki yapım işleri, Kamu İhale Yasası ve Kamu İhale Kurumunca belirlenen kurallardan bağışık tutulmuştu. Yönetmelikle ihale yöntemleri de düzenlenmektedir. Yönetmelikte, 10 milyon TL sına kadar yapım işlerinin pazarlık yöntemiyle yaptırılabilmesi olanağı tanınıyor. Pazarlık yöntemi, hileli yönlendirmelere elverişli bir ortam sunduğu için Kamu İhale Yasasında küçük tutarlardaki ihalelerde uygulanması öngörülüyor. Bu yöntemde istediğiniz üç kişiyi çağırıyor, teklif vermelerini istiyorsunuz. İhale, en uygun teklif veren üzerinde kalıyor. Kamu İhale Yasasından bağışık olunca, epeyce bir kolaylık sağlıyor.

Okullar kimin taşınmazının üzerine yaptırılacak?

Yönetmeliğe göre Hazine taşınmazları üzerinde yüklenici adına 49 yıla kadar üst hakkı kurulacak ve bedelsiz olarak yükleniciye verilecektir. Maddede ayrıca, okul yapılması planlanan yerde hazine taşınmazı yoksa gerçek ya da özel hukuk kişilerinin taşınmazlarının değerlendirilmesi öngörülmektedir. Yönetmeliğin 7. Maddesine göre; hazine taşınmazı varsa bile özel kişilerin taşınmazlarının değerlendirilebileceği yazılıdır. Ancak burada öngörülen koşul dikkat çekmektedir. Öngörülen koşul; “maliyet bakımından daha uygun olması” durumudur. Özel kişilerin taşınmazlarının, Devletin aynı yerdeki kendi taşınmazlarından nasıl daha ucuz olabileceği sorusunun tutarlı bir yanıtı yoktur.

Bunun yanısıra İhale yöntemleri arasında “Doğrudan kiralama usulü” adlı garip bir düzenlemeye rastlanılmaktadır. Maddede özetle şu deniyor; imar planında eğitim tesis alanı olarak ayrılmasına karşın henüz kamulaştırılamayan taşınmazlar varsa Bakanlık bu kişilerle anlaşıp eğitim tesisi yapıp Bakanlığa kiraya vermeleri koşuluyla 49 yıllığına kiralayabilir. Bu maddeden Devletin kamulaştırma gideri bile ödemek istemediği anlaşılıyor.

Okulların nereye, hangi proje uygulanarak yapılacağı, gibi soruların yanıtı ise Yönetmeliğin Danışman statüsünü tanımlandığı 4. Maddesinde yer almaktadır. Maddeye göre; “yapım, yenileme ve kiralama işlerine ait mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar palanı, imar uygulama, ÇED Raporu, ön fizibilite raporu hazırlanması; plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması; denetim ve kontrollük gibi teknik, mali, hukuki ve benzeri alanlardaki hizmetler” Danışman adı verilen kişilere yaptırılacaktır.

Okulların hangi bölümleri yükleniciye işlettirilecek?

Okulların yükleniciye işlettirilecek alanları Yönetmeliğin 4. Maddesinde sıralanmaktadır. Maddede Eğitim öğretim hizmetleri dışındaki alan olarak belirlenen; “otopark, kapalı ve açık yüzme havuzu, öğretmenevi, konferans ve kültür merkezi, sanat merkezi ve sanat uygulama atölyeleri, bilim merkezi, deney ve gözlemevi, gençlik merkezi, tiyatro ve sinema salonları, akvaryum, hayvanat bahçesi, sera, botanik parkı, restoran, çarşı gibi ön proje ile tanımlanacak eğitim öğretim tesisi konsepti ile uyumlu alanları,” işletmek üzere yükleniciye terk edilecektir. Bakanlık ayrıca, kullanılmakta olan eğitim öğretim yapılarının ve eklentilerinin yenilenmesi işlerini, eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmet ve alanların yükleniciye bırakılması karşılığında yaptırabilecektir.

Görüleceği üzere Maddede, derslikler dışındaki her yer sayılmış, öğrencilerin sosyalleşmeleri için gereken her yer ticarileştirilmiş, özelleştirilmiştir.

Sol Haber